کەلوپەلەکانی پاس و بارودۆخی فریاکەوتن

پاس بە شێوەیەک دروست کراوە کە زۆر کەس بتوانن بە خێرایی جێی بهێڵن ئەگەر شتێک ڕووی دا. وەک شوفێر دەبێت کەلوپەلەکانی ئەو پاسە بناسیت کە لێی دەخوڕیت: ئاگرکوژێنەرەوە لە کوێیە، کردنەوەی فریاکەوتنی دەرگاکان چۆن کار دەکات و دەرچەکانی فریاکەوتن لە کوێن. لە بارودۆخی فریاکەوتندا هیچ کاتێک بۆ گەڕان نییە.

ئاگرکوژێنەرەوە

کاتێک پاسێک بەکار دەهێنرێت دەبێت لە هەر نهۆمێکدا ئاگرکوژێنەرەوەیەکی (brandsläckare) کارای هەبێت (TSFS 2016:22 3 kap. 2 §). کەواتە پاسێکی دوو نهۆمی (dubbeldäckare) دەبێت دووانی هەبێت. ئاگرکوژێنەرەوەکە دەبێت:

• لە شوێنی سەرنشیناندا بە ئاسانی دەستی پێ بگات،
• ئەگەر بە ڕوونی دیار نەبێت بە تابلۆ نیشانە کرابێت،
• بەپێی ڕێنماییەکانی بەرهەمهێنەر پشکنرابێت،
• مۆر کرابێت (plomberad).

یاساکانی دروستکردنی پاس (ڕێسای نەتەوە یەکگرتووەکان/ECE ژمارە 107، خاڵی 7.5.4.1) جگە لەوەش داوا دەکەن کە یەکێک لە ئاگرکوژێنەرەوەکان بتوانرێت نزیک لە کورسیی شوفێر دابنرێت.

سندووقی فریاگوزاری

دەبێت شوێن بۆ یەک یان چەند سندووقی فریاگوزاریی سەرەتایی (första förbandslåda) هەبێت (خاڵی 7.5.4.2). هەم ئاگرکوژێنەرەوە و هەم سندووقی فریاگوزاری دەتوانرێن قوفڵ بکرێن بۆ پاراستنیان لە دزی، بەڵام تەنها ئەگەر شوێنەکە بە ڕوونی نیشانە کرابێت و لە بارودۆخی فریاکەوتندا بە خێرایی دەربهێنرێن (خاڵی 7.5.4.3).

دەرچەکانی فریاکەوتن و دەرگاکان

پاسێک دەبێت بەلایەنی کەمەوە دوو دەرگای هەبێت: یان دوو دەرگای سەرنشین یان یەک دەرگای سەرنشین و یەک دەرگای فریاکەوتن (خاڵی 7.6.1.1).

دەرچەی فریاکەوتن (nödutgång) دەتوانێت ئەمانە بێت (خاڵی 2.12):

• دەرگای فریاکەوتن (nödutgångsdörr)،
• پەنجەرەی فریاکەوتن (nödutgångsfönster)،
• دەرچەی چۆڵکردن (utrymningslucka)، واتە کونێک لە سەقف یان زەویدا کە تەنها لە بارودۆخی فریاکەوتندا بەکار دەهێنرێت (خاڵی 2.11).

دەرگاکانی سەرنشین کە بە هێز کار دەکەن کردنەوەی فریاکەوتن (nödöppning) یان هەیە کە وا دەکات لە ناوەوە بکرێنەوە کاتێک پاسەکە وەستاوە. دەسکەکانی فریاکەوتن دەبێت بە ڕوونی نیشانە کرابن. فێر بە لە هەر پاسێکدا کە لێی دەخوڕیت لە کوێن، چونکە شوێنەکەیان لە نێوان مۆدێلە جیاوازەکاندا جیاوازە.

قوفڵی دەستپێکردن و نووشتاندنەوە

قوفڵی دەستپێکردن (startspärr) (لە دەقە سویدییەکەی ڕێساکانی پاسدا پێی دەوترێت بریکی وێستگە (hållplatsbroms)) ڕێگری لە ڕۆیشتنی پاسەکە دەکات لە باری وەستانەوە ئەگەر دەرگایەک بە تەواوی دانەخرابێت (خاڵی 2.27).

سیستەمی نووشتاندنەوە (nigningssystem) (kneeling) هەموو یان بەشێک لە پاسەکە بە بەراورد لەگەڵ باری ئاسایی لێخوڕیندا نزم و بەرز دەکاتەوە (خاڵی 2.31). ئەمە سواربوون لە وێستگەکەدا ئاسانتر دەکات، بۆ نموونە بۆ کەسانی خاوەن ڕۆلاتۆر یان عەرەبانەی منداڵ.

سیستەمەکانی بریک

پاسێکی قورس چەند سیستەمێکی بریکی هەیە کە دەبێت لێیان تێبگەیت:

• بریکی سەرەکی (färdbroms) بریکە ئاساییەکەیە کە بە پێدالی بریک بەکاری دەهێنیت.
• سیستەمی بریکی یەدەگ (reservbromssystem) دەبێت وا بکات بتوانیت پاسەکە لە مەودایەکی گونجاودا بوەستێنیت ئەگەر بریکی سەرەکی لە کار بکەوێت.
• بریکی زیادە (tillsatsbroms)، بۆ نموونە ڕیتاردەر (retarder)، سیستەمێکی بریکی زیادەیە کە دەتوانێت بۆ ماوەیەکی درێژ کاریگەریی بریک بدات (ڕێسای نەتەوە یەکگرتووەکان/ECE ژمارە 13، خاڵی 2.15).
• بریکی پارک (parkeringsbroms) پاسەکە ڕادەگرێت کاتێک وەستاوە.

لە سەرەوخوارێکی درێژدا لەگەڵ پاسێکی پڕدا دەبێت خێرایی بە بریکی زیادە ڕابگریت و بریکی سەرەکی پاشەکەوت بکەیت. ئەگەر بۆ ماوەیەکی درێژ تەنها بە بریکی سەرەکی بریک بگریت، گەرم دەبێت و دەتوانێت کاریگەرییەکەی لەدەست بدات (لاوازبوونی بریک (fading)). پێویستت پێیەتی کاتێک ناچاریت بە خێرایی بوەستیت.

زۆربەی پاسەکان بریکی هەوای پەستێنراویان هەیە. ئەگەر لە کاتی لێخوڕیندا ئاگادارکردنەوەی پەستانی نزم داگیرسێت، واتای ئەوەیە کە وزە لە بەشێکی سیستەمی بریکدا هێندە کەم بووەتەوە کە توانای بریکگرتن لەوانەیە بەس نەبێت. لە شوێنێکی سەلامەتدا بوەستە و پێش بەردەوامبوون کەموکورتییەکە چارەسەر بکە.

تایەی زستانە

پاسێکی قورس و پاشکۆیەک کە لەلایەن ئەوەوە ڕادەکێشرێت دەبێت لە ماوەی 10ی نۆڤەمبەر–10ی ئەپریل دا تایەی زستانە یان کەلوپەلی هاوتایان هەبێت، بێ گوێدانە باری ڕێگا (ڕێسانامەی هاتوچۆ (trafikförordningen) 4 kap. 18 b §). پاسێکی سووک لە 1ی دیسەمبەر–31ی مارس دا کاتێک باری زستانەی ڕێگا (vinterväglag) هەیە پێویستی بە تایەی زستانە هەیە (18 a §). تایەکانی پاسێکی قورس دەبێت لە ماوەی زستاندا بەلایەنی کەمەوە 5 mm قووڵایی نەخشیان هەبێت، و تایەی بزماردار و بێ بزمار نابێت لەسەر هەمان تەوەرە تێکەڵ بکرێن.

پشکنین پێش لێخوڕین

لە تاقیکردنەوەی لێخوڕیندا پشکنینی سەلامەتی (säkerhetskontroll) تێدایە، بەڵام پشکنینەکە دەبێت هەموو ڕۆژێک ببێتە خوو. بۆ پاس لە نێوان شتی تردا ئەمانە دەگرێتەوە:

• ڕووناکی، ئاماژەدەری ئاراستە، ڕووناکیدەرەوەکان و هۆڕن،
• پاککەرەوە و ئاوپرژێنی شووشە، ئاوێنە و شووشەکان،
• سوکان، بریک، تایە، ڕیم و سامۆڵەی تایە،
• ئاستی شلەکان و سیستەمەکانی ئاگادارکردنەوە،
• دەرگا ئۆتۆماتیکییەکان و دەرچەکانی فریاکەوتن،
• کەلوپەلی سەلامەتی و تاکۆگراف (färdskrivare).

ئەگەر ئاگر کەوتەوە

ئاگرکەوتنەوەیەک لە پاسدا دەتوانێت بە خێرایی بڵاو ببێتەوە، و دووکەڵ دەتوانێت لە ماوەیەکی کورتدا شوێنی سەرنشینان پڕ بکات. ئەگەر دووکەڵ لە ژووری بزوێنەرەوە یان شوێنێکی ترەوە دەست پێ بکات، سەلامەتیی سەرنشینان یەکەم دێت:

1. هەرچی زووتر لە شوێنێکی سەلامەتدا بوەستە، و بزوێنەرەکە بکوژێنەرەوە.
2. دەرگاکان بکەرەوە و داوا لە هەمووان بکە بە ئارامی و بە خێرایی پاسەکە جێبهێڵن.
3. بە 112 هەواڵ بدە.
4. یارمەتیی ئەو سەرنشینانە بدە کە پێویستیان بە پاڵپشتییە بۆ دەرچوون، و ڕێنماییان بکە بۆ دوورکەوتنەوە لە پاسەکە و ڕێگاکە.
5. تەنها ئەگەر ئاگرەکە بچووک بێت و خۆت نەخەیتە مەترسییەوە هەوڵ بدە بە ئاگرکوژێنەرەوەکە بیکوژێنیتەوە.

لە کاتی ڕووداوێکی هاتوچۆدا

ئەوەی لە ڕووداوێکی هاتوچۆدا بەشدار بووە، بە هەڵەی خۆی یان بێ هەڵەی خۆی، نابێت شوێنەکە جێبهێڵێت بێ ئەوەی بوەستێت، بەپێی توانای یارمەتی بدات و ناو و ناونیشان بدات. ئەوەی ئەمە دەکات دەتوانرێت بە ڕاکردن لە شوێنی ڕووداو (smitning) سزا بدرێت (یاسای سزای هەندێک تاوانی هاتوچۆ (lag 1951:649 om straff för vissa trafikbrott) 5 §). ئەمە دەگونجێت تەنانەت ئەگەر تەنها بە گۆشەی دواوەی پاسەکە بەر ئۆتۆمبێلێکی پارککراو کەوتبیت و وا بزانیت هەڵەی تۆ نەبووە.

لە ڕووداوێکدا کە سەرنشین لە ناو پاسدان:

• ئاگادار بکەرەوە و شوێنەکە بپارێزە بۆ ئەوەی ڕووداوی زیاتر ڕوو نەدات.
• بە 112 هەواڵ بدە.
• ئاگات لە سەرنشینەکان بێت. ئەگەر پاسەکە لە شوێنێکی مەترسیداردا وەستابێت یان مەترسیی ئاگرکەوتنەوە هەبێت، ڕێیان بدە پاسەکە جێبهێڵن و لە شوێنێکی سەلامەتدا کەمێک دوور لە ڕێگاکە کۆیان بکەرەوە.
• بەپێی توانات فریاگوزاریی سەرەتایی بدە.

لەبیرت بێت

• پاسەکە دەبێت لە هەر نهۆمێکدا ئاگرکوژێنەرەوەیەکی کارا و مۆرکراوی هەبێت، کە لە شوێنی سەرنشیناندا بە ئاسانی دەستی پێ بگات.
• ئاگرکوژێنەرەوەیەک دەبێت بتوانرێت نزیک لە کورسیی شوفێر دابنرێت.
• دەرچەکانی فریاکەوتن دەتوانن دەرگا، پەنجەرە یان دەرچە لە سەقف یان زەویدا بن.
• فێر بە لە هەر پاسێکدا کە لێی دەخوڕیت کردنەوەی فریاکەوتنی دەرگاکان لە کوێیە.
• قوفڵی دەستپێکردن ڕێگری لە دەستپێکردن دەکات بە دەرگای کراوە، بەڵام هەست بە کەسانی دەرەوە ناکات.
• لە سەرەوخوارە درێژەکاندا بریکی زیادە بەکار بهێنە و بریکی سەرەکی پاشەکەوت بکە.
• پاسی قورس: تایەی زستانە لە 10ی نۆڤەمبەر–10ی ئەپریل بێ گوێدانە باری ڕێگا.
• لە کاتی ئاگرکەوتنەوەدا: بوەستە، دەرگاکان بکەرەوە، هەمووان دەربهێنە و بە 112 هەواڵ بدە.