تجهیزات اتوبوس و موقعیت‌های اضطراری

اتوبوس طوری ساخته شده است که اگر اتفاقی بیفتد، افراد زیادی بتوانند به‌سرعت آن را ترک کنند. شما به‌عنوان راننده باید تجهیزات همان اتوبوسی را که می‌رانید بشناسید: کپسول آتش‌نشانی کجاست، بازکن اضطراری درها چگونه کار می‌کند و خروجی‌های اضطراری کجا هستند. در یک موقعیت اضطراری زمانی برای جست‌وجو نیست.

کپسول آتش‌نشانی

وقتی اتوبوس در حال استفاده است، باید در هر طبقه یک کپسول آتش‌نشانی (brandsläckare) سالم داشته باشد (TSFS 2016:22 3 kap. 2 §). بنابراین اتوبوس دوطبقه باید دو کپسول داشته باشد. کپسول آتش‌نشانی باید:

• در فضای مسافران به‌آسانی در دسترس باشد،
• اگر به‌روشنی دیده نمی‌شود با تابلو مشخص شده باشد،
• طبق دستورالعمل‌های سازنده بازرسی شده باشد،
• پلمب شده باشد.

افزون بر این، مقررات ساخت اتوبوس (آیین‌نامهٔ FN/ECE شمارهٔ 107، بند 7.5.4.1) لازم می‌داند که یکی از کپسول‌ها بتواند نزدیک صندلی راننده قرار داده شود.

جعبهٔ کمک‌های اولیه

باید جایی برای یک یا چند جعبهٔ کمک‌های اولیه (förbandslåda) وجود داشته باشد (بند 7.5.4.2). هم کپسول‌های آتش‌نشانی و هم جعبه‌های کمک‌های اولیه را می‌توان برای محافظت در برابر سرقت در محفظهٔ قفل‌دار گذاشت، اما فقط اگر محل آن‌ها به‌روشنی علامت‌گذاری شده باشد و بتوان در موقعیت اضطراری به‌سرعت آن‌ها را بیرون آورد (بند 7.5.4.3).

خروجی‌های اضطراری و درها

اتوبوس باید دست‌کم دو در داشته باشد: یا دو درِ مسافر یا یک درِ مسافر و یک درِ خروج اضطراری (بند 7.6.1.1).

خروجی اضطراری (nödutgång) می‌تواند یکی از این‌ها باشد (بند 2.12):

• درِ خروج اضطراری،
• پنجرهٔ خروج اضطراری،
• دریچهٔ تخلیه (utrymningslucka)، یعنی دهانه‌ای در سقف یا کف که فقط در موقعیت اضطراری به کار می‌رود (بند 2.11).

درهای مسافرِ برقی یا بادی یک بازکن اضطراری (nödöppning) دارند که باعث می‌شود وقتی اتوبوس ایستاده است بتوان آن‌ها را از داخل باز کرد. کلیدهای اضطراری باید به‌روشنی علامت‌گذاری شده باشند. در هر اتوبوسی که می‌رانید یاد بگیرید آن‌ها کجا هستند، چون جای آن‌ها در مدل‌های مختلف فرق می‌کند.

قفل حرکت و سیستم خم‌شونده

قفل حرکت (startspärr) (که در متن سوئدی مقررات اتوبوس «ترمز ایستگاه»، hållplatsbroms، نامیده می‌شود) اگر دری کاملاً بسته نباشد، مانع حرکت اتوبوس از حالت ایستاده می‌شود (بند 2.27).

سیستم خم‌شونده (nigningssystem، kneeling) کل اتوبوس یا بخش‌هایی از آن را نسبت به حالت عادی رانندگی پایین و بالا می‌برد (بند 2.31). این سیستم سوار شدن در ایستگاه را آسان‌تر می‌کند، برای نمونه برای افراد با واکر (rollator) یا کالسکهٔ کودک.

سیستم‌های ترمز

اتوبوس سنگین چند سیستم ترمز دارد که باید آن‌ها را بفهمید:

• ترمز اصلی (färdbroms) ترمز معمولی است که با پدال ترمز به کار می‌برید.
• سیستم ترمز پشتیبان (reservbromssystem) باید این امکان را بدهد که اگر ترمز اصلی از کار بیفتد، اتوبوس را در مسافت معقولی متوقف کنید.
• ترمز کمکی (tillsatsbroms)، برای نمونه ریتاردر (retarder)، یک سیستم ترمز اضافی است که می‌تواند برای مدت طولانی اثر ترمزی بدهد (آیین‌نامهٔ FN/ECE شمارهٔ 13، بند 2.15).
• ترمز دستی (parkeringsbroms) اتوبوس را وقتی ایستاده است ثابت نگه می‌دارد.

در یک سرازیری طولانی با اتوبوس پر از مسافر، باید سرعت را با ترمز کمکی نگه دارید و ترمز اصلی را ذخیره کنید. اگر مدت طولانی فقط با ترمز اصلی ترمز کنید، داغ می‌شود و ممکن است کارایی‌اش کم شود. وقتی ناگهان باید توقف کنید به آن نیاز دارید.

بیشتر اتوبوس‌ها ترمز بادی (tryckluftsbroms) دارند. اگر در حین رانندگی هشدار فشار کم روشن شود، یعنی انرژی در بخشی از سیستم ترمز آن‌قدر کاهش یافته است که توان ترمزگیری ممکن است ناکافی شود. در جای امنی توقف کنید و پیش از ادامهٔ مسیر نقص را برطرف کنید.

لاستیک زمستانی

اتوبوس سنگین و یدکی که با آن کشیده می‌شود باید در دورهٔ 10 نوامبر تا 10 آوریل، صرف‌نظر از وضعیت راه، لاستیک زمستانی (vinterdäck) یا تجهیزات هم‌ارز داشته باشند (آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، trafikförordningen 4 kap. 18 b §). اتوبوس سبک از 1 دسامبر تا 31 مارس وقتی شرایط زمستانی راه (vinterväglag) برقرار باشد به لاستیک زمستانی نیاز دارد (18 a §). لاستیک‌های اتوبوس سنگین در دورهٔ زمستانی باید دست‌کم 5 میلی‌متر عمق آج (mönsterdjup) داشته باشند، و لاستیک‌های میخ‌دار و بدون میخ را نباید روی یک محور با هم به کار برد.

بررسی پیش از رانندگی

بازرسی ایمنی (säkerhetskontroll) جزو آزمون عملی است، اما این بررسی باید هر روز به یک عادت تبدیل شود. برای اتوبوس از جمله این موارد را در بر می‌گیرد:

• چراغ‌ها، راهنماها، شبرنگ‌ها و بوق،
• برف‌پاک‌کن‌ها و شیشه‌شوی، آینه‌ها و شیشه‌ها،
• فرمان، ترمزها، لاستیک‌ها، رینگ‌ها و مهره‌های چرخ،
• سطح مایعات و سیستم‌های هشدار،
• درهای خودکار و خروجی‌های اضطراری،
• تجهیزات ایمنی و تاکوگراف (färdskrivare).

اگر آتش‌سوزی شروع شود

آتش‌سوزی در اتوبوس ممکن است به‌سرعت گسترش یابد، و دود ممکن است در مدت کوتاهی فضای مسافران را پر کند. اگر از محفظهٔ موتور یا جای دیگری دود بلند شود، ایمنی مسافران در اولویت است:

1. هرچه زودتر در جای امنی توقف کنید و موتور را خاموش کنید.
2. درها را باز کنید و از همه بخواهید آرام و سریع اتوبوس را ترک کنند.
3. با 112 تماس بگیرید.
4. به مسافرانی که به کمک نیاز دارند کمک کنید بیرون بیایند، و آن‌ها را از اتوبوس و راه دور کنید.
5. فقط اگر آتش کوچک است و خودتان را در معرض خطر قرار نمی‌دهید، با کپسول آتش‌نشانی برای خاموش کردن آن تلاش کنید.

هنگام تصادف رانندگی

کسی که در یک تصادف رانندگی درگیر بوده است، چه مقصر باشد چه نباشد، نباید بدون توقف، کمک در حد توان و دادن نام و نشانی خود محل را ترک کند. کسی که چنین کند ممکن است به فرار از محل تصادف (smitning) محکوم شود (قانون مجازات برخی جرائم رانندگی، lag 1951:649 om straff för vissa trafikbrott 5 §). این حکم حتی اگر فقط با گوشهٔ عقب اتوبوس به یک خودروی پارک‌شده خورده باشید و فکر کنید تقصیر شما نبوده است نیز برقرار است.

هنگام تصادف با مسافران در اتوبوس:

• هشدار بدهید و از محل محافظت کنید تا تصادف دیگری رخ ندهد.
• با 112 تماس بگیرید.
• از مسافران مراقبت کنید. اگر اتوبوس در جای خطرناکی ایستاده است یا خطر آتش‌سوزی وجود دارد، بگذارید اتوبوس را ترک کنند و آن‌ها را در جای امنی کمی دورتر از راه جمع کنید.
• در حد توان کمک‌های اولیه بدهید.

به خاطر بسپارید

• اتوبوس باید در هر طبقه یک کپسول آتش‌نشانی سالم و پلمب‌شده داشته باشد که در فضای مسافران به‌آسانی در دسترس باشد.
• یک کپسول آتش‌نشانی باید بتواند نزدیک صندلی راننده قرار داده شود.
• خروجی‌های اضطراری می‌توانند در، پنجره یا دریچه در سقف یا کف باشند.
• در هر اتوبوسی که می‌رانید یاد بگیرید بازکن اضطراری درها کجاست.
• قفل حرکت مانع حرکت با درِ باز می‌شود، اما افراد بیرون را حس نمی‌کند.
• در سرازیری‌های طولانی از ترمز کمکی استفاده کنید و ترمز اصلی را ذخیره کنید.
• اتوبوس سنگین: لاستیک زمستانی از 10 نوامبر تا 10 آوریل، صرف‌نظر از وضعیت راه.
• هنگام آتش‌سوزی: توقف کنید، درها را باز کنید، همه را بیرون ببرید و با 112 تماس بگیرید.