Otobüs donanımı ve acil durumlar

Otobüs, bir şey olursa çok sayıda insanın onu hızla terk edebileceği şekilde yapılmıştır. Sürücü olarak tam da kullandığınız otobüsteki donanımı bilmelisiniz: yangın söndürücünün nerede olduğunu, kapıların acil açma düzeneğinin nasıl çalıştığını ve acil çıkışların nerede bulunduğunu. Acil bir durumda aramaya vakit yoktur.

Yangın söndürücü

Bir otobüs kullanıldığında her katta çalışır durumda bir yangın söndürücü (brandsläckare) bulunmalıdır (TSFS 2016:22 3 kap. 2 §). Yani iki katlı bir otobüste iki tane olmalıdır. Yangın söndürücü:

• yolcu bölümünde kolayca erişilebilir olmalı,
• açıkça görünmüyorsa bir levhayla işaretlenmiş olmalı,
• üreticinin talimatlarına göre kontrol edilmiş olmalı,
• mühürlü olmalıdır.

Otobüslerin yapım kuralları (FN/ECE-reglemente nr 107, punkt 7.5.4.1) ayrıca yangın söndürücülerden birinin sürücü koltuğunun yakınına yerleştirilebilmesini şart koşar.

İlk yardım çantası

Bir veya daha fazla ilk yardım çantası (första förbandslåda) için yer bulunmalıdır (punkt 7.5.4.2). Hem yangın söndürücüler hem de ilk yardım çantaları hırsızlığa karşı korunmak için kilitlenebilir, ancak yalnızca yeri açıkça işaretlenmişse ve acil bir durumda hızla çıkarılabiliyorlarsa (punkt 7.5.4.3).

Acil çıkışlar ve kapılar

Bir otobüste en az iki kapı bulunmalıdır: ya iki yolcu kapısı ya da bir yolcu kapısı ve bir acil çıkış kapısı (punkt 7.6.1.1).

Bir acil çıkış (nödutgång) şunlar olabilir (punkt 2.12):

• bir acil çıkış kapısı (nödutgångsdörr),
• bir acil çıkış penceresi (nödutgångsfönster),
• bir tahliye kapağı (utrymningslucka), yani tavanda veya tabanda yalnızca acil durumlarda kullanılan bir açıklık (punkt 2.11).

Güç destekli yolcu kapılarında, otobüs dururken kapıların içeriden açılmasını sağlayan bir acil açma (nödöppning) düzeneği vardır. Acil kumandalar açıkça işaretlenmiş olmalıdır. Konumları farklı modeller arasında değiştiği için kullandığınız her otobüste nerede olduklarını öğrenin.

Kalkış kilidi ve alçaltma

Kalkış kilidi (startspärr) (otobüs düzenlemelerinin İsveççe metninde durak freni, hållplatsbroms olarak adlandırılır), bir kapı tamamen kapanmamışsa otobüsün duruş halinden hareket etmesini engeller (punkt 2.27).

Alçaltma sistemi (nigningssystem, kneeling), otobüsün tamamını veya bir kısmını normal sürüş konumuna göre alçaltır ve yükseltir (punkt 2.31). Bu, örneğin yürüteçli veya bebek arabalı kişilerin durakta binmesini kolaylaştırır.

Fren sistemleri

Ağır bir otobüsün anlamanız gereken birkaç fren sistemi vardır:

• Servis freni (färdbroms), fren pedalıyla kullandığınız normal frendir.
• Yedek fren sistemi (reservbromssystem), servis freni çalışmayı durdurursa otobüsü makul bir mesafede durdurmayı mümkün kılmalıdır.
• Yardımcı fren (tillsatsbroms), örneğin bir retarder, uzun süre fren etkisi sağlayabilen ek bir fren sistemidir (FN/ECE-reglemente nr 13, punkt 2.15).
• Park freni, otobüs dururken onu sabit tutar.

Dolu bir otobüsle uzun bir yokuş aşağıda hızı yardımcı frenle korumalı ve servis frenini saklamalısınız. Uzun süre yalnızca servis freniyle fren yaparsanız fren ısınır ve etkisini kaybedebilir (fading). Hızla durmanız gerektiğinde ona ihtiyacınız olacaktır.

Çoğu otobüste havalı fren vardır. Sürüş sırasında düşük basınç uyarısı yanarsa, fren sisteminin bir bölümündeki enerjinin fren gücü yetersiz kalabilecek kadar düştüğü anlamına gelir. Güvenli bir yerde durun ve yola devam etmeden önce arızayı giderin.

Kış lastikleri

Ağır bir otobüs ve onun çektiği bir römork, yol koşullarından bağımsız olarak 10 Kasım–10 Nisan döneminde kış lastiğine veya eşdeğer donanıma sahip olmalıdır (Trafik Yönetmeliği (trafikförordningen) 4 kap. 18 b §). Hafif bir otobüsün kış yol koşulları (vinterväglag) olduğunda 1 Aralık–31 Mart arasında kış lastiğine ihtiyacı vardır (18 a §). Ağır bir otobüsün lastikleri kış döneminde en az 5 mm diş derinliğine sahip olmalıdır ve çivili ile çivisiz lastikler aynı dingilde karıştırılamaz.

Sürüşten önce kontrol

Direksiyon sınavına bir güvenlik kontrolü dahildir, ancak kontrol her gün bir alışkanlık olmalıdır. Otobüs için diğerlerinin yanı sıra şunları kapsar:

• aydınlatma, sinyal lambaları, reflektörler ve korna,
• silecekler ve yıkayıcılar, aynalar ve camlar,
• direksiyon, frenler, lastikler, jantlar ve bijon somunları,
• sıvı seviyeleri ve uyarı sistemleri,
• otomatik kapılar ve acil çıkışlar,
• güvenlik donanımı ve takograf.

Yangın çıkarsa

Otobüste bir yangın hızla yayılabilir ve duman kısa sürede yolcu bölümünü doldurabilir. Motor bölmesinden veya başka bir yerden duman çıkmaya başlarsa önce yolcuların güvenliği gelir:

1. Mümkün olan en kısa sürede güvenli bir yerde durun ve motoru kapatın.
2. Kapıları açın ve herkesten otobüsü sakin ve hızlı bir şekilde terk etmesini isteyin.
3. 112'yi arayın.
4. Desteğe ihtiyacı olan yolcuların dışarı çıkmasına yardım edin ve onları otobüsten ve yoldan uzaklaştırın.
5. Yalnızca yangın küçükse ve kendinizi tehlikeye atmıyorsanız yangın söndürücüyle söndürmeye çalışın.

Trafik kazasında

Kendi hatası olsun ya da olmasın bir trafik kazasına karışmış olan kişi, durmadan, gücü yettiğince yardım etmeden ve adını ve adresini vermeden olay yerinden ayrılamaz. Bunu yapan kişi kaza yerinden kaçma (smitning) suçundan mahkûm edilebilir (lag 1951:649 om straff för vissa trafikbrott 5 §). Bu, otobüsün arka köşesiyle park etmiş bir otomobile yalnızca hafifçe dokunduysanız ve bunun sizin hatanız olmadığını düşünüyorsanız bile geçerlidir.

Araçta yolcular varken bir kazada:

• Başka kazaların olmaması için uyarın ve olay yerini koruyun.
• 112'yi arayın.
• Yolculara göz kulak olun. Otobüs tehlikeli bir yerde duruyorsa veya yangın riski varsa, otobüsü terk etmelerini sağlayın ve onları yoldan biraz uzakta güvenli bir yerde toplayın.
• Gücünüz yettiğince ilk yardım yapın.

Unutmayın

• Otobüste her katta yolcu bölümünde kolayca erişilebilen, çalışır durumda ve mühürlü bir yangın söndürücü bulunmalıdır.
• Bir yangın söndürücü sürücü koltuğunun yakınına yerleştirilebilmelidir.
• Acil çıkışlar kapılar, pencereler veya tavanda ya da tabanda kapaklar olabilir.
• Kullandığınız her otobüste kapıların acil açma düzeneğinin nerede olduğunu öğrenin.
• Kalkış kilidi açık kapıyla hareketi engeller, ancak dışarıdaki kişileri algılamaz.
• Uzun yokuş aşağılarda yardımcı freni kullanın ve servis frenini saklayın.
• Ağır otobüs: yol koşullarından bağımsız olarak 10 Kasım–10 Nisan arasında kış lastiği.
• Yangında: durun, kapıları açın, herkesi dışarı çıkarın ve 112'yi arayın.