موتورسیکلت و تجهیزات

روی موتورسیکلت بدنه‌ای ندارید که از شما محافظت کند. به همین دلیل تجهیزات شما و وضعیت موتورسیکلت اهمیت ویژه‌ای دارند. این فصل دربارهٔ الزامات قانون است و اینکه برای کم کردن آسیب‌ها در صورت وقوع حادثه به چه چیزهایی باید فکر کنید.

کلاه ایمنی

هر کسی که با موتورسیکلت سفر می‌کند، یعنی هم راننده و هم ترک‌نشین، باید کلاه ایمنی (skyddshjälm) بگذارد (آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، trafikförordningen 4 kap. 9 §).

• راننده باید مطمئن شود که ترک‌نشینِ زیر 15 سال کلاه ایمنی یا محافظ سرِ مجاز دیگری می‌گذارد.
• ترک‌نشینی که هنوز هفت سالش تمام نشده می‌تواند به جای کلاه ایمنی موتورسیکلت از محافظ سرِ مناسب دیگری استفاده کند، مثلاً کلاه سوارکاری، کلاه اسکی یا کلاه دوچرخه‌سواری.
• وقتی موتورسیکلت ایستاده است یا هنگام حرکت داخل پارکینگ، پارکینگ طبقاتی، محوطهٔ پمپ‌بنزین یا محوطهٔ تعمیرگاه، لازم نیست کلاه ایمنی بگذارید.
• در موتورسیکلت سه‌چرخ یا چهارچرخِ دارای بدنه، کلاه ایمنی لازم نیست. در این حالت به جای آن باید کمربند ایمنی ببندید.

کلاه ایمنی موتورسیکلت باید طبق آیین‌نامهٔ ECE شمارهٔ 22، سری اصلاحیهٔ 05 یا بعدتر، مثلاً 22.05 یا 22.06، نشان E داشته باشد (TSFS 2017:94). کلاه دوچرخه‌سواری یا کلاه قایقرانی کلاه ایمنی موتورسیکلت نیست.

کلاه باید درست روی سر قرار بگیرد. باید محکم بنشیند و وقتی بند زیر چانه بسته است، نتوان آن را از سر بیرون کشید.

لباس محافظ

کلاه ایمنی چیزی است که آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی الزامی کرده است. اما تجهیزات محافظتی دیگر هم در تصادف می‌توانند تفاوت بزرگی ایجاد کنند. Trafikverket (ادارهٔ راه و ترابری سوئد) کلاه ایمنی و دیگر تجهیزات محافظتی را عامل ایمنی مهمی می‌داند. در آزمون عملی این‌ها الزامی است:

• لباس محافظ از چرم یا مادهٔ مقاوم دیگر،
• عینک محافظ یا شیلد (visir)،
• چکمه یا پوتین محکم،
• دستکش،
• محافظ پشت.

این استاندارد خوبی است که پس از آزمون هم رعایتش کنید. لباس‌هایی با رنگ‌های روشن یا با شبرنگ هم دیده شدن شما را آسان‌تر می‌کنند.

لاستیک‌ها

حداقل عمق آج مجاز برای لاستیک موتورسیکلت 1 میلی‌متر است. این کمتر از حد مجاز برای خودرو است، اما به یاد داشته باشید که لاستیک فرسوده چسبندگی کمتری دارد، به‌ویژه روی راه خیس.

در شرایط زمستانی راه (vinterväglag)، برای موتورسیکلت لاستیک زمستانی ویژه‌ای لازم نیست. با این حال سرعت همیشه باید با وضعیت راه تنظیم شود، و در عمل شرایط زمستانی راه روی دو چرخ بسیار پرخطر است.

فشار باد را مرتب بررسی کنید. فشار باد نادرست هم بر فرمان‌پذیری و پایداری، هم بر مسافت ترمز و هم بر مصرف سوخت اثر می‌گذارد.

ترمزها و سیستم ترمز

موتورسیکلت یک ترمز روی چرخ جلو و یکی روی چرخ عقب دارد. ترمز چرخ جلو بیشترین بخش نیروی ترمز را تأمین می‌کند، چون هنگام ترمز گرفتن وزن به جلو منتقل می‌شود. برای ترمزی مؤثر و پایدار، در بیشتر موارد باید از هر دو اهرم ترمز استفاده کنید.

بسیاری از موتورسیکلت‌ها سیستم‌های کمکی ترمز دارند:

• ABS (ترمز ضدقفل) تشخیص می‌دهد که چرخی شروع به لغزیدن کرده و فشار ترمز را طوری تنظیم می‌کند که چرخ قفل نشود. به این ترتیب توانایی فرمان دادن و پایداری بهتری را حفظ می‌کنید (förordning (EU) nr 168/2013 artikel 3.24).
• سیستم ترمز ترکیبی (CBS) یعنی ترمزهای دست‌کم دو چرخ با یک اهرم مشترک به کار می‌افتند (artikel 3.25).

Trafikverket ABS را، حتی روی موتورسیکلت‌های سبک، و ABS پیچ (kurv-ABS) را اقدامات ایمنی مهمی می‌داند.

چراغ‌ها

هنگام حرکت در راه باید از نور پایین (halvljus) استفاده کنید (trafikförordningen 3 kap. 69 §). در مه و هنگام بارش شدید می‌توانید به جای نور پایین از چراغ مه‌شکن (dimljus) استفاده کنید (3 kap. 71 §).

اگر یک موتورسیکلت دوچرخِ بدون اتاقک کناری را در منتهی‌الیه کنار راه پارک کنید، لازم نیست هیچ چراغی روشن باشد، حتی در تاریکی (3 kap. 75 §).

ترک‌نشین

فقط در صورتی می‌توانید ترک‌نشین سوار کنید که موتورسیکلت برای این کار ساخته و تجهیز شده باشد (trafikförordningen 4 kap. 6 b §). علاوه بر این:

• حداکثر یک ترک‌نشین مجاز است.
• ترک‌نشین باید روی جایی بنشیند که برای ترک‌نشین در نظر گرفته شده است. پس کودکان خردسال نباید جلوی شما بنشینند.
• برای سوار کردن ترک‌نشین باید 18 سال را تمام کرده باشید. این قاعده با ردهٔ A1 هم برقرار است. در تمرین رانندگی (övningskörning) طبق قانون گواهینامهٔ رانندگی (körkortslagen) استثنا وجود دارد تا مربی همراه (handledare) یا مربی آموزشگاه بتواند همراه شما سوار شود.
• اگر موتورسیکلت اتاقک کناری (sidvagn) دارد، یک مسافر می‌تواند در آن بنشیند.

با ترک‌نشین رفتار موتورسیکلت تغییر می‌کند. سنگین‌تر می‌شود، مسافت ترمز طولانی‌تر می‌شود و در پیچ‌ها واکنش متفاوتی نشان می‌دهد. از ترک‌نشین بخواهید آرام بنشیند، خودش را محکم نگه دارد و در پیچ‌ها همراه با موتورسیکلت خم شود.

یدک

به موتورسیکلت دوچرخ می‌توانید یدکی (släpvagn) وصل کنید که حداکثر 125 سانتی‌متر عرض داشته باشد. وزن یدک نیز نباید بیشتر از نصف وزن آمادهٔ حرکت (tjänstevikt) موتورسیکلت، منهای وزن سوخت و ابزار، باشد (trafikförordningen 4 kap. 15 a §).

ثبت، معاینهٔ فنی و بیمه

موتورسیکلت باید ثبت‌شده باشد، پلاک عقب داشته باشد، بیمهٔ شخص ثالث (trafikförsäkring) داشته باشد و مالیاتش پرداخت شده باشد. همچنین باید معاینهٔ فنی دوره‌ای (kontrollbesiktning) شود. نخستین معاینهٔ فنی دوره‌ای باید حداکثر 48 ماه پس از ماهی که موتورسیکلت وارد تردد شده انجام شود، و پس از آن حداکثر هر 24 ماه.

رانندگی در زمین طبیعی

راندن موتورسیکلت در زمین طبیعی بیرون از راه (terräng)، مثلاً در جنگل یا مرتع، معمولاً مجاز نیست.

بررسی پیش از حرکت

پیش از حرکت یک بررسی سریع انجام دهید:

• فشار باد و عمق آج،
• ترمزها و روغن ترمز،
• کشش و روغن‌کاری زنجیر،
• چراغ‌ها و راهنماها،
• آینه‌ها،
• سطح روغن.

به خاطر بسپارید

• کلاه ایمنی هم برای راننده و هم برای ترک‌نشین الزامی است. راننده مسئول ترک‌نشین زیر 15 سال است.
• کودکان زیر هفت سال می‌توانند از محافظ سرِ مناسب دیگری استفاده کنند.
• کلاه ایمنی باید طبق ECE 22.05 یا بعدتر نشان E داشته باشد.
• حداقل عمق آج 1 mm است. لاستیک زمستانی الزامی نیست.
• از هر دو ترمز استفاده کنید. ABS از قفل شدن چرخ جلوگیری می‌کند، CBS ترمزها را به هم وصل می‌کند.
• نور پایین در راه. در مه، چراغ مه‌شکن می‌تواند جایگزین نور پایین شود.
• حداکثر یک ترک‌نشین، و راننده باید 18 سال را تمام کرده باشد.
• نخستین معاینهٔ فنی حداکثر پس از 48 ماه، سپس هر 24 ماه.