خزمەتگوزاری و مافەکانی سەرنشین

وەک شوفێری پیشەیی زۆرجار تاکە کەسیت لە کۆمپانیاکەوە کە کڕیار یان گەشتیار دەیبینێت. بۆیە شێوەی هەڵسوکەوتت کاریگەری لەسەر ئەوە هەیە کە خەڵک چۆن سەیری هەموو کۆمپانیاکە دەکەن. ڕاهێنانی YKB باس لە ڕۆڵی خزمەتگوزاریی شوفێر و توانای بەشداریکردن لە وێنەیەکی باشی کۆمپانیاکە دەکات (ڕێنمایی (EU) 2022/2561 هاوپێچی I، خاڵی 3.6). بۆ تۆ کە پاس لێ دەخوڕیت جگە لەوەش یاساکانی یەکێتیی ئەورووپا دەربارەی مافەکانی سەرنشینان هەن.

تۆ نوێنەرایەتیی کۆمپانیاکە دەکەیت

جا کاڵا بگەیەنیتە دووکانێک یان گرووپێکی گەشتیار بگوازیتەوە، تۆ ڕووی دەرەوەی کۆمپانیاکەیت. مامەڵەکردنێکی ئارام و پیشەگەرانە وا دەکات کڕیاران بیانەوێت دووبارە کۆمپانیاکە بەکار بهێننەوە. ناکۆکییەک لە بەرامبەردا دەتوانێت ببێتە هۆی لەدەستدانی کار و ناوبانگی خراپ.

چەند بنەمایەکی بنەڕەتی:

• ڕوون و دروست بە. سڵاو بکە، خۆت بناسێنە و بڵێ چی ڕوو دەدات.
• دەربارەی دواکەوتنەکان ئاگادار بکەرەوە. زۆربەی خەڵک ئاسانتر دواکەوتنێک قبووڵ دەکەن ئەگەر هۆکارەکە و ماوەکەی بزانن.
• ئارام بە. ئەگەر کڕیارێک یان سەرنشینێک تووڕە بوو، بە بابەتیانە مامەڵەی لەگەڵ بکە و گوێ بگرە. هەوڵ مەدە گفتوگۆکە ببەیتەوە.
• سەلامەتی یەکەم. فشار یان سەرنشینێکی ناخۆش هەرگیز نابێت کاریگەری لەسەر شێوەی لێخوڕینت هەبێت. خشتەی کات هەرگیز هۆکارێک نییە بۆ لێخوڕینی زۆر خێرا.
• نموونە بە. ئامرازەکە زۆرجار ناوی کۆمپانیاکەی لەسەر لای هەیە. بەکارهێنەرانی تری ڕێگا سەرنج دەدەن کە چۆن لێ دەخوڕیت.

کاڵا: کڕیار و بەڵگەنامەکان

بۆ تۆ کە کاڵا دەگوازیتەوە، پەیوەندی لەگەڵ نێرەر و وەرگردا بەشێکی گرنگی کارەکەیە. بپشکنە کە کاڵاکە لەگەڵ پسوولەی گەیاندن (följesedel) و بەڵگەنامەی باردا (fraktdokument) دەگونجێت، و پێش واژۆکردن زیان یان لادانەکان تۆمار بکە. ئەگەر شتێک هەڵە بێت، دەبێت پەیوەندی بە بەڕێوەبەرایەتیی کارەکەتەوە بکەیت لە جیاتی ئەوەی خۆت چارەسەری بکەیت. ئەمە هەم تۆ، هەم کڕیار و هەم کۆمپانیاکە دەپارێزێت.

مافەکانی سەرنشینان لە هاتوچۆی پاسدا

ڕێسانامەی یەکێتیی ئەورووپا (EU) nr 181/2011 هەندێک ماف بە سەرنشینانی پاس دەدات. زۆربەی یاساکان هاتوچۆی هێڵی ڕێکخراو (linjetrafik) دەگرنەوە کە مەوداکەی بەپێی خشتەی کات 250 km یان درێژترە (ماددەی 2). هەندێک یاسا، بە تایبەتی ئەوانەی دەربارەی کەسانی خاوەن کەمئەندامین، هێڵە کورترەکانیش دەگرنەوە.

کەسانی خاوەن کەمئەندامی

• گواستەرەوەیەک (transportör) نابێت ڕەتی بکاتەوە کاتگرتنێک وەربگرێت، بلیتێک دەربکات یان ڕێ بە کەسێک بدات سوار ببێت بەهۆی کەمئەندامی یان کەمبوونەوەی توانای جووڵەوە (ماددەی 9).
• کاتگرتن و بلیت دەبێت بێ تێچووی زیادە پێشکەش بکرێن (ماددەی 9).
• بەدەرکردن تەنها لەبەر هۆکاری سەلامەتی دەگونجێت یان کاتێک دیزاینی ئامرازەکە یان ژێرخانەکە گواستنەوەکە لە ڕووی جەستەییەوە مەحاڵ دەکات (ماددەی 10).
• گواستەرەوەکە دەبێت ڕاهێنان دەربارەی کەمئەندامی بۆ کارمەندانی هەبێت، شوفێرانیش (ماددەی 16).
• ئەگەر کورسیی کەمئەندامان یان کەلوپەلێکی تری جووڵە زیانی پێ بگات یان ون ببێت، گواستەرەوەکە بەرپرسیارە. قەرەبووەکە دەبێت بەرامبەر بە تێچووی چاککردنەوە یان گۆڕینی بێت (ماددەی 17).

دواکەوتن و گەشتی هەڵوەشاوە

لەسەر هێڵەکانی 250 km یان زیاتر ئەمانە دەگونجێن:

• زانیاری: ئەگەر ڕۆیشتنێک لە وێستگەیەکی سەرەکییەوە (terminal) هەڵبوەشێنرێتەوە یان دوا بکەوێت، سەرنشینان دەبێت هەرچی زووتر ئاگادار بکرێنەوە و لە دوایین کاتدا 30 خولەک دوای کاتی ڕۆیشتنی پلاندانراو (ماددەی 20).
• دواکەوتنی زیاتر لە 120 خولەک: ئەگەر چاوەڕوان بکرێت ڕۆیشتنێک هەڵبوەشێنرێتەوە یان زیاتر لە 120 خولەک دوا بکەوێت، یان ئەگەر پاسەکە زیادە-کاتگیراو بێت، سەرنشین دەبێت دەستبەجێ بتوانێت هەڵبژێرێت لە نێوان بەردەوامبوون لە گەشت یان کاتگرتنەوە بێ تێچووی زیادە، یان گەڕاندنەوەی نرخی بلیتەکە (ماددەی 19).
• گەشتی درێژ: لە گەشتەکاندا کە بەپێی خشتەی کات لە سێ کاتژمێر درێژترن و دواکەوتنێکی زیاتر لە 90 خولەک هەبێت، دەبێت خواردنی سووک یان ژەمی خواردن، و لە کاتی پێویستدا ژووری هۆتێل، پێشکەشی سەرنشینان بکرێت (ماددەی 21).

زۆربەی جار کۆمپانیا و وێستگە سەرەکییەکەن کە ئەمە بەڕێوە دەبەن، بەڵام وەک شوفێر زۆرجار تۆیت کە یەکەم جار سەرنشینان دەبینیت. بۆیە پێویستە یاساکان بزانیت و بزانیت پەیوەندی بە کێوە بکەیت.

زانیاریی پشتێنیش خزمەتگوزارییە

لە پاسدا سەرنشینان دەبێت ئاگادار بکرێنەوە کە پشتێن بەکار بهێنن، بە ڕاگەیاندنی دەنگی یان پەیامی تۆمارکراو و بە لکێنەر. لە گواستنەوە بە داواکاری (beställningstrafik) و هاتوچۆی هێڵی ڕێکخراو بە وەستانی کەمدا زانیارییەکە دەبێت دوای هەر وەستانێک کە سەرنشینان سوار دەبن دووبارە بکرێتەوە. بۆ سەرنشینانی خوار 15 ساڵ، تۆ و کارمەندانی تر دەبێت ڕێوشوێنی گونجاو بگرنەبەر بۆ ئەوەی پشتێن بەکار بهێنن (ڕێسانامەی هاتوچۆ (trafikförordningen) 4 kap. 10 c §).

یارمەتی لە ناو پاسدا

کات بە سەرنشینان بدە. چاوەڕێ بکە بە لێخوڕین تا بەساڵاچووان و کەسانی خاوەن کەمئەندامیی جووڵە دادەنیشن. سیستەمی نووشتاندنەوە (nigningssystem) و ڕێڕەوی لێژی پاسەکە (ramp) کاتێک پێویستە بەکار بهێنە. یارمەتیی سەرنشینانی سەر کورسیی کەمئەندامان بدە بۆ جێگیرکردنی کورسییەکە. ئەمە هەم خزمەتگوزارییەکی باشە و هەم بەشێکە لە بەرپرسیارێتیی سەلامەتیت.

ژینگە وەک بەشێک لە خزمەتگوزاری

کڕیاران و گەشتیاران زیاتر و زیاتر گرنگی بە ژینگە دەدەن. ڕێژەی ئامرازە کارەباییەکان زیاد دەکات. بەپێی Trafikverket (بەڕێوەبەرایەتی گواستنەوەی سوید) لە ساڵی 2024 دا 28 لە سەدی ئەو پاسانەی تازە لە سوید تۆمار کران پاسی کارەبایی بوون، و 7 لە سەدی بارهەڵگرە قورسە نوێیەکان کارەبایی بوون. جا هەر ئامرازێک لێ بخوڕیت، دەتوانیت بە لێخوڕینی ئابووری (sparsam körning) بەشداری بکەیت، خۆت لە کارکردنی بێ جووڵە بپارێزیت و پەیڕەوی یاساکانی ناوچە ژینگەییەکانی (miljözoner) شارەوانییەکان بکەیت. لە ناوچەیەکی ژینگەیی پۆلی 1 دا ئەمڕۆ لە کرداردا تەنها بارهەڵگر و پاسی قورس کە Euro VI پڕ دەکەنەوە دەتوانن لێ بخوڕدرێن، چونکە بەدەرکردنەکان بۆ ئامرازە کۆنەکانی Euro V بەسەر چوون.

لەبیرت بێت

• تۆ ڕووی دەرەوەی کۆمپانیاکەیت. ئارام، ڕوون و پیشەگەر بە.
• دەربارەی دواکەوتنەکان ئاگادار بکەرەوە و لە کاتی کێشەدا پەیوەندی بە بەڕێوەبەرایەتیی کارەکەتەوە بکە.
• سەرنشینانی پاسی خاوەن کەمئەندامی نابێت گەشتیان لێ ڕەت بکرێتەوە و نابێت پارەی زیادە بدەن.
• گواستەرەوە بەرپرسیارە لە کورسیی کەمئەندامانی زیانپێگەیشتوو.
• لەسەر هێڵەکانی سەرووی 250 km: زانیاری لە دوایین کاتدا 30 خولەک دوای کاتی ڕۆیشتن و مافی کاتگرتنەوە یان گەڕاندنەوەی پارە لە دواکەوتنی زیاتر لە 120 خولەکدا.
• منداڵانی خوار 15 ساڵ: شوفێر دەبێت ڕێوشوێنی گونجاو بگرێتەبەر بۆ ئەوەی پشتێن بەکار بهێنن.
• لێخوڕینی ئابووری و ئامرازی Euro VI یش بەشێکن لە خزمەتگوزاریی باش.