Waqtiga shaqada iyo nasashada

Adigoo darawal xirfadle ah, waxaa jira laba nidaam xeer oo ay tahay inaad isku mar la socoto. Xeerarka waqtiyada wadista iyo nasashada (kör- och vilotider) ee ku jira xeerka EU 561/2006 waxay xaddidaan inta aad waddo iyo inta aad nasato. Sharciga (2005:395) ee waqtiga shaqada ee shaqooyinka gaadiidka waddooyinka qaarkood (lagen om arbetstid vid visst vägtransportarbete) wuxuu xaddidaa waqtigaaga shaqo ee guud, taas oo ah xitaa raritaanka, sugidda iyo maamulka. Qalabka diiwaangelinta wadista (färdskrivare) waa qalabka diiwaangeliya labadaba. Cutubkani wuxuu muujinayaa sida xeerarku isugu xiran yihiin.

Afar nooc oo waqti ah

Wax kasta oo aad samayso maalinta shaqada waxay galayaan mid ka mid ah afar qaybood oo qalabka diiwaangelinta wadista ku jira:

Hawsha	Tusaale
Wadis	Waqtiga gaarigu dhaqaaqayo oo aad waddo
Shaqo kale	Raritaan, dejin, shidaal qaadasho, dhaqid, maamul, wadis laga reebay xeerarka
Diyaarsanaan	Waqtiga aad diyaar u tahay shaqo laakiin aadan shaqeyneyn, tusaale ahaan marka aad sugayso in laguu raro
Nasasho gaaban iyo nasasho	Waqti aad si xor ah u maamulayso

Nasashada gaaban (rast) waa oo keliya waqti aad si xor ah u maamulayso. Haddii aad "nasashada gaaban" dhexdeeda weli ku mashquulsan tahay xamuulka, waa shaqo kale, nasashada gaabanna looma tiriyo.

Waqtiyada wadista iyo nasashada si kooban

Xeerka	Xadka
Waqtiga wadista maalinlaha ah	9 saacadood, 10 saacadood ugu badnaan laba jeer toddobaadkii
Waqtiga wadista toddobaadkii	56 saacadood
Waqtiga wadista laba toddobaad oo isku xiga	90 saacadood
Nasasho gaaban	45 daqiiqo kadib 4,5 saacadood oo wadis ah, ama 15 + 30 daqiiqo
Nasashada maalinlaha ah ee caadiga ah	11 saacadood, ama la qaybiyey 3 + 9 saacadood
Nasashada maalinlaha ah ee la dhimay	ugu yaraan 9 saacadood, ugu badnaan saddex jeer inta u dhexeysa laba nasasho toddobaadle ah
Nasashada toddobaadlaha ah ee caadiga ah	45 saacadood
Nasashada toddobaadlaha ah ee la dhimay	ugu yaraan 24 saacadood, waa la magdhabaa ka hor dhammaadka toddobaadka saddexaad ee ka dambeeya
Bilowga ugu dambeeya ee nasashada toddobaadlaha ah	kadib lix muddo oo 24 saacadood ah

(Förordning (EG) nr 561/2006 artiklarna 4, 6, 7 och 8.)

Tusaale xisaabeed: waxaad wadday 10 saacadood Isniinta iyo 10 saacadood Arbacada. Markaas waxaad isticmaashay labada dheereyn ee toddobaadkaas, Jimcahana waxaad wadi kartaa ugu badnaan 9 saacadood.

Darawallada baska ee qaadista dadka ee ku-meel-gaarka ah (tillfällig persontrafik) waxay leeyihiin xeerar gaar ah qaarkood, tusaale ahaan in nasashada gaaban loo qaybin karo laba nasasho gaaban oo ugu yaraan 15 daqiiqo ah. Kuwaas waxaa lagu sharxay qaybta baska.

Sharciga waqtiga shaqada ee gaadiidka waddooyinka

Sharciga waqtiga shaqada ee shaqooyinka gaadiidka waddooyinka qaarkood wuxuu khuseeyaa adiga oo sameeya gaadiid ku jira xeerarka waqtiyada wadista iyo nasashada. Waqtiga shaqadu waa waqtiga oo dhan laga bilaabo bilowga shaqada ilaa dhammaadkeeda, iyo sidoo kale waqtiga ay waajib kugu tahay inaad diyaar u ahaato shaqo.

Xeerarka ugu waaweyn (lag 2005:395 12, 14, 15 och 18 §§):

• Ugu badnaan 60 saacadood oo shaqo ah hal toddobaad.
• Ugu badnaan 48 saacadood toddobaadkii celcelis ahaan muddo xisaabeed oo ah afar bilood.
• Shaqada habeenku waa shaqo la qabto waqti kasta oo u dhexeeya saacadda 01.00 iyo 05.00. Haddii aad habeen shaqeyso, waqtiga shaqadu ma dhaafi karo 10 saacadood muddadaas 24 saacadood ah. Heshiisyada wadajirka ah (kollektivavtal) waxaa lagu samayn karaa ka leexasho.
• Weligaa ma shaqeyn kartid in ka badan 6 saacadood oo isku xiga adigoon nasan.
• Haddii aad shaqeyso 6–9 saacadood, nasashada gaabani waa inay ugu yaraan ahaataa 30 daqiiqo. Haddii aad shaqeyso in ka badan 9 saacadood, waa inay ugu yaraan ahaataa 45 daqiiqo. Nasashooyinka gaagaaban waxaa loo qaybin karaa muddooyin ugu yaraan 15 daqiiqo ah.

Loo-shaqeeyuhu waa inuu hayaa diiwaanka waqtiga shaqada oo keydiyaa ugu yaraan laba sano.

Farqiga u dhexeeya waqtiga wadista iyo waqtiga shaqada

Way fududahay in tirooyinka la isku qaso. Sidan u fikir:

• 56 saacadood waa waqtiga wadista ugu sarreeya toddobaadkii.
• 60 saacadood waa waqtiga shaqada ugu sarreeya toddobaadkii.
• 48 saacadood waa celceliska waqtiga shaqada ee ugu sarreeya toddobaadkii.
• 4,5 saacadood waa wadista ugu dheer ee aan nasasho gaaban lahayn.
• 6 saacadood waa shaqada ugu dheer ee aan nasasho gaaban lahayn.

Labada nidaam xeerba isku mar ayay khuseeyaan, waana inaad raacdaa xeerka ugu adag xaalad kasta.

Qalabka diiwaangelinta wadistu wax walba ayuu isku xiraa

Qalabka diiwaangelinta wadistu wuxuu si otomaatig ah u diiwaangeliyaa wadista. Waa mas'uuliyaddaada in hawsha saxda ah la doorto marka aadan wadin. Xeerar muhiim ah (förordning (EU) nr 165/2014):

• Kaarka darawalku (förarkort) waa shakhsi, waxaadna isticmaali kartaa oo keliya kaagaaga (artikel 27).
• Geli dalka maalinta shaqadu ka bilaabanayso iyo ka dhammaanayso.
• Waqtiga aad ka maqnayd gaariga oo aad qabanaysay shaqo kale waxaa gacanta lagu geliyaa kaarka darawalka (artikel 34.3).
• Kormeerka, waa inaad muujin kartaa maalinta hadda iyo 56-kii maalmood ee ka horreeyey.
• Kaar lumay ama jaban waa in la soo sheegaa toddoba maalmood gudahood. Kadib waxaad wadi kartaa ugu badnaan 15 maalmood oo kalandar ah adigoo isticmaalaya warqado la daabacay (artikel 29).

Ka reebitaanka dhacdooyinka aan la filayn

Haddii wax lama filaan ah dhacaan, tusaale ahaan shil taraafiko oo weyn ama cimilo aad u xun, waxaad ka leexan kartaa xeerarka inta loo baahan yahay si aad u gaarto meel joogsi oo ku habboon. Tani waxay khuseysaa oo keliya haddii aan badbaadada taraafikada khatar la gelin. Sababta leexashada waa in la qoraa (artikel 12). Sidoo kale xaalado gaar ah waxaad wadi kartaa ilaa hal saacad oo dheeraad ah si aad u gaarto gurigaaga ama goobta shaqada ee loo-shaqeeyaha si aad u bilowdo nasasho toddobaadle ah, iyo ilaa laba saacadood oo dheeraad ah si aad halkaas ugu gaarto nasasho toddobaadle ah oo caadi ah haddii aad qaadato nasasho gaaban oo isku xiga oo 30 daqiiqo ah isla ka hor. Tani ma noqon karto caado.

Mushaarku waa inuusan ku dhiirrigelin khiyaano

Shirkad uma bixin karto darawallada mushaar ku salaysan masaafada la wado, waqtiga keenista ama tirada alaabta haddii ay taasi dhiirrigelin karto dhaqammo halis geliya badbaadada taraafikada, tusaale ahaan inaad si dhakhso badan u waddo ama ka booddo nasashooyinka gaagaaban (förordning 561/2006 artikel 10.1).

Xusuuso

• Afar hawlood: wadis, shaqo kale, diyaarsanaan iyo nasasho gaaban iyo nasasho.
• Waqtiga wadista ugu badnaan 9 saacadood maalintii, 56 saacadood toddobaadkii iyo 90 saacadood laba toddobaad.
• Waqtiga shaqada ugu badnaan 60 saacadood toddobaadkii iyo celcelis ahaan 48 saacadood afar bilood.
• Shaqada habeenka ee u dhexeysa saacadda 01 iyo 05 waxay waqtiga shaqada ku xaddidaysaa 10 saacadood 24-kii saacadoodba.
• Nasashada gaaban sida ku cad sharciga waqtiga shaqada: weligaa in ka badan 6 saacadood oo shaqo ah oo isku xiga ma jirto, 30 daqiiqo 6–9 saacadood, 45 daqiiqo in ka badan 9 saacadood.
• Mar walba raac xeerka ugu adag marka labada nidaam xeer ay khuseeyaan.
• Mushaarka ku salaysan masaafada la wado ama tirada alaabta waa mamnuuc haddii uu halis geliyo badbaadada taraafikada.