ጥዕናን ድሕንነትን

እቲ ዝያዳ ኣገዳሲ መሳርሒ ስራሕኩም እታ ተሽከርካሪ ዘይኮነትስ ንስኹም ባዕልኹም ኢኹም። ሞያዊ ዘዋሪ ብዙሕ ሰዓታት ኣብ ድሕሪ መራሒ ይሓልፍ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ዘይምቹኣት ሰዓታት። እዚ ድቃስ፣ መግቢ፣ ምንቅስቓስ ኣካልን ምስትውዓልን ይሓትት። ሳልሳይ ቀንዲ ዓውዲ ስልጠና YKB ብዛዕባ ጥዕና፣ ድሕንነት ትራፊክን ድሕንነት ኣብ ስራሕን እዩ (direktiv (EU) 2022/2561 bilaga I፣ ነጥቢ 3)።

ድኻም

ድኻም ሓደ ካብቶም ኣብ ትራፊክ ዘለዉ ዝዓበዩ ሓደጋታት እዩ። ብመሰረት VTI (ናይ ሽወደን ኢንስቲትዩት ምርምር መገድን መጓዓዝያን)፣ መጽናዕትታት ድኻም ንዳርጋ 10–40 ሚእታዊት ካብ ኩሎም ሓደጋታት ትራፊክ ከም ተሓጋጋዚ ምኽንያት ክኸውን ከም ዝኽእል የመልክቱ።

እቲ ሓደጋ ይውስኽ እንተ፦

• ኣዝዩ ውሑድ ደቂስኩም፣
• ንነዊሕ ግዜ ንቑሓት ጸኒሕኩም፣
• ብለይቲ ወይ ንግሆ ማዕዶ ዘዊርኩም።

VTI ሞያውያን ዘወርቲ ምስ መንእሰያት ዘወርቲ፣ ብፈረቓ ዝሰርሑን ሕማማት ድቃስ ዘለዎም ሰባትን ብሓባር ከም ጉጅለ ሓደጋ ይቖጽሮም። ስለዚ ድሕሪ ሓጺር ድቃስ ለይቲ ሰዓት 04 ዝጅምር ጉዕዞ ክላሲካዊ ኩነት ሓደጋ እዩ።

ደንቢ ትራፊክ (trafikförordningen) ንጹር እዩ። ብምኽንያት ድኻም ብውሑስ መገዲ ክትዝውሩ እንተ ዘይከኣልኩም ክትዝውሩ ኣይፍቀደልኩምን (3 kap. 1 §)። ብመሰረት ሕግታት ግዜታት ምዝዋርን ዕረፍትን ዝተረፈ ግዜ ምዝዋር እንተ ሃለወኩም እውን እዚ ይምልከት። እቶም ሕግታት ዝለዓለ ደረታት እዮም፣ ንቑሓት ምዃንኩም ዘረጋግጹ ኣይኮኑን።

ንድኻም ዝውሕስ መገዲ ኣብ ውሑስ ቦታ ደው ኢልኩም ምዕራፍ ወይ ምድቃስ እዩ። ራድዮ ምልዓል ወይ መስኮት ምኽፋት ነቲ መሰረታዊ ጸገም ኣይፈትሖን። ሓደስቲ ተሽከርከርቲ ብዛዕባ ድኻም ዘዋሪ ዘጠንቅቕ ስርዓት ኣለወን፣ ግን እቲ ስርዓት ንናይ ገዛእ ርእስኹም ሓላፍነት ኣይትክኦን።

ሕማማት ድቃስ ከም ምቁራጽ ትንፋስ ኣብ ድቃስ (sömnapné) ከም ሓደጋ ድሕንነት ትራፊክ እንተ ተገምጊሞም ንፍቓድ ምዝዋር ምስ ከበድቲ ደረጃታት ዕንቅፋት ክኾኑ ይኽእሉ። እኹል እንተ ደቀስኩም እውን ብተደጋጋሚ እንተ ደኺምኩም፣ ምስ ክንክን ጥዕና ክትራኸቡ ይግባእ።

ኣልኮልን ዕጸ-ፋርስን

ሕግታት ብዛዕባ ተጸልዩ ምዝዋር (rattfylleri) ንሞያውያን ዘወርቲ ከም ንኻልኦት ዘወርቲ ሓደ ዓይነት እዮም (lag 1951:649 om straff för vissa trafikbrott)፦

• ተጸልዩ ምዝዋር: ኣብ ደም እንተወሓደ 0,2 ፕሮሚለ ኣልኮል ወይ ኣብ ዝተንፍስዎ ኣየር 0,10 mg ኣብ ሊትሮ። እቲ መቕጻዕቲ ገንዘብ ወይ እንተበዝሔ ሽዱሽተ ወርሒ ማእሰርቲ እዩ (4 §)።
• ከቢድ ተጸልዩ ምዝዋር: ካልእ ብዙሕ መጠን ኣልኮል ኣብ ደም እንተወሓደ 1,0 ፕሮሚለ ወይ ኣብ ዝተንፍስዎ ኣየር 0,50 mg ኣብ ሊትሮ እንተ ኾይኑ። እቲ መቕጻዕቲ እንተበዝሔ ክልተ ዓመት ማእሰርቲ እዩ (4 a §)።
• ዕጸ-ፋርስ: ተጸሊኹም ከም ዘለኹም እንተ ዘይተሰምዓኩም እውን፣ ኣብ እዋን ጉዕዞ ወይ ድሕሪኡ ዝኾነ ዕጸ-ፋርሳዊ ነገር ኣብ ደምኩም እንተ ሃልዩ ምዝዋር ተጸልዩ ምዝዋር እዩ። ብትእዛዝ ሓኪም ዝተወስዱ መድሃኒታት ተገሊሎም ኣለዉ።

መጠን ኣልኮል ኣብ እዋን ጉዕዞ ወይ ድሕሪኡ ይቑጸር። ስለዚ ድሕሪ ምዕሻግኩም ቁሩብ ግዜ ጸኒሑ መርመራ እንተ ተወሲዱ ኣይሕግዝን።

ኣልኮል ንነዊሕ ግዜ ኣብ ኣካል ከም ዝጸንሕ ሕሰቡ። ድሕሪ ብዙሕ ኣልኮል ዝሰተኹምሉ ምሸት፣ ንጽባሒቱ ንግሆ ማዕዶ ክትዝውሩ ክትጅምሩ ከለኹም ገና ተጸሊኹም ክትኮኑ ትኽእሉ።

ብትእዛዝ ሓኪም ዝተወሃቡ መድሃኒታት እውን ንክእለት ምዝዋርኩም ክጸልዉ ይኽእሉ። ወረቐት መግለጺ መድሃኒት ኣንብቡ፣ ርግጸኛታት እንተ ዘይኮንኩም ድማ ሓኪም ወይ ፋርማሲ ሕተቱ።

ምንቅስቓስ ኣካልን ኤርጎኖሚን

ኣብ መንበር ዘዋሪ ዝሓልፉ ነዋሕቲ ፈረቓታት ብዙሕ ምቕማጥ ማለት እዩ። Folkhälsomyndigheten (ኣካል ህዝባዊ ጥዕና ሽወደን) ዓበይቲ ሰባት ኣብ ሰሙን እንተወሓደ 150–300 ደቒቕ ህርመት ልቢ ብዘልዕል መገዲ ክንቀሳቐሱን ጭዋዳ ዘደልድል ንጥፈት እንተወሓደ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ክገብሩን ይመኽር። ነዊሕ ምቕማጥ ብሓጸርቲ ዕረፍትታት ምንቅስቓስ ክቋረጽ ይግባእ።

ንዓኹም ከም ዘዋሪ እዚ ማለት እዩ፦

• ዕረፍትታት ንምዝዋርን ኣካል ንምዝርጋሕን ተጠቐሙሎም።
• ሕቖኹም ኣብ መደገፊ ሕቖ ኮይኑ ብዝዘሓለ ክትቕመጡ፣ መንበር፣ መራሕን መስተያትን ኣሰርዑ።
• ኣብ ምጽዓን ብቅኑዕ ኣልዕሉን ጹሩን። ሓገዝቲ መሳርሒታት እንተ ሃልዮም ተጠቐሙሎም።
• ብስሩዕ ብልዑ፣ እኹል ማይ ድማ ስተዩ።

ሞባይል ተሌፎንን ኣቓልቦን

ኣብ እዋን ምዝዋር ሞባይል ተሌፎን ክትጥቀሙ ዝፍቀደልኩም ንምዝዋር ብኣሉታ እንተ ዘይጸልዩ ጥራይ እዩ፣ ብኢድኩም ድማ ፈጺምኩም ክትሕዝዎ ኣይፍቀደልኩምን (trafikförordningen 4 kap. 10 e §)። ምስ ከባድ ተሽከርካሪ ናይ ሓንቲ ህሞት ዘይምትኳር ከቢድ ሳዕቤን ከስዕብ ይኽእል።

ከበድቲ ተሽከርከርቲ ኣብ ስታቲስቲክስ ሓደጋ

ብመሰረት ወግዓዊ ስታቲስቲክስ Trafikanalys፣ ኣብ 2025 ኣብ ሽወደን ኣብ ትራፊክ መገዲ 203 ሰባት ሞይቶም። Trafikverket (ምምሕዳር መጓዓዝያ ሽወደን) ናይ ጽዕነት መካይን ዳርጋ ሽዱሽተ ሚእታዊት ካብ መጠን ትራፊክ እየን ግን ኣብ ዳርጋ ሓደ ካብ ሓሙሽተ ሓደጋታት ሞት ይሳተፋ ይብል። ኣብ ልዕሊ 90 ሚእታዊት ካብቶም ኩነታት ዝመውት እቲ ካልእ ወገን እዩ። ስለዚ ከም ሞያዊ ዘዋሪ ንድሕንነት ካልኦት ብፍላይ ዓቢ ሓላፍነት ኣለኩም።

ኣብ ሓደጋ

ቅድም ናብ ሓደጋ እንተ በጻሕኩም፣ ወይ ባዕልኹም እንተ ተሳቲፍኩም፣ ብሓፈሻ እዚ ይምልከት፦

1. ኣጠንቅቑን ተኸላኸሉን። መብራህቲ ሓደጋ (varningsblinkers) ኣብርሁ፣ ነቲ ቦታ ክከላኸል ብዝኽእል ተሽከርካሪ ኣቐምጡ፣ ሰለስተ-ኩርናዕ መጠንቀቕታ (varningstriangel) ድማ ኣቐምጡ። ብሩህ ጅለ ድሕንነት (varselväst) ልበሱ።
2. ናብ 112 ሓብሩ።
3. ከም ዓቕምኹም ንዝተጎድኡ ሓግዙ።

ዝያዳ ሰባት ከይጉድኡ፣ ቅድሚ ስጉምቲ ምውሳድኩም ነቲ ኩነት ገምግሙ። ኣብ ሓደጋ ትራፊክ ዝተሳተፈ፣ ጌጋኡ ይኹን ኣይኹን፣ ካብ ምሕጋዝ ወይ ስምን ኣድራሻን ካብ ምሃብ ንምህዳም ነቲ ቦታ ክገድፎ ኣይፍቀዶን። እዚ ካብ ቦታ ሓደጋ ምህዳም (smitning) እዩ፣ ብገንዘብ ወይ ብማእሰርቲ ድማ ክቕጻዕ ይኽእል (lag 1951:649 5 §)።

ገበንን ኮንትሮባንድ ሰባትን

ናይ ጽዕነት መካይንን ኣውቶቡሳትን ኣቑሑት ወይ ሰባት ብኮንትሮባንድ ንምሕላፍ ክጥቀመለን ይከኣል። ስልጠና YKB ገበንን ኮንትሮባንድ ሰባትን (människosmuggling) ንምክልኻል ክእለት ክህበኩም ኣለዎ (direktiv 2022/2561 bilaga I፣ ነጥቢ 3.2)።

• ቅድሚ ምቕጻልኩም ተሽከርካሪ፣ ቦታ ጽዕነትን ሕትመታትን (plomberingar) ፈትሹ፣ ብፍላይ ተሽከርካሪ ኣብ ጥቓ ወደብ ወይ ዶብ ንለይቲ ብዘይ ሓላዊ ደው ኢላ እንተ ጸኒሓ።
• እንታይ ምዃኑ ዘይትፈልጥዎ ነገር ወይ ሰብ ንምጉዓዝ ፈጺምኩም ገንዘብ ወይ ኣገልግሎት ኣይትቐበሉ።
• ንሓደ ሰብ ብዘይ ፍቓድ ናብ ሽወደን ክኣቱ ምሕጋዝ ገበን፣ ኮንትሮባንድ ሰባት፣ እዩ፣ ብማእሰርቲ ድማ ክቕጻዕ ይኽእል።
• ኣብ ዕጹው ቦታ ጽዕነት ዝሕብኡ ሰባት ኣብ ሓደጋ ህይወት ክኣትዉ ይኽእሉ።

ሓደ ሰብ ኣብ ተሽከርካሪ ከም ዝተሓብአ እንተ ጠርጠርኩም፣ ምስ ፖሊስ ተራኸቡ።

ዘክሩ

• ድኻም ን10–40 % ካብ ሓደጋታት ትራፊክ ክሕግዝ ይኽእል፣ ሞያውያን ዘወርቲ ድማ ጉጅለ ሓደጋ እዮም።
• ዝተረፈ ግዜ ምዝዋር ብዘየገድስ፣ ኣዝዩ ደኺምኩም እንተ ኾንኩም ፈጺምኩም ክትዝውሩ ኣይፍቀደልኩምን።
• ተጸልዩ ምዝዋር፦ 0,2 ፕሮሚለ። ከቢድ ተጸልዩ ምዝዋር፦ ካልእ ብዙሕ ካብ 1,0 ፕሮሚለ።
• ዕጸ-ፋርስ ኣብ ደም፣ ዘይተጸለኹም እንተ መሰለኩም እውን፣ ተጸልዩ ምዝዋር እዩ።
• ኣብ ዕረፍትታት ተንቀሳቐሱ። Folkhälsomyndigheten ኣብ ሰሙን 150–300 ደቒቕ ህርመት ልቢ ዘልዕል ንጥፈት ይመኽር።
• ኣብ ሓደጋ፦ ኣጠንቅቑን ተኸላኸሉን፣ ናብ 112 ሓብሩ፣ ሓግዙ። ነቲ ቦታ ምግዳፍ ካብ ቦታ ሓደጋ ምህዳም ክኸውን ይኽእል።
• ብዘይ ሓላዊ ድሕሪ ምጽናሓ ተሽከርካሪን ጽዕነትን ፈትሹ።