Vrijeme vožnje i odmora

Umor je jedan od najvećih rizika za profesionalne vozače. Zato EU ima zajednička pravila o tome koliko dugo smijete voziti i koliko se morate odmarati. Pravila se nalaze u uredbi (EG) nr 561/2006, koja je više puta mijenjana, između ostalog uredbom (EU) 2020/1054. U ovom poglavlju obrađujemo pravila onako kako važe za prevoz robe kamionom.

Na koga se odnose?

Pravila važe za prevoz robe u kojem najveća dozvoljena masa vozila, uključujući prikolicu ili poluprikolicu, prelazi 3,5 tone (član 2.1 a). Od 1. jula 2026. važe i za međunarodni prevoz robe i kabotažu (cabotage) vozilima težim od 2,5 tone uključujući prikolicu (član 2.1 aa). Za ta lakša vozila potreban je pametni tahograf (smart färdskrivare) verzije 2. Teška vozila imaju vlastite prelazne rokove za prelazak na verziju 2. Nacionalni prevoz unutar Švedske vozilima između 2,5 i 3,5 tone nije obuhvaćen pravilima EU.

Neki prevozi su izuzeti, ali polazite od toga da se pravila odnose na vas kada vozite teški kamion.

Sedmica i period vožnje

Sedmica se računa od ponedjeljka u 00.00 do nedjelje u 24.00 (član 4 i). Dnevno vrijeme vožnje je ukupno vrijeme vožnje između kraja jednog dnevnog odmora i početka sljedećeg dnevnog ili sedmičnog odmora (član 4 k).

Vrijeme vožnje

• Dnevno: najviše 9 sati. Dva puta sedmično smijete produžiti na 10 sati (član 6.1).
• Sedmično: najviše 56 sati (član 6.2).
• Tokom dvije uzastopne sedmice: ukupno najviše 90 sati (član 6.3).

Primjer: ako ste ove sedmice vozili 56 sati, sljedeće sedmice smijete voziti najviše 34 sata, jer je 90 − 56 = 34.

Pauza

Nakon 4 sata i 30 minuta ukupne vožnje morate napraviti pauzu (rast) od najmanje 45 minuta, osim ako započinjete odmor (član 7).

Pauza se smije podijeliti na dva dijela:

1. prvo najmanje 15 minuta,
2. zatim najmanje 30 minuta.

Redoslijed je važan. Ako prvo uzmete 30 minuta, a zatim 15 minuta, uslov za pauzu kod prevoza robe nije ispunjen. Kada uzmete propisnu pauzu, počinje novi period vožnje.

Pauza je vaše vrijeme. Tokom pauze ne smijete tovariti, istovarati ili točiti gorivo. To se računa kao drugi rad (annat arbete).

Dnevni odmor

Redovni dnevni odmor (dygnsvila) traje najmanje 11 neprekidnih sati (član 4 g). U svakom periodu od 24 sata nakon kraja prethodnog odmora morate uzeti novi dnevni odmor (član 8.2).

Redovni dnevni odmor možete podijeliti na dva perioda: prvo najmanje 3 sata, a zatim najmanje 9 sati. Ukupno to iznosi najmanje 12 sati.

Smijete uzeti i skraćeni dnevni odmor od najmanje 9 sati, ali najviše tri puta između dva sedmična odmora (član 8.4). Skraćeni dnevni odmor ne mora se nadoknaditi.

Ako ste dva vozača u istom vozilu (višečlana posada, multibemanning), svaki od vas mora uzeti novi dnevni odmor od najmanje 9 sati u roku od 30 sati nakon prethodnog odmora (član 8.5). Tokom prvog sata prisustvo drugog vozača nije obavezno.

Sedmični odmor

Redovni sedmični odmor (veckovila) traje najmanje 45 neprekidnih sati. Skraćeni sedmični odmor traje najmanje 24 neprekidna sata (član 4 h).

• Sedmični odmor mora početi najkasnije nakon šest perioda od po 24 sata od kraja prethodnog sedmičnog odmora (član 8.6).
• Tokom dvije uzastopne sedmice morate uzeti najmanje dva redovna sedmična odmora, ili jedan redovni i jedan skraćeni. Kod međunarodnog prevoza robe smijete uzeti dva uzastopna skraćena sedmična odmora izvan zemlje sjedišta preduzeća, ako se nadoknade i ako nakon njih slijede dva redovna sedmična odmora (član 8.6).
• Skraćeni sedmični odmor mora se nadoknaditi. Razlika se mora iskoristiti kao neprekidan odmor, zajedno s nekim drugim odmorom od najmanje 9 sati, prije kraja treće sedmice nakon sedmice u kojoj ste uzeli skraćeni odmor.

Primjer: uzeli ste skraćeni sedmični odmor od 30 sati. Tada morate nadoknaditi 45 − 30 = 15 sati.

Gdje se smijete odmarati?

Dnevni odmor i skraćeni sedmični odmor smijete uzeti u kamionu ako ima odgovarajući ležaj i ako vozilo stoji. Redovni sedmični odmor i sedmični odmor duži od 45 sati koji se uzima kao nadoknada ne smiju se uzeti u vozilu. Moraju se uzeti u odgovarajućem smještaju (inkvartering), a troškove plaća poslodavac (član 8.8).

Prevozničko preduzeće mora i organizovati rad tako da možete otići kući, ili u poslovnu jedinicu poslodavca, najmanje jednom u svakom periodu od četiri uzastopne sedmice (član 8.8a).

Trajekt i voz

Ako putujete s kamionom na trajektu ili vozu, smijete prekinuti redovni dnevni odmor ili skraćeni sedmični odmor najviše dva puta, a prekidi ukupno ne smiju trajati duže od jednog sata. Tokom odmora morate imati pristup kabini za spavanje, ležaju ili mjestu za ležanje (član 9.1). Redovni sedmični odmor smije se prekinuti na isti način ako putovanje trajektom ili vozom traje najmanje 8 sati i ako imate pristup kabini za spavanje.

Kada se dogodi nešto neočekivano

Ako je to u skladu sa sigurnošću saobraćaja, smijete odstupiti od pravila u mjeri potrebnoj da stignete do odgovarajućeg mjesta za zaustavljanje (član 12). Razlog tada morate zapisati, na primjer na ispisu iz tahografa (färdskrivare), najkasnije na mjestu za zaustavljanje do kojeg stignete.

U izuzetnim slučajevima smijete voziti i do jednog sata duže da biste stigli do poslovne jedinice poslodavca ili do svog doma kako biste započeli sedmični odmor. Ako ćete uzeti redovni sedmični odmor, smijete voziti do dva sata duže, ako neposredno prije toga uzmete neprekidnu pauzu od 30 minuta (član 12). To ne smije postati navika.

Radno vrijeme je nešto drugo

Vrijeme vožnje i odmora odnosi se na vožnju i odmor. Ukupno radno vrijeme (arbetstid) uređeno je Zakonom o radnom vremenu u određenim poslovima drumskog prevoza (lag (2005:395) om arbetstid vid visst vägtransportarbete). Radno vrijeme smije iznositi najviše 60 sati u jednoj sedmici i u prosjeku najviše 48 sati sedmično tokom četiri mjeseca. Više o tome naći ćete u YKB poglavlju o radnom vremenu i odmoru.

Umor ima prednost pred pravilima

Vrijeme vožnje i odmora su najveće granice. Nikada ne smijete voziti ako ste toliko umorni da ne možete sigurno voziti (trafikförordningen 3 kap. 1 §), čak i ako vam je preostalo vremena vožnje.

Zapamtite

• Najviše 9 sati vožnje dnevno, 10 sati dva puta sedmično.
• Najviše 56 sati sedmično i 90 sati u dvije sedmice.
• Pauza nakon 4,5 sata: najmanje 45 minuta, ili prvo 15, a zatim 30 minuta.
• Redovni dnevni odmor 11 sati, podijeljeni 3 + 9 sati, skraćeni najmanje 9 sati najviše tri puta.
• Redovni sedmični odmor 45 sati, skraćeni najmanje 24 sata koji se mora nadoknaditi.
• Sedmični odmor mora početi najkasnije nakon šest perioda od po 24 sata.
• Redovni sedmični odmor ne smije se uzeti u kamionu.
• Pravila su granice, a ne ciljevi. Ako ste umorni, zaustavite se.