پۆلەکانی مۆڵەت و مەرجەکان بۆ بارهەڵگر

لێخوڕینی بارهەڵگر بەرپرسیارێتییەکی گەورەترە لە لێخوڕینی ئۆتۆمبێلی سەرنشین. ئامرازەکە قورستر و درێژترە و داوای زیاتر لە تۆ وەک شوفێر دەکات. بۆیە چەند پۆلێکی جیاوازی مۆڵەت، سنووری تەمەنی بەرزتر و مەرجی پزیشکیی توندتر هەن. لەم بەشەدا ڕوون دەکەینەوە کە هەر پۆلێک مافی لێخوڕینی چیت پێ دەدات و چیت پێویستە بۆ وەرگرتنی مۆڵەتی شوفێری.

چوار پۆلەکەی مۆڵەتی بارهەڵگر

بارهەڵگری قورس (tung lastbil) بارهەڵگرێکە کە کێشی گشتییەکەی (totalvikt) زیاتر لە 3,5 تۆنە (یاسای پێناسەکانی هاتوچۆی ڕێگا (lag om vägtrafikdefinitioner) 2 §). کەواتە کێشی گشتیی ناو بڕوانامەی تۆمارکردنە کە بڕیار دەدات، نەک ئەوەی ئۆتۆمبێلەکە لەم ساتەدا بە ڕێکەوت دەیکێشێت.

• C1 – بارهەڵگری مامناوەند. بارهەڵگر و ئۆتۆمبێلی سەرنشین کە کێشی گشتییان زیاتر لە 3 500 kg بەڵام زۆرترین 7 500 kg ـە. دەتوانیت پاشکۆیەکی سووک ڕابکێشیت کە کێشی گشتیی زۆرترین 750 kg بێت.
• C1E – بارهەڵگری مامناوەند لەگەڵ پاشکۆی قورس. هەمان ئۆتۆمبێلەکانی C1، بەڵام دەتوانیت یەک یان چەند پاشکۆیەک ڕابکێشیت تا ئەو کاتەی کۆی کێشی گشتیی ئۆتۆمبێل و پاشکۆکان لە 12 000 kg تێنەپەڕێت.
• C – بارهەڵگری قورس. بارهەڵگری قورس و ئۆتۆمبێلی سەرنشین بێ سنووری کێشی سەرەوە. لێرەش تەنها دەتوانیت پاشکۆیەکی سووکی زۆرترین 750 kg ڕابکێشیت.
• CE – بارهەڵگری قورس لەگەڵ پاشکۆی قورس. هەمان ئۆتۆمبێلەکانی C، و جگە لەوەش دەتوانیت یەک یان چەند پاشکۆیەک بێ سنووری کێش ڕابکێشیت.

(یاسای مۆڵەتی شوفێری (körkortslagen) 2 kap. 5 §.)

تێگەیشتنێکی هەڵەی باو ئەوەیە کە C بەسە بۆ ڕاکێشانی هەر پاشکۆیەک لە دواوەی بارهەڵگرێکەوە. وا نییە. پاشکۆیەک کە زیاتر لە 750 kg بکێشێت CE پێویست دەکات، تەنانەت ئەگەر خودی بارهەڵگرەکە بە بەراورد لەگەڵ پاشکۆکەدا بچووک بێت.

ئەو پۆلانەی دەبێت یەکەم جار هەتبن

ناتوانیت ڕاستەوخۆ C وەربگریت بێ ئەوەی مۆڵەتێکی ئاسایی ئۆتۆمبێلت هەبێت. مۆڵەتی شوفێری بە C1، C، D1 یان D تەنها بۆ ئەو کەسە دەردەکرێت کە پێشتر پۆلی B ی هەیە (körkortslagen 3 kap. 6 §). بۆ پۆلەکانی پاشکۆ ئەوە دەگونجێت کە دەبێت پۆلی مۆڵەتت بۆ ئامرازی ڕاکێشەر هەبێت. کەواتە تەنها کاتێک دەتوانیت CE وەربگریت کە C ت هەبێت (3 kap. 7 §). هیچ مەرجێک نییە کە پێش وەرگرتنی CE بۆ ماوەیەکی دیاریکراو C ت هەبووبێت.

سنوورەکانی تەمەن

سنوورەکانی تەمەن لە körkortslagen 3 kap. 1 § دا هاتوون:

• C1 و C1E: 18 ساڵ.
• C و CE: 21 ساڵ.

بەدەرکردنێکی گرنگ هەیە. ئەوەی لێهاتوویی پیشەیی شوفێری (yrkesförarkompetens) ی بنەڕەتی لە ڕێگەی ڕاهێنانی بنەڕەتییەوە (grundutbildning) بەپێی یاسای لێهاتوویی پیشەیی شوفێر بەدەست هێنابێت، دەتوانێت لە 18 ساڵییەوە C و CE وەربگرێت (körkortslagen 3 kap. 1 a §). ئەمە بۆ ئەو کەسە دەگونجێت کە ڕاهێنانی بنەڕەتیی تەواوی 280 کاتژمێری کردووە. بە ڕاهێنانی بنەڕەتیی کورتکراوەی 140 کاتژمێر تەنها لە 21 ساڵییەوە دەتوانیت گواستنەوەی کاڵا لێ بخوڕیت (lag om yrkesförarkompetens 3 kap. 3–4 §§).

ڕاهێنانی لێخوڕین

بۆ ڕاهێنانی لێخوڕین (övningskörning) بە بارهەڵگر پێویستت بە ڕێپێدانی مۆڵەتی شوفێری (körkortstillstånd) بۆ گرووپی 2 هەیە. سنوورەکانی تەمەن بۆ ڕاهێنانی لێخوڕینی تایبەت لە körkortslagen 4 kap. 2 § دا هاتوون:

• C1 و C1E: لە 18 ساڵییەوە.
• C و CE: لە 20 ساڵییەوە.

ڕاهێنانی لێخوڕین بە C و CE تەنها لەلایەن کەسێکەوە دەکرێت کە پۆلی B ی هەیە یان پێشتر مۆڵەتی شوفێریی بۆ ئەو جۆرە ئامرازە هەبووە (4 kap. 4 §). ڕێک وەک لێخوڕینی ئۆتۆمبێل، سەرپەرشتیار (handledare) دەبێت بڕوانامەی سەرپەرشتیار (handledarbevis) ی هەبێت و لە ماوەی ڕاهێنانی لێخوڕیندا وەک شوفێر هەژمار بکرێت.

مەرجە پزیشکییەکان

مەرجەکانی تەندروستی بۆ بارهەڵگر و پاس بەرزترن لە ئۆتۆمبێلی سەرنشین، چونکە ئەنجامەکانی ڕووداوێک لەگەڵ ئامرازێکی قورسدا گەورەترن. دوو نموونە:

• بینین: دەبێت تیژیی بینینت (synskärpa) لە چاوە باشترەکەدا بەلایەنی کەمەوە 0,8 و لە چاوە خراپترەکەدا 0,1 بێت. چاویلکە و لێنزی چاو ڕێگەپێدراون.
• فێ (epilepsi): بە شێوەیەکی ئاسایی پێویستە دە ساڵ بێ هێرش بووبیت، و لەو ماوەیەدا بە زۆری بێ چارەسەری دەرمان.

هەروەها تێکچوونەکانی خەو و بێداری، بۆ نموونە وەستانی هەناسە لە خەودا (sömnapné)، دەتوانن ڕێگر بن ئەگەر وەک مەترسییەکی سەلامەتیی هاتوچۆ هەڵسەنگێنرێن. ئەو کاتە پزیشک دەبێت لەبەرچاوی بگرێت کە مەترسییەکە لەگەڵ پۆلە قورسەکاندا گەورەترە. ئەگەر شەکرەت هەیە و بە دەرمان چارەسەر دەکرێت، بڕوانامەی پزیشکی (läkarintyg) پێویستە.

تاقیکردنەوەی تیۆری و تاقیکردنەوەی لێخوڕین

تاقیکردنەوەی تیۆری (kunskapsprov) بۆ پۆلەکانی C 60 پرسیار ی هەیە. پێنجیان پرسیاری تاقیکارین و هەژمار ناکرێن، بۆیە زۆرترین 55 خاڵ وەردەگریت. بۆ سەرکەوتن 44 خاڵ پێویستە. تاقیکردنەوەیەکی تیۆریی سەرکەوتوو بۆ یەک ساڵ کارایە، و لەو ماوەیەدا دەبێت لە تاقیکردنەوەی لێخوڕین سەرکەوتوو بیت.

تاقیکردنەوەی لێخوڕین (körprov) لە پشکنینی سەلامەتی (säkerhetskontroll) و لێخوڕین لە هاتوچۆدا پێکدێت. خودی لێخوڕینەکە بەلایەنی کەمەوە 45 خولەک دەخایەنێت، لە شارۆچکە و لەسەر ڕێگای دەرەوەی شار. لە پشکنینی سەلامەتیدا دەبێت بە شێوەیەکی ڕێکخراو کار بکەیت و بتوانیت لە نێوان شتی تردا ڕووناکی، بریک، تایە، بار، سوکان و شلەکان بپشکنیت. بۆ C و CE هەروەها دەبێت بتوانیت ڕوونی بکەیتەوە کە کەموکورتییەک چ مەترسییەکی هەیە و ڕێوشوێن پێشنیار بکەیت. لە CE دا گرێدانی نێوان بارهەڵگر و پاشکۆش تێدایە.

ئەگەر لە پشکنینی سەلامەتیدا دەرنەچیت بەڵام بەشەکەی تری تاقیکردنەوەکە سەرکەوتوو بێت، بەشە سەرکەوتووەکان بۆ یەک ساڵ کارا دەبن. ئەو کاتە تەنها پشکنینی سەلامەتی دووبارە دەکەیتەوە، بەڵام تاقیکردنەوەی تیۆری هێشتا دەبێت لە کاتی تاقیکردنەوە دووبارەکەدا کارا بێت.

هەموو پێنج ساڵ جارێک مۆڵەتی شوفێری نوێ بکەرەوە

پۆلی B لە ماوەی دە ساڵدا نوێ دەکرێتەوە، بەڵام پۆلە قورسەکانی C1، C1E، C و CE دەبێت هەموو پێنج ساڵ جارێک نوێ بکرێنەوە (körkortslagen 3 kap. 14 §). لە کاتی نوێکردنەوەدا دەبێت نیشان بدەیت کە هێشتا مەرجە پزیشکییەکان پڕ دەکەیتەوە (3 kap. 12 §).

ئەوەی دەبێت بینێریت بەندە بەوەی کە کاتێک پۆلەکە بەسەر دەچێت تەمەنت چەندە:

• گەنجتر لە 45 ساڵ: ڕاگەیاندنی تەندروستی (hälsodeklaration) و بڕوانامەی بینینی (synintyg) بنەڕەتی.
• 45 ساڵ یان زیاتر: بڕوانامەی پزیشکی.

داواکاری زووترین کاتی یەک ساڵ پێش ڕێکەوتی کارایی دەتوانرێت پێشکەش بکرێت. ئەگەر لەبیرت بچێت نوێی بکەیتەوە، پۆلە قورسەکە ڕۆژی دوای ڕێکەوتی سەر مۆڵەتی شوفێرییەکە ناکارا دەبێت. ئەو کاتە پێویستت بە مۆڵەتێکی شوفێریی نوێ هەیە کە ئەو پۆلانەی ماونەتەوە نیشان بدات.

مۆڵەتی شوفێری بۆ لێخوڕینی پیشەیی بەس نییە

ئەگەر دەتەوێت کاڵا لە گواستنەوەی بازرگانیدا (yrkesmässig trafik) بگوازیتەوە، جگە لەوەش پێویستت بە بڕوانامەی لێهاتوویی پیشەیی (YKB) هەیە (lag om yrkesförarkompetens 3 kap. 1 §). بڕوانامەکە بۆ پێنج ساڵ کارایە و بە ڕاهێنانی بەردەوامی (fortbildning) 35 کاتژمێری نوێ دەکرێتەوە. YKB بە وردی لە بەشی YKB ی تیۆرییەکەدا ڕوون کراوەتەوە.

لەبیرت بێت

• C1 تا 7 500 kg دەگونجێت، و C1E تا 12 000 kg بۆ هەموو کۆمەڵەکە.
• بە C یان C1 پاشکۆکە دەتوانێت زۆرترین 750 kg بکێشێت. پاشکۆی قورستر CE یان C1E پێویست دەکات.
• دەبێت B ت هەبێت بۆ وەرگرتنی C، و C بۆ وەرگرتنی CE.
• سنووری تەمەن بۆ C و CE 21 ساڵە، بەڵام 18 ساڵە لەگەڵ ڕاهێنانی شوفێری پیشەیی.
• مەرجی بینین 0,8 ـە لە چاوە باشترەکەدا و 0,1 لە خراپترەکەدا.
• تاقیکردنەوەی تیۆری 44 لە 55 خاڵ پێویست دەکات و بۆ یەک ساڵ کارایە.
• پۆلە قورسەکان هەموو پێنج ساڵ جارێک نوێ دەکرێنەوە. لە 45 ساڵییەوە بڕوانامەی پزیشکی پێویستە.
• بۆ گواستنەوەی بازرگانیی کاڵا YKB ـیش پێویستە.