زمان‌های رانندگی و استراحت

خستگی یکی از بزرگ‌ترین خطرها برای رانندگان حرفه‌ای است. به همین دلیل اتحادیهٔ اروپا قواعد مشترکی دارد دربارهٔ اینکه چه مدت اجازهٔ رانندگی دارید و چقدر باید استراحت کنید. این قواعد در مقررات (EG) nr 561/2006 آمده است که چندین بار اصلاح شده است، از جمله با مقررات (EU) 2020/1054. در این فصل این قواعد را آن‌گونه که برای حمل کالا با کامیون برقرارند مرور می‌کنیم.

چه کسانی مشمول می‌شوند؟

این قواعد برای حمل کالا با وسایل نقلیه‌ای برقرار است که بیشترین وزن مجاز آن‌ها، همراه با یدک یا نیم‌یدک، از 3,5 تن بیشتر باشد (مادهٔ 2.1 a). از 1 ژوئیهٔ 2026 این قواعد همچنین در حمل بین‌المللی کالا و کابوتاژ (cabotage) با وسایل نقلیهٔ بالای 2,5 تن همراه با یدک برقرار است (مادهٔ 2.1 aa). برای این وسایل نقلیهٔ سبک‌تر یک تاکوگراف هوشمند نسخهٔ 2 (smart färdskrivare version 2) لازم است. وسایل نقلیهٔ سنگین برای جایگزینی با نسخهٔ 2 مهلت‌های انتقالی خود را دارند. حمل‌ونقل داخلی در سوئد با وسایل نقلیهٔ میان 2,5 و 3,5 تن مشمول قواعد اتحادیهٔ اروپا نیست.

برخی حمل‌ونقل‌ها مستثنا هستند، اما وقتی کامیون سنگین می‌رانید فرض را بر این بگذارید که این قواعد شامل شما می‌شود.

یک هفته و یک دورهٔ رانندگی

یک هفته از دوشنبه (måndag) ساعت 00.00 تا یکشنبه (söndag) ساعت 24.00 حساب می‌شود (مادهٔ 4 i). زمان رانندگی روزانه کل زمان رانندگی میان پایان یک استراحت روزانه و آغاز استراحت روزانه یا هفتگی بعدی است (مادهٔ 4 k).

زمان رانندگی

• در روز: حداکثر 9 ساعت. دو بار در هفته می‌توانید آن را تا 10 ساعت افزایش دهید (مادهٔ 6.1).
• در هفته: حداکثر 56 ساعت (مادهٔ 6.2).
• در دو هفتهٔ پشت سر هم: روی هم حداکثر 90 ساعت (مادهٔ 6.3).

مثال: اگر این هفته 56 ساعت رانندگی کرده‌اید، هفتهٔ بعد حداکثر 34 ساعت می‌توانید رانندگی کنید، چون 90 − 56 = 34.

استراحت کوتاه

پس از 4 ساعت و 30 دقیقه رانندگی روی هم، باید استراحت کوتاهی (rast) دست‌کم 45 دقیقه‌ای داشته باشید، مگر آنکه یک دورهٔ استراحت را آغاز کنید (مادهٔ 7).

استراحت کوتاه را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد:

1. نخست دست‌کم 15 دقیقه،
2. سپس دست‌کم 30 دقیقه.

ترتیب مهم است. اگر نخست 30 دقیقه و سپس 15 دقیقه استراحت کنید، الزام استراحت کوتاه برای حمل کالا برآورده نشده است. وقتی یک استراحت کوتاه قابل قبول کرده‌اید، یک دورهٔ رانندگی جدید آغاز می‌شود.

استراحت کوتاه زمان شخصی شماست. در طول آن نباید بار بزنید، بار خالی کنید یا سوخت‌گیری کنید. این کارها کار دیگر (annat arbete) حساب می‌شوند.

استراحت روزانه

استراحت روزانهٔ عادی (dygnsvila) دست‌کم 11 ساعت پیوسته است (مادهٔ 4 g). در هر دورهٔ 24 ساعته پس از پایان استراحت قبلی، باید یک استراحت روزانهٔ جدید کرده باشید (مادهٔ 8.2).

می‌توانید استراحت روزانهٔ عادی را به دو دوره تقسیم کنید: نخست دست‌کم 3 ساعت و سپس دست‌کم 9 ساعت. روی هم دست‌کم 12 ساعت می‌شود.

همچنین می‌توانید یک استراحت روزانهٔ کاهش‌یافته دست‌کم 9 ساعته داشته باشید، اما حداکثر سه بار میان دو استراحت هفتگی (مادهٔ 8.4). استراحت روزانهٔ کاهش‌یافته نیازی به جبران ندارد.

اگر دو راننده در یک خودرو باشید (رانندگی چندنفره، multibemanning)، هر یک از شما باید ظرف 30 ساعت پس از استراحت قبلی، یک استراحت روزانهٔ جدید دست‌کم 9 ساعته کرده باشد (مادهٔ 8.5). در ساعت نخست، حضور رانندهٔ دوم اختیاری است.

استراحت هفتگی

استراحت هفتگی عادی (veckovila) دست‌کم 45 ساعت پیوسته است. استراحت هفتگی کاهش‌یافته دست‌کم 24 ساعت پیوسته است (مادهٔ 4 h).

• استراحت هفتگی باید حداکثر پس از شش دورهٔ 24 ساعته از پایان استراحت هفتگی قبلی آغاز شود (مادهٔ 8.6).
• در دو هفتهٔ پشت سر هم باید دست‌کم دو استراحت هفتگی عادی، یا یک عادی و یک کاهش‌یافته داشته باشید. در حمل بین‌المللی کالا می‌توانید بیرون از کشور محل استقرار شرکت، دو استراحت هفتگی کاهش‌یافته پشت سر هم داشته باشید، به شرطی که جبران شوند و پس از آن‌ها دو استراحت هفتگی عادی بیاید (مادهٔ 8.6).
• استراحت هفتگی کاهش‌یافته باید جبران شود. مابه‌التفاوت باید به‌صورت یک استراحت پیوسته، همراه با استراحت دیگری دست‌کم 9 ساعته، پیش از پایان سومین هفته پس از هفته‌ای که استراحت کاهش‌یافته را در آن کرده‌اید، گرفته شود.

مثال: یک استراحت هفتگی کاهش‌یافتهٔ 30 ساعته کرده‌اید. در این صورت باید 45 − 30 = 15 ساعت جبران کنید.

کجا می‌توانید استراحت کنید؟

استراحت روزانه و استراحت هفتگی کاهش‌یافته را می‌توانید در کامیون بگذرانید، اگر جای خواب مناسبی داشته باشد و متوقف باشد. استراحت هفتگی عادی و استراحت هفتگی بیش از 45 ساعت که به‌عنوان جبران گرفته می‌شود نباید در وسیلهٔ نقلیه گذرانده شود. این استراحت باید در محل اقامت (inkvartering) مناسب گذرانده شود و هزینهٔ آن را کارفرما می‌پردازد (مادهٔ 8.8).

شرکت حمل‌ونقل همچنین باید کار را طوری برنامه‌ریزی کند که بتوانید دست‌کم یک بار در هر دورهٔ چهار هفتهٔ پیاپی به خانه، یا به محل فعالیت کارفرما، بروید (مادهٔ 8.8a).

کشتی و قطار

اگر همراه کامیون با کشتی یا قطار سفر می‌کنید، می‌توانید یک استراحت روزانهٔ عادی یا یک استراحت هفتگی کاهش‌یافته را حداکثر دو بار قطع کنید، و این وقفه‌ها روی هم نباید از یک ساعت بیشتر شوند. در طول استراحت باید به کابین خواب (sovhytt)، تخت خواب یا جای درازکشیدن دسترسی داشته باشید (مادهٔ 9.1). یک استراحت هفتگی عادی را نیز می‌توان به همین شکل قطع کرد، اگر سفر با کشتی یا قطار دست‌کم 8 ساعت طول بکشد و به کابین خواب دسترسی داشته باشید.

وقتی اتفاقی پیش‌بینی‌نشده رخ می‌دهد

اگر با ایمنی ترافیک سازگار باشد، می‌توانید به اندازه‌ای که برای رسیدن به یک محل توقف مناسب لازم است از قواعد عدول کنید (مادهٔ 12). در این صورت باید دلیل آن را، برای نمونه روی یک چاپ از تاکوگراف (färdskrivare)، حداکثر تا رسیدن به محل توقف بنویسید.

در موارد استثنایی همچنین می‌توانید تا یک ساعت بیشتر رانندگی کنید تا برای آغاز استراحت هفتگی به محل فعالیت کارفرما یا به خانه برسید. اگر قرار است یک استراحت هفتگی عادی داشته باشید، می‌توانید تا دو ساعت بیشتر رانندگی کنید، به شرطی که درست پیش از آن یک استراحت کوتاه پیوستهٔ 30 دقیقه‌ای داشته باشید (مادهٔ 12). این کار نباید به عادت تبدیل شود.

ساعات کار موضوع دیگری است

زمان‌های رانندگی و استراحت به رانندگی و استراحت مربوط‌اند. کل ساعات کار در قانون ساعات کار در برخی کارهای حمل‌ونقل جاده‌ای (lag (2005:395) om arbetstid vid visst vägtransportarbete) تنظیم شده است. ساعات کار در یک هفتهٔ جداگانه حداکثر 60 ساعت و در میانگین چهار ماه حداکثر 48 ساعت در هفته می‌تواند باشد. دربارهٔ این موضوع در فصل YKB دربارهٔ ساعات کار و استراحت بیشتر می‌خوانید.

خستگی بر قواعد مقدم است

زمان‌های رانندگی و استراحت حداکثرها هستند. هرگز نباید وقتی آن‌قدر خسته‌اید که نمی‌توانید با ایمنی رانندگی کنید پشت فرمان بنشینید (آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، trafikförordningen 3 kap. 1 §)، حتی اگر هنوز زمان رانندگی باقی مانده باشد.

به خاطر بسپارید

• حداکثر 9 ساعت رانندگی در روز، و دو بار در هفته 10 ساعت.
• حداکثر 56 ساعت در هفته و 90 ساعت در دو هفته.
• استراحت کوتاه پس از 4,5 ساعت: دست‌کم 45 دقیقه، یا نخست 15 و سپس 30 دقیقه.
• استراحت روزانهٔ عادی 11 ساعت، تقسیم‌شده 3 + 9 ساعت، کاهش‌یافته دست‌کم 9 ساعت و حداکثر سه بار.
• استراحت هفتگی عادی 45 ساعت، کاهش‌یافته دست‌کم 24 ساعت که باید جبران شود.
• استراحت هفتگی باید حداکثر پس از شش دورهٔ 24 ساعته آغاز شود.
• استراحت هفتگی عادی را نباید در کامیون گذراند.
• قواعد حد هستند، نه هدف. اگر خسته‌اید، توقف کنید.