Heerarka shatiga iyo shuruudaha baabuurta xamuulka

Wadista baabuurka xamuulka waa mas'uuliyad ka weyn wadista gaariga rakaabka. Gaarigu waa ka culus yahay, ka dheer yahay wuxuuna kaa dalbanayaa wax badan adigoo darawal ah. Sidaas darteed waxaa jira heerar shati (behörighet) oo kala duwan, xadad da' oo sarreeya iyo shuruudo caafimaad oo adag. Cutubkan waxaan ku eegaynaa waxa heer kasta kuu oggolaanayo inaad waddo iyo waxa aad u baahan tahay si aad u hesho shatiga.

Afarta heer ee shatiga baabuurta xamuulka

Baabuur xamuul culus (tung lastbil) waa baabuur xamuul oo leh miisaan guud (totalvikt) ka badan 3,5 tan (sharciga qeexitaannada taraafikada waddooyinka – lag om vägtrafikdefinitioner 2 §). Waa miisaanka guud ee ku qoran shahaadada diiwaangelinta (registreringsbevis) waxa go'aamiya, ma aha waxa baabuurku hadda culus yahay.

• C1 – baabuur xamuul dhexdhexaad ah. Baabuurta xamuulka iyo gaadiidka rakaabka ee leh miisaan guud oo ka badan 3 500 kg laakiin ugu badnaan 7 500 kg. Waxaad jiidi kartaa gaari-jiid fudud oo miisaankiisa guud ugu badnaan yahay 750 kg.
• C1E – baabuur xamuul dhexdhexaad ah oo leh gaari-jiid culus. Isla gaadiidka C1, laakiin waxaad jiidi kartaa hal gaari-jiid ama ka badan inta miisaanka guud ee wadajirka ah ee baabuurka iyo gaari-jiidyadu uusan dhaafin 12 000 kg.
• C – baabuur xamuul culus. Baabuurta xamuulka culus iyo gaadiidka rakaabka iyadoon xad miisaan sare jirin. Halkanna waxaad jiidi kartaa oo keliya gaari-jiid fudud oo ugu badnaan 750 kg ah.
• CE – baabuur xamuul culus oo leh gaari-jiid culus. Isla gaadiidka C, waxaadna intaas dheer jiidi kartaa hal gaari-jiid ama ka badan iyadoon xad miisaan jirin.

(Sharciga shatiga darawalnimada – körkortslagen 2 kap. 5 §.)

Fahan khaldan oo caadi ah ayaa ah in C ay ku filan tahay in baabuur xamuul gadaashiisa lagu jiido gaari-jiid kasta. Sidaas ma aha. Gaari-jiid ka culus 750 kg wuxuu u baahan yahay CE, xitaa haddii baabuurka xamuulka laftiisu yar yahay marka loo eego gaari-jiidka.

Heerarka shatiga ee ay tahay inaad horta haysato

Si toos ah uma qaadan kartid C adigoon haysan shati gaari oo caadi ah. Shati leh C1, C, D1 ama D waxaa la siin karaa oo keliya qofka horey u haysta heerka B (körkortslagen 3 kap. 6 §). Heerarka gaari-jiidka, waa inaad haysataa heerka gaariga jiidaya. Sidaas darteed waxaad heli kartaa CE oo keliya markaad haysato C (3 kap. 7 §). Ma jirto shuruud ah inaad haysatay C muddo gaar ah ka hor intaadan qaadan CE.

Xadka da'da

Xadka da'da waxaa ku qoran körkortslagen 3 kap. 1 §:

• C1 iyo C1E: 18 sano.
• C iyo CE: 21 sano.

Waxaa jira ka reebitaan muhiim ah. Qofka helay karti-xirfadeedka darawalka (yrkesförarkompetens) aasaasiga ah isagoo maray tababarka aasaasiga ah (grundutbildning) sida ku cad sharciga karti-xirfadeedka darawalka (lagen om yrkesförarkompetens) wuxuu heli karaa C iyo CE laga bilaabo 18 sano (körkortslagen 3 kap. 1 a §). Tani waxay khuseysaa qofka maray tababarka aasaasiga ah ee buuxa ee 280 saacadood. Tababarka aasaasiga ah ee la soo gaabiyey ee 140 saacadood, waxaad wadi kartaa gaadiidka alaabta oo keliya laga bilaabo 21 sano (lag om yrkesförarkompetens 3 kap. 3–4 §§).

Wadista tababarka

Si aad u samayso wadista tababarka (övningskörning) baabuurka xamuulka, waxaad u baahan tahay oggolaanshaha shatiga darawalnimada (körkortstillstånd) ee kooxda 2. Xadka da'da ee wadista tababarka gaarka ah waxaa ku qoran körkortslagen 4 kap. 2 §:

• C1 iyo C1E: laga bilaabo 18 sano.
• C iyo CE: laga bilaabo 20 sano.

Wadista tababarka C iyo CE waxaa samayn kara oo keliya qofka haysta heerka B ama horey u haystay shati nooca gaariga ah (4 kap. 4 §). Sida wadista gaariga oo kale, kormeeruhu (handledare) waa inuu haystaa shahaadada kormeeraha (handledarbevis) oo uu yahay kan loo tixgeliyo darawalka inta wadista tababarku socoto.

Shuruudaha caafimaadka

Shuruudaha caafimaadku way ka sarreeyaan baabuurta xamuulka iyo basaska marka loo eego gaadiidka rakaabka, sababtoo ah cawaaqibka shil gaari culus ah ayaa ka weyn. Laba tusaale:

• Aragga: Waa inaad leedahay ugu yaraan 0,8 aragga fiicnaanta isha ugu fiican iyo 0,1 isha ka liidata. Muraayadaha iyo muraayadaha indhaha ku dhegsan waa la oggol yahay.
• Suuxdinta (epilepsi): Caadi ahaan waxaa loo baahan yahay inaad toban sano ahayd mid aan suuxdin lahayn, muddadaasna sida caadiga ah adigoon qaadan dawo.

Sidoo kale cilladaha hurdada iyo soo jeedka, tusaale ahaan neef-joogsiga hurdada (sömnapné), waxay noqon karaan caqabad haddii loo qiimeeyo inay khatar ku yihiin badbaadada taraafikada. Dhakhtarku markaas waa inuu tixgeliyaa in khatartu ka weyn tahay heerarka culus. Haddii aad qabto sonkorow lagu daweeyo dawo, waxaa loo baahan yahay shahaado dhakhtar.

Imtixaanka aqoonta iyo imtixaanka wadista

Imtixaanka aqoonta (kunskapsprov) ee heerarka C wuxuu leeyahay 60 su'aalood. Shan ka mid ah waa su'aalo tijaabo ah oo aan la tirin, sidaas darteed waxaad heli kartaa ugu badnaan 55 dhibcood. Si loogu gudbo waxaa loo baahan yahay 44 dhibcood. Imtixaanka aqoonta ee lagu gudbay wuxuu ansax yahay hal sano, muddadaas gudaheedna waa inaad ku guuleysataa imtixaanka wadista (körprov).

Imtixaanka wadistu wuxuu ka kooban yahay hubinta badbaadada (säkerhetskontroll) iyo wadista taraafikada. Wadista laftigeedu waxay socotaa ugu yaraan 45 daqiiqo, magaalada iyo waddada miyigaba. Hubinta badbaadada waa inaad si nidaamsan u shaqeysaa oo aad hubin kartaa, waxyaabo kale ka mid ah, nalalka, bareegyada, taayirada, xamuulka, haggaajinta iyo dareerayaasha. C iyo CE, waa inaad sidoo kale sharxi kartaa khataraha ay cillad keento oo soo jeedin kartaa tallaabooyin. CE waxaa sidoo kale ku jira isku-xirka baabuurka xamuulka iyo gaari-jiidka.

Haddii lagu dhaco hubinta badbaadada laakiin inta kale ee imtixaanka lagu gudbo, qaybaha lagu gudbay waxay ansax yihiin hal sano. Markaas waxaad mar kale samaynaysaa oo keliya hubinta badbaadada, laakiin imtixaanka aqoontu weli waa inuu ansax ahaadaa imtixaanka dib-u-qaadashada.

Cusbooneysii shatiga shantii sanaba mar

Heerka B waxaa la cusbooneysiiyaa toban sano gudahood, laakiin heerarka culus ee C1, C1E, C iyo CE waa in la cusbooneysiiyaa shantii sanaba mar (körkortslagen 3 kap. 14 §). Marka la cusbooneysiinayo, waa inaad muujisaa inaad weli buuxinayso shuruudaha caafimaadka (3 kap. 12 §).

Waxa aad soo dirayso waxay ku xiran tahay da'daada marka heerku dhacayo:

• Ka yar 45 sano: caddaynta caafimaadka (hälsodeklaration) iyo shahaadada aragga (synintyg) ee aasaasiga ah.
• 45 sano ama ka weyn: shahaado dhakhtar.

Codsiga waxaa la soo gudbin karaa ugu horrayn hal sano ka hor taariikhda ansaxnimada. Haddii aad ilowdo inaad cusbooneysiiso, heerka culus wuxuu noqonayaa mid aan ansax ahayn maalinta ka dambeysa taariikhda ku qoran shatiga. Markaas waxaad u baahan tahay shati cusub oo muujinaya heerarka kuu hadhay.

Shatiga kuma filna wadista xirfadeed

Haddii aad doonayso inaad alaab ku qaado taraafiko xirfadeed, waxaad intaas dheer u baahan tahay shahaadada karti-xirfadeedka darawalada (YKB) (lag om yrkesförarkompetens 3 kap. 1 §). Shahaadadu waxay ansax tahay shan sano waxaana lagu cusbooneysiiyaa tababarka joogtada ah (fortbildning) ee 35 saacadood. YKB waxaa si faahfaahsan loogu sharxay qaybta YKB ee teoriga.

Xusuuso

• C1 waxay khuseysaa ilaa 7 500 kg, C1E-na ilaa 12 000 kg isku-xirka gaadiidka oo dhan.
• C ama C1, gaari-jiidku wuxuu culeysan karaa ugu badnaan 750 kg. Gaari-jiid ka culus wuxuu u baahan yahay CE ama C1E.
• Waa inaad haysataa B si aad u hesho C, iyo C si aad u hesho CE.
• Xadka da'du waa 21 sano C iyo CE, laakiin 18 sano tababarka darawalka xirfadeed.
• Shuruudda aragga waa 0,8 isha ugu fiican iyo 0,1 isha ka liidata.
• Imtixaanka aqoontu wuxuu u baahan yahay 44 ka mid ah 55 dhibcood wuxuuna ansax yahay hal sano.
• Heerarka culus waxaa la cusbooneysiiyaa shantii sanaba mar. Laga bilaabo 45 sano waxaa loo baahan yahay shahaado dhakhtar.
• Gaadiidka alaabta ee xirfadeed waxaa sidoo kale loo baahan yahay YKB.