ሓደገኛ ኣቑሑት – መሰረታት

ብዙሓት ልሙዳት ኣቑሑት ንምጉዓዞም ሓደገኛታት እዮም። ናፍጣ፣ ቤንዚን፣ ጋዝ ፈሳሲ (gasol)፣ ቀለም፣ መጽረዪታትን ባትሪታትን ገለ ነገር እንተ ተበላሽዩ ክነድዱ፣ ክፍንጀሩ፣ ክበልዑ ወይ ክምርዙ ይኽእሉ። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ኣቑሑት ሓደገኛ ኣቑሑት (farligt gods) ይበሃሉ፣ ንኣኦም ድማ ፍሉያት ሕግታት ኣለዉ። እዚ ምዕራፍ እዚ እቶም መሰረታት ይህበኩም። ባዕልኹም ሓደገኛ ኣቑሑት ንምዝዋር ናይ ገዛእ ርእሱ ስልጠና የድሊ።

ሓደገኛ ኣቑሑት እንታይ እዮም?

ሓደገኛ ኣቑሑት ኣብ እዋን መጓዓዝያ እንተ ፈሲሶም ወይ እንተ ተጎዲኦም ንሰባት፣ እንስሳ፣ ከባቢ ወይ ንብረት ክጎድኡ ዝኽእሉ ነገራትን ኣቑሑትን እዮም። እቶም ነገራት ብዓይነት ዘስዕብዎ ሓደጋ ናብ ትሽዓተ ደረጃታት (klasser) ይምቀሉ፦

ደረጃ	ዓይነት ሓደጋ
1	ፈንጀርቲ ነገራትን ኣቑሑትን
2	ጋዛት
3	ተቓጸልቲ ፈሳሲታት
4.1–4.3	ተቓጸልቲ ጽኑዓት ነገራት፣ ባዕሎም ዝቃጸሉ ነገራትን ምስ ማይ ተቓጻሊ ጋዝ ዝፈጥሩ ነገራትን
5.1–5.2	ኦክሲዳይዘር ነገራትን ኦርጋኒካዊ ፐሮክሳይዳትን
6.1–6.2	መርዛማታትን ለበዳ ዘመሓላልፉን ነገራት
7	ራድዮኣክቲቭ ነገራት
8	በላዕቲ (ኣኽሰርቲ) ነገራት
9	ካልኦት ሓደገኛ ነገራትን ኣቑሑትን

ነፍሲ ወከፍ ደረጃ ናይ ገዛእ ርእሱ ሓደጋታትን ሕግታትን ንምዕሻግ፣ ምልክት ምግባርን ኣተሓሕዛን ኣለዎ።

ነቶም ሕግታት መን ይውስኖም?

ሕግታት ንመጓዓዝያ ሓደገኛ ኣቑሑት ብመገዲ ኣብ ADR ዝበሃል ኣህጉራዊ ስምምዕ ዝተመርኮሱ እዮም። ኣብ ሽወደን እቶም ሕግታት ብMyndigheten för civilt försvar (MCF) (ኣካል ሲቪላዊ ምክልኻል) ኣብ ADR-S ዝበሃሉ መምርሒታት ይውጽኡ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ MCF ብዛዕባ ሕግታትን ስልጠናን ሓበሬታ ኣሎ።

ምስክር ወረቐት ዘዋሪ

ከም ዘዋሪ ፍቓድ ምዝዋርን YKB ን ስለ ዘለኩም ጥራይ ሓደገኛ ኣቑሑት ክትዝውሩ ኣይፍቀደልኩምን። ብመገዲ ሓደገኛ ኣቑሑት ዘጓዕዝ ሰብ ብMCF ወይ ብካልእ ብቑዕ ኣካል ዝተወሃበ ምስክር ወረቐት ዘዋሪ (förarintyg) (መብዛሕትኡ ግዜ ADR-intyg ዝበሃል) ክህልዎ ኣለዎ።

እቲ ምስክር ወረቐት ኣየኖት ደረጃታት ክትዝውሩ ከም ዝፍቀደልኩምን ብታንኪ ክትዝውሩ ከም ዝፍቀደልኩምን የርኢ፦

• መሰረታዊ ብቕዓት ንመብዛሕትኦም ደረጃታት ብውልቀ ጥቕላላት (styckegods)፣ ማለት ብታንኪ ዘይኮነ፣ ኣብ ዝግበር መጓዓዝያ ይምልከት።
• ንደረጃ 1 (ፈንጀርቲ ነገራት) ኣብቲ ምስክር ወረቐት ቁጽሪ 1 ክህሉ የድሊ።
• ንደረጃ 7 (ራድዮኣክቲቭ ነገራት) ኣብቲ ምስክር ወረቐት ቁጽሪ 7 ክህሉ የድሊ።
• ሓደገኛ ኣቑሑት ብታንኪ ንምዝዋር፣ እቶም ደረጃታት ኣብ ትሕቲ ኣርእስቲ ታንኪ እውን ክህልዉ የድሊ።

ቁጽሪ ናይ ሓደ ደረጃ እንተ ዘየለ፣ ነቲ ደረጃ ክትዝውሩ ኣይፍቀደልኩምን።

ምልክት ተሽከርካሪ

ሓደገኛ ኣቑሑት ብዝሓትቶ መጠን እተጓዕዝ ተሽከርካሪ ብብርቱኳናዊ ሰሌዳ ምልክት ክግበረላ ኣለዎ። እቲ ሰሌዳ ንኻልኦት ተጠቀምቲ መገዲ፣ ፖሊስን ኣገልግሎት ድሕነትን (räddningstjänst) እታ ተሽከርካሪ ሓደገኛ ጽዕነት ከም ዘለዋ ይነግሮም። ምልክታት መገዲ ንሓደገኛ ኣቑሑት ንተሽከርካሪኹም ይምልከቱ እንተ ኾይኖም ዝውስን እውን እቲ ምልክት እዩ። እቲ ምልክት ልክዕ ብኸመይ ክኸውንን መዓስ ከም ዘድልን ኣብ ስልጠና ADR ትመሃሩ።

ምልክታት መገዲ ንሓደገኛ ኣቑሑት

ክልተ ምልክታት መገዲ ብፍላይ ኣገደስቲ እዮም፦

• C9 – ክልከላ ትራፊክ ንሓደገኛ ኣቑሑት ዝጸዓና ተሽከርከርቲ። እቲ ምልክት ጽዕነተን ብርቱኳናዊ ሰሌዳ ዝሓትት ተሽከርከርቲ ትራፊክ ይኽልክል (ደንቢ ምልክታት መገዲ – vägmärkesförordningen፣ C9)።
• D12 – ግዴታዊ ኣንፈት ጉዕዞ ንሓደገኛ ኣቑሑት ዝጸዓና ተሽከርከርቲ። እቲ ምልክት ብርቱኳናዊ ሰሌዳ ዝሓትት ጽዕነት ዘለወን ተሽከርከርቲ ኣየናይ መገዲ ክዝውራ ከም ዘለወን የርኢ። ኣብቲ ምልክት ዘሎ ፊደል እተን ተሽከርከርቲ ብኣየናይ ደረጃ ቱኔል ክሓልፋ ከም ዘይፍቀደለን ይሕብር።

ስለዚ እቶም ምልክታት ንኹለን ናይ ጽዕነት መካይን ኣይምልከቱን፣ ብርቱኳናዊ ሰሌዳ ዝሓትት ጽዕነት ንዘለወን ጥራይ።

ገለ ነገር እንተ ኣጋጢሙ

ኣብ ሓደጋ እንተ ተሳቲፍኩም ወይ ካብ ሓንቲ ተሽከርካሪ ሓደገኛ ኣቑሑት ክፈስሱ እንተ ርኢኹም፣ ገለ መሰረታውያን ሕግታት ይምልከቱ፦

• ርሕቀት ሓዙ፣ ንፋስ ካብቲ ሓደጋ ናባኹም ኣብ ዝነፍሰሉ ቦታ ደው ምባል ድማ ኣወግዱ።
• ናብ 112 ደውሉ እሞ ብዛዕባ ሓደገኛ ኣቑሑት ምዃኑ ንገሩ። ኣብቲ ብርቱኳናዊ ሰሌዳ ገለ ነገር ከተንብቡ እንተ ኽኢልኩም፣ ንገርዎ።
• ኣብ ከባቢኡ ሽጋራ ኣይተትክኹ፣ ክፉት ሓዊ ድማ ኣይትጥቀሙ።
• ናብ ተን፣ ትኪ ወይ ዝፈስስ ፈሳሲ ኣይትእተዉ።

ሓደገኛ ኣቑሑት ዝዝውር ሰብ ኣብ ስልጠና ዘዋሪ ብዛዕባ እቲ ፍሉይ ጽዕነት እንታይ ከም ዝምልከትን ኣየናይ ናይ መከላኸሊ መሳርሒ ኣብ ተሽከርካሪ ክህሉ ከም ዘለዎን ዝያዳ ተማሂሩ እዩ።

ስለምንታይ ንኹሎም ዘወርቲ ናይ ጽዕነት መኪና ይምልከት

ባዕልኹም ፈጺምኩም ሓደገኛ ኣቑሑት እንተ ዘይዘወርኩም እውን፣ ነቶም መሰረታት ክትፈልጥዎም የድልየኩም። ሓደገኛ ኣቑሑት ምዃኑ ዝረአ ጽዕነት ክትዝውሩ ሕቶ ክመጸኩም ይኽእል፣ ሽዑ ድማ ብዘይ ምስክር ወረቐት ዘዋሪ ክትዝውርዎ ከም ዘይፍቀደልኩም ክትፈልጡ ኣለኩም። ምልክታት መገዲ ክትርድኡን ምስ ካልእ ተሽከርካሪ ናብ ዝተፈጸመ ሓደጋ እንተ በጻሕኩም ብቅኑዕ ክትሰርሑ ክትክእሉን ኣለኩም።

ዘክሩ

• ሓደገኛ ኣቑሑት ብዓይነት ሓደጋ ናብ ደረጃታት ይምቀሉ፣ ንኣብነት ጋዛት፣ ተቓጸልቲ ፈሳሲታትን በላዕቲ ነገራትን።
• እቶም ሕግታት ኣብ ADR ዝተመርኮሱ እዮም፣ ኣብ ሽወደን ድማ ብMCF ከም ADR-S ይውጽኡ።
• ዘዋሪ ምስክር ወረቐት ዘዋሪ ክህልዎ ኣለዎ፣ ፍቓድ ምዝዋርን YKB ን ንበይኖም ኣይኣኽሉን።
• ደረጃ 1፣ ደረጃ 7ን መጓዓዝያ ብታንክን ኣብቲ ምስክር ወረቐት ፍሉይ ብቕዓት ይሓቱ።
• ከምዚ ዓይነት ጽዕነት ዘለወን ተሽከርከርቲ ብርቱኳናዊ ሰሌዳ ክህልወን ኣለዎ።
• C9 ብርቱኳናዊ ሰሌዳ ዝሓትት ጽዕነት ዘለወን ተሽከርከርቲ ይኽልክል። D12 መገደን የርኢ፣ እቲ ፊደል ድማ ደረጃ ቱኔል ይሕብር።
• ኣብ ሓደጋ፦ ርሕቀት ሓዙ፣ ናብ 112 ደውሉ፣ ብዛዕባ ሓደገኛ ኣቑሑት ምዃኑ ድማ ንገሩ።