تێپەڕاندن و بەیەکگەیشتن

تێپەڕاندن (omkörning) یەکێکە لە پڕ مەترسیترین مانۆڕەکانی هاتوچۆ، چونکە بۆ ماوەیەک لە ڕێڕەوی بەرامبەردا لێ دەخوڕیت. بەیەکگەیشتن لەسەر ڕێگای تەسکیش پلاندانانی پێویستە. ئەم بەشە یاساکان و چۆنیەتی هەڵسەنگاندنی ئەوە ڕوون دەکاتەوە کە ئایا تێپەڕاندنێک بەڕاستی شایەنی مەترسییەکەیە.

بەیەکگەیشتن

لە بەیەکگەیشتندا (möte) دەبێت لە لای ڕاست بمێنیتەوە و مەودایەکی سەلامەتی لاتەنیشت لەگەڵ ئامرازی بەرامبەردا بهێڵیتەوە (ڕێسانامەی هاتوچۆ (trafikförordningen) 3 kap. 30 §). لەسەر ڕێگای تەسک ئەمە زۆرجار واتای ئەوەیە کە پێویستە بە ڕوونی خێرایی کەم بکەیتەوە.

بەربەست لەسەر ڕێگا

ئەگەر بەربەستێک هەبێت، بۆ نموونە ئۆتۆمبێلێکی پارککراو، ئەو شوفێرەی بەربەستەکە لە لای ئەوە دەبێت بوەستێت ئەگەر پێویست بێت بۆ ئەوەی ئەوەی بەرامبەر بتوانێت تێپەڕێت (trafikförordningen 3 kap. 30 §). کەواتە ئەگەر ئۆتۆمبێلەکە لە لای تۆی ڕێگاکە بێت، تۆیت کە دەبێت چاوەڕێ بکەیت.

شوێنی بەیەکگەیشتن و بەشە تەسکەکان

لەسەر هەندێک بەشی تەسک، بۆ نموونە پردی تەسک، نیشانەکانی هاتوچۆ بڕیار دەدەن کێ چاوەڕێ بکات.

«ئەرکی ڕێدان بە هاتوچۆی بەرامبەر» (Väjningsplikt mot mötande trafik): نابێت بچیتە ناو ئەو بەشە ڕێگایەوە ئەگەر بەوە ڕێگری لە هاتوچۆی بەرامبەر بکەیت.

«هاتوچۆی بەرامبەر ئەرکی ڕێدانی هەیە» (Mötande trafik har väjningsplikt): تۆ پێشینەت هەیە، بەڵام ئامادە بە ئەگەر ئەوەی بەرامبەر چاوەڕێ نەکات.

شەمەندەفەر و ترام

لە بەیەکگەیشتن لەگەڵ شەمەندەفەر یان ترام لەسەر ڕێگادا دەبێت لە لای ڕاست بمێنیتەوە (trafikförordningen 3 kap. 34 §). تێپەڕاندنی شەمەندەفەر یان ترام لەسەر ڕێگا لە لای ڕاستەوە دەکرێت (trafikförordningen 3 kap. 35 §). لەو شوێنانەی شوێنی هێڵەکان داوای دەکات، دەتوانیت لە لای چەپ بمێنیتەوە یان لە لای چەپەوە تێپەڕێنیت، ئەگەر بێ مەترسی یان ناڕەحەتی بکرێت. لەسەر بەشی هاتوچۆیەکی یەک ئاراستەش دەتوانیت لە لای چەپەوە تێپەڕێنیت.

تێپەڕاندن – یاسا بنەڕەتییەکان

تێپەڕاندن وەک یاسای سەرەکی لە لای چەپەوە دەکرێت (trafikförordningen 3 kap. 31 §). دەبێت لە لای ڕاستەوە تێپەڕێنیت کاتێک شوفێرەکەی پێشەوە بەرەو چەپ دەپێچێتەوە یان بە ڕوونی خۆی بۆ پێچکردنەوەی چەپ ئامادە دەکات، بۆ نموونە سگناڵی داوە و بەرەو ناوەڕاست چووە.

پاسکیلسواران و مۆپێدسواران دەتوانن ئامرازی جگە لە پاسکیل و مۆپێد لە لای ڕاستەوە تێپەڕێنن (trafikförordningen 3 kap. 31 §). وا دابنێ کە پاسکیلسوارێک لەوانەیە لە ناو ڕیزێکدا بە درێژایی لای ڕاستتدا بێتە پێشەوە.

کەی دەتوانیت تێپەڕێنیت؟

تەنها کاتێک دەتوانیت تێپەڕێنیت کە بێ مەترسی بکرێت (trafikförordningen 3 kap. 32 §). جگە لەوەش ئەمانە دەگونجێن:

• ئەو ڕێڕەوەی دەتەوێت بەکاری بهێنیت لە هاتوچۆی بەرامبەر چۆڵ بێت بۆ مەودایەکی بەس درێژ (trafikförordningen 3 kap. 36 §)،
• بتوانیت بێ مەترسی بۆ ئەوەی تێیدەپەڕێنیت بگەڕێیتەوە لای ڕاست (trafikförordningen 3 kap. 36 §)،
• کەس لە دواوەتەوە پێشتر دەستی بە تێپەڕاندنی تۆ نەکردبێت (trafikförordningen 3 kap. 32 §)،
• شوفێرەکەی پێشەوە ئاماژەی نەدابێت کە خۆی تێپەڕێنێت یان بەرەو چەپ بپێچێتەوە (trafikförordningen 3 kap. 32 §).

دەبێت مەودای سەلامەتی لاتەنیشت (betryggande avstånd i sidled) لەگەڵ ئەو ئامرازەی تێیدەپەڕێنیت بهێڵیتەوە (trafikförordningen 3 kap. 33 §). ئەمە بە تایبەتی کاتێک دەگونجێت کە پاسکیلسواران و مۆپێدسواران تێدەپەڕێنیت، کە لەوانەیە لار ببنەوە یان خۆیان لە چاڵی ڕێگا لابدەن.

کاتێک تێپەڕاندنەکە تەواو بوو، دەبێت هەر کە بێ مەترسی یان ناڕەحەتی کرا دووبارە بچیتەوە لای ڕاست (trafikförordningen 3 kap. 37 §).

لە کوێ تێپەڕاندن قەدەغەیە

تەنانەت ئەگەر هیچ نیشانەیەکی قەدەغەکردن نەبینیت، تێپەڕاندن لە چەند شوێنێکدا قەدەغەیە.

• کەمێک پێش یان لە ناو یەکتربڕینی ڕێگادا. هەندێک بەدەرکردن هەیە، بۆ نموونە کاتێک یەکتربڕینەکە ڕێکخراوە (trafikförordningen 3 kap. 39 §). لەگەڵ ئەوەشدا وا دابنێ کە یەکتربڕینەکان شوێنی هەڵەن بۆ تێپەڕاندن.
• کەمێک پێش یان لە ناو یەکتربڕینی هێڵی شەمەندەفەر (plankorsning) یان هێڵی ترام، ئەگەر یەکتربڕینەکە بەربەست یان گڵۆپی هاتوچۆی نەبێت (trafikförordningen 3 kap. 39 §).
• لە لووتکەی سەرەوژێر و لە پێچە کەم-بینینەکاندا، مەگەر مەرجی تایبەت پڕ کرابنەوە (trafikförordningen 3 kap. 39 §).
• کەمێک پێش یان لەسەر پەڕینەوەیەکی پیادەی بێ ڕێکخستن (obevakat övergångsställe)، شوێنێکی تێپەڕینی پاسکیلی بێ ڕێکخستن (cykelpassage) یان پەڕینەوەیەکی پاسکیل (cykelöverfart) (trafikförordningen 3 kap. 40 §).

جگە لەوەش تێپەڕاندن دەکرێت بە نیشانەی هاتوچۆ قەدەغە بکرێت. تەنانەت لەو شوێنەی ڕێگەپێدراوە، هێڵێکی پەیوەست دەتوانێت ڕێگریت لێ بکات کە بچیتە ناو ڕێڕەوی بەرامبەرەوە.

تێپەڕین پێش پەڕینەوەی پیادە

لە هەندێک حاڵەتدا تێپەڕین بە لای ئامرازێکدا لە ڕێڕەوێکی تردا وەک تێپەڕاندن هەژمار ناکرێت، بۆ نموونە کاتێک ڕیزی چڕ لە هەموو ڕێڕەوەکاندا هەیە یان کاتێک ئامرازەکان پێش یەکتربڕینێک لە ڕێڕەوی جیاوازدا ڕاوەستاون. ئەگەر ئەو کاتە پێش پەڕینەوەیەکی پیادە بە لای ئامرازێکی تردا تێپەڕیت، دەبێت خێرایی هێندە نزم بێت کە بتوانیت دەستبەجێ بوەستیت ئەگەر پیادەیەک لەسەر پەڕینەوەکە بێت. هەمان شت بۆ پاسکیلسواران و مۆپێدسوارانی پۆلی II لەسەر شوێنی تێپەڕینی پاسکیل یان پەڕینەوەی پاسکیل دەگونجێت (trafikförordningen 3 kap. 41 §). ئۆتۆمبێلەکەی تەنیشتت لەوانەیە ڕێک لەبەر ئەوە وەستابێت کە ڕێ بە کەسێک دەدات کە تۆ نایبینیت. لە حاڵەتەکانی تردا ئەمە تێپەڕاندنە، و کەمێک پێش پەڕینەوەیەکی پیادەی بێ ڕێکخستن قەدەغەیە (trafikförordningen 3 kap. 40 §).

کاتێک کەسێک تێتدەپەڕێنێت

ئەوەی تێدەپەڕێنرێت ئەرکی هەیە. ئەگەر بزانیت کەسێک دەیەوێت لە لای چەپەوە تێتپەڕێنێت، دەبێت هێندەی پێویست بێت بەرەو ڕاست بچیت. نابێت خێرایی زیاد بکەیت یان بە هەر شێوەیەکی تر تێپەڕاندنەکە زەحمەتتر بکەیت (trafikförordningen 3 kap. 38 §). ئەگەر وا دیار بێت تێپەڕاندنەکە بە هەڵە دەڕوات، زۆرجار سەلامەتترین شت ئەوەیە کەمێک خێرایی کەم بکەیتەوە بۆ ئەوەی شوفێرەکەی تر بە خێرایی تێپەڕێت.

ئایا تێپەڕاندنەکە شایەنییەتی؟

تێپەڕاندن کاتی زیاتر دەخایەنێت و مەودای درێژتری پێویستە لەوەی زۆر کەس بیری لێ دەکەنەوە. خێرایی دەبێت تەنانەت لە کاتی تێپەڕاندنیشدا بەپێی ئەوەی سەلامەتیی هاتوچۆ داوای دەکات گونجێنرابێت (trafikförordningen 3 kap. 14 §). پێش دەرچوون چەند پرسیارێک لە خۆت بکە:

• ئایا بە بەسی دوور دەبینم بۆ پێشەوە؟ ئامرازێکی بەرامبەر بە 90 km/h هێندەی خێرایی تۆ بەرەو تۆ دێت.
• ئایا چەند ئامرازێک تێدەپەڕێنم؟ ئەو کاتە پێویستە بتوانم لە نێوانیاندا بچمەوە ناو ڕیزەوە ئەگەر شتێک ڕووی دا.
• ئایا شتێک دەبەمەوە؟ لە گەشتێکی ئاساییدا بە دەگمەن زیاتر لە خولەکێک دەگەڕێنیتەوە.
• ئایا دەرچە، کێڵگە یان یەکتربڕین هەیە کە کەسێک لێیانەوە دەربچێت یان بپێچێتەوە؟

ئەگەر کەمترین دڵنیانەبوونت هەیە: مەیکە. چاوەڕێی بەشێکی ڕێگای بێ هاتوچۆی بەرامبەر یان ڕێگایەکی ڕاست بە بینینی باش بکە.

پاس لە وێستگەوە

لەو شوێنانەی زۆرترین خێرایی ڕێگەپێدراو 50 km/h یان کەمتر ـە، دەبێت خێرایی کەم بکەیتەوە و ڕێ بدەیت بە پاسێک کە سگناڵ دەدات بۆ دەرچوون لە وێستگە، وێستگەکە جێبهێڵێت. ئەگەر پێویست بوو بوەستە (trafikförordningen 3 kap. 45 §). شوفێری پاسەکە لە هەمان کاتدا دەبێت وریا بێت و مەترسی دروست نەکات.

هەروەها دەبێت کاتێک لە پاسێک، ترامێک یان گواستنەوەی قوتابیان (skolskjuts) نزیک دەبیتەوە کە وەستاوە بۆ سواربوون یان دابەزینی سەرنشینان، خێرایی بە بەسی نزم بێت (trafikförordningen 3 kap. 15 §). منداڵ لەوانەیە لە پێش پاسەکەوە ڕابکەنە دەرەوە.

لەبیرت بێت

• لە بەیەکگەیشتندا لە لای ڕاست دەمێنیتەوە. ئەوەی بەربەستەکە لە لای ئەوە دەبێت چاوەڕێ بکات.
• تێپەڕاندن لە لای چەپەوە دەکرێت، بەڵام لە لای ڕاستەوە ئەگەر ئەوەی پێشەوە بە ڕوونی بەرەو چەپ دەپێچێتەوە.
• تەنها کاتێک تێپەڕێنە کە ڕێڕەوی بەرامبەر بۆ مەودایەکی بەس درێژ چۆڵە و دەتوانیت بە سەلامەتی بگەڕێیتەوە.
• هیچ تێپەڕاندنێک نییە کەمێک پێش یان لە ناو یەکتربڕینەکان، یەکتربڕینی هێڵی شەمەندەفەری بێ بەربەست یان گڵۆپ، لە لووتکە و پێچە شاراوەکان یان لە پەڕینەوەی پیادەی بێ ڕێکخستن.
• ئەوەی تێدەپەڕێنرێت نابێت خێرایی زیاد بکات.
• لە 50 km/h یان کەمتردا دەبێت دەرفەت بە پاس بدەیت وێستگەکە جێبهێڵێت.