Çevre ve ekonomik sürüş

Otomobil trafiği hem iklimi hem de soluduğumuz havayı etkiler. Sürücü olarak nasıl sürdüğünüz, otomobilin bakımını nasıl yaptığınız ve yolculuklarınızı nasıl planladığınızla büyük fark yaratabilirsiniz. Ekonomik sürüş (sparsam körning) ayrıca çoğu zaman daha sakin ve daha güvenli bir sürüştür ve para tasarrufu sağlar.

Ekonomik sürüş yalnızca iyi bir tavsiye değildir. Daha düşük yakıt tüketimi için sürüş tekniği, trafik müfettişinin (trafikinspektör) direksiyon sınavında yaptığı genel değerlendirmenin bir parçasıdır.

Egzozdan ne çıkar?

• Karbondioksit (CO₂) benzin veya dizel yandığında oluşur. İklimi etkiler ve miktarı doğrudan ne kadar yakıt tükettiğinizle ilgilidir.
• Azot oksitler (kväveoxider) ve partiküller özellikle kentsel alanlarda hava kalitesini bozar ve solunum ve sağlık sorunlarına yol açabilir.

Karayolu trafiğinden kaynaklanan kirletici emisyonları genel olarak yüksek hızlarda artar. Bu nedenle bazı sokaklarda daha düşük hız, havadaki kirletici düzeylerini azaltabilir.

Ekonomik sürüş – sürüş tekniği

İsveç Enerji Kurumu (Energimyndigheten), ekonomik sürüşü birkaç öneride özetler:

Öngörülü sürün

İleriye bakın ve trafiği okumaya çalışın. İleride ışığın kırmızıya döndüğünü görürseniz, gaza basıp sonra fren yapmak yerine zamanında gazı bırakıp yavaşça ilerleyebilirsiniz. Her gereksiz duruş, otomobil yeniden hızlanırken yakıta mal olur.

Erken vites yükseltin

Erken vites yükseltin ve motoru zorlamadan mümkün olan en yüksek viteste gidin. Düşük devir (varvtal) daha düşük tüketim demektir. Otomobilde otomatik şanzıman varsa bunu o halleder, ancak sakin bir gaz ayağı yardımcı olur.

Düzgün gaz verme

Sarsıntılı hızlanmalardan kaçının. Gaz pedalına düzgün bir şekilde basmak ve sabit bir hız, sürekli hızlanıp yavaşlamaktan daha az yakıt harcar.

Motor freni kullanın

Viteste gazı bıraktığınızda motor otomobili frenler. Çoğu modern otomobilde motor freni (motorbromsning) sırasında yakıt beslemesi kesilir, yani otomobil o sırada hiç yakıt harcamadan ilerler.

Hız sınırlarına uyun

Hava direnci hızla birlikte büyük ölçüde artar. Transportstyrelsen'e (İsveç Ulaştırma Kurumu) göre yaklaşık 70–75 km/h'in üzerindeki her 10 km/h için tüketim İsveç mili (mil, 10 km) başına 0,5–1,0 desilitre artar. Yani 90 yerine 110 ile gitmek mil başına 1–2 dl fazlaya mal olabilir ve kazanılan zaman azdır.

Rölantide çalıştırmayın

Rölanti (tomgång) hiçbir yere gitmeden yakıt tüketir ve emisyona yol açar. Uzunca bir süre durduğunuzda, örneğin birini beklerken, motoru kapatın.

Otomobilin bakımını yapın

Lastik basıncı

Çok düşük hava basıncı yuvarlanma direncini artırır ve daha fazla yakıt harcanır. Ayrıca lastikleri aşındırır ve yol tutuşunu kötüleştirebilir. Energimyndigheten, lastik basıncını en az her iki yakıt alışınızda bir kontrol etmenizi tavsiye eder.

Tavan kutusu ve tavan bagajı

Tavan kutusu (takbox) veya tavan bagajı boşken bile hava direncini artırır. İhtiyacınız olmadığında bunları sökün.

Gereksiz ağırlık

Ağır bir otomobili harekete geçirmek daha fazla enerji gerektirir. Bagaj bölümünü yanınızda taşımanız gerekmeyen eşyalardan boşaltın.

Soğuk çalıştırmalar ve motor ısıtıcısı

Soğuk bir motor ısınmadan önce daha fazla yakıt harcar ve daha fazla kirletici salar. Energimyndigheten, hava soğukken motor ısıtıcısı (motorvärmare) kullanmanızı tavsiye eder. Bunun yerine motoru ısıtmak için rölantide çalıştırmak tavsiye edilmez. Bu yakıt tüketir ve sakin bir şekilde yola çıkarsanız motor daha hızlı ısınır.

Çivili lastikler ve hava kalitesi

Çivili lastikler yol yüzeyini aşındırır ve bu aşınma havaya partikül karıştırır. Partiküllere ilişkin çevre kalitesi normunu karşılamak için belediyeler 2009'dan beri bazı sokaklarda çivili lastikle trafiğe yasak getirebilmektedir. 2011'den beri yasak belirli bir alandaki tüm yollar için geçerli olabilir. Yani bir şehirde çivili lastikle gidiyorsanız çivili lastik yasağı levhalarına dikkat etmelisiniz.

Çivili lastiklerle ilkbaharda gerekenden daha uzun süre gitmeyin. Çivili lastikler 1 Ekim–15 Nisan arasında, bu dönemin dışında ise yalnızca kış yol koşulları varsa veya bekleniyorsa izinlidir.

Çevre bölgeleri

Çevre bölgesi (miljözon), hava kalitesini iyileştirmek için bazı araçların giremediği bir alandır. Çevre bölgelerine belediyeler karar verir. Üç sınıf vardır:

• 1. sınıf (klass 1) ağır kamyonlar ve otobüsler için geçerlidir.
• 2. sınıf (klass 2) otomobiller, hafif otobüsler ve hafif kamyonlar için geçerlidir. Benzinli otomobiller Euro 5 veya Euro 6'yı, dizel otomobiller Euro 6'yı karşılamalıdır.
• 3. sınıf (miljözon klass 3) en sıkı şartlara sahiptir ve hem hafif hem ağır araçlar için geçerlidir. Oraya yalnızca elektrikli araçlar, yakıt hücreli araçlar ve gazlı araçlar girebilir; gazlı araçlar Euro 6 (ağır araçlar için Euro VI) emisyon şartlarını karşılamalıdır. Euro VI'yı karşılayan ağır şarj edilebilir hibritler (laddhybrider) de oraya girebilir, ancak otomobil olan şarj edilebilir hibritler giremez.

Ulaşım şeklini seçin ve planlayın

Yapılmayan yolculuğun hiç emisyonu yoktur. Kendinize sorabileceğiniz bazı sorular:

• Yürümek, bisiklete binmek veya toplu taşımayı kullanmak da aynı ölçüde uygun mu?
• Birden fazla işi tek bir yolculukta birleştirebilir misiniz?
• Araç paylaşımı yapabilir misiniz?

Soğuk motorla yapılan kısa yolculuklar kilometre başına en çok yakıt tüketen yolculuklardır. Çoğu zaman başka bir şekilde yapılabilecek olanlar da tam olarak bu yolculuklardır.

Unutmayın

• Ekonomik sürüş direksiyon sınavında değerlendirilir.
• Öngörülü sürün, erken vites yükseltin, sabit hızda gidin ve motor freni kullanın.
• 70–75 km/h'in üzerindeki her 10 km/h tüketimi mil başına 0,5–1,0 dl artırır.
• Lastik basıncını en az her iki yakıt alışınızda bir kontrol edin ve gerekmediğinde tavan kutusunu sökün.
• Motoru rölantide ısıtmak yerine motor ısıtıcısı kullanın.
• 2. sınıf çevre bölgesinde dizel otomobiller için Euro 6, benzinli otomobiller için Euro 5 veya 6 gerekir. 3. sınıf yalnızca elektrikli, yakıt hücreli ve gazlı araçlara izin verir.