تاکۆگراف و کارتی شوفێر

تۆمارکەری گەشت (تاکۆگراف) (färdskrivare) "دەفتەری ڕۆژانە" ی بارهەڵگرەکەیە. تۆماری دەکات کە چەند لێ دەخوڕیت، کار دەکەیت و پشوو دەدەیت، و وا دەکات پۆلیس و پشکنەرانی ئۆتۆمبێل بتوانن بپشکنن کە کاتەکانی لێخوڕین و پشوو پەیڕەو دەکرێن. یاساکان لە ڕێسانامەی (EU) nr 165/2014 دا هەن. ئەمڕۆ نزیکەی هەموو بارهەڵگرەکان تاکۆگرافی دیجیتاڵی یان زیرەکیان هەیە، بۆیە لێرەدا ئەوە بنەما دەگرین.

چوار جۆری کارت

چوار جۆری کارتی تاکۆگراف هەن:

• کارتی شوفێر (förarkort): تۆ وەک شوفێر بەکاری دەهێنیت بۆ تۆمارکردنی لێخوڕین و پشووەکەت. کەسییە و بۆ پێنج ساڵ کارایە.
• کارتی کۆمپانیا (företagskort): کۆمپانیای گواستنەوە بەکاری دەهێنێت بۆ کۆپیکردنی زانیارییەکانی کاتی لێخوڕین و پشوو.
• کارتی چاودێری (kontrollkort): دامەزراوەکانی چاودێری بەکاری دەهێنن، بۆ نموونە پۆلیس.
• کارتی کارگە (verkstadskort): کارگە پەسەندکراوەکان بەکاری دەهێنن کە تاکۆگراف چاک دەکەنەوە یان دەپشکنن.

کارتی شوفێر کەسییە

کارتی شوفێر هی تۆیە و تەنها هی تۆ. تەنها دەتوانیت یەک کارتی شوفێری کارات هەبێت و تەنها دەتوانیت کارتی خۆت بەکار بهێنیت (ماددەی 27). کەواتە ئەگەر هاوکارێک کارتەکەی خۆی لەبیر کردبێت، نابێت کارتەکەی خۆتی پێ بدەیت. ئەمە قەدەغەیە، چونکە ئەو کاتە تۆمارەکان کەسی هەڵە نیشان دەدەن.

کاتێک ڕۆژی کار دەست پێ دەکات

1. پێش دەستپێکردنی لێخوڕین کارتی شوفێر بخەرە کونی کارتی 1 (kortplats 1). ئەگەر دوو شوفێرن، شوفێری هاوڕێ (medförare) کارتەکەی خۆی دەخاتە کونی کارتی 2.
2. ئەو وڵاتەی ڕۆژی کار تێیدا دەست پێ دەکات تۆمار بکە.
3. بە شێوەی دەستی (manuell inmatning) ئەوەی لە دوایین تۆمارەوە کردووتە تۆمار بکە، بۆ نموونە کاری تر پێش ئەوەی بگەیتە ئۆتۆمبێلەکە.

دەبێت هەموو ڕۆژێک کە لێ دەخوڕیت کارتی شوفێر بەکار بهێنیت، لەو کاتەوەی ئامرازەکە وەردەگریت (ماددەی 34.1).

لە ماوەی ڕۆژی کاردا

کارتی شوفێر دەبێت لە ناو تاکۆگرافەکەدا بمێنێتەوە. تەنها ئەگەر نەکرێت لەوێ بمێنێتەوە دەتوانیت دەری بهێنیت، بۆ نموونە کاتێک ئامراز دەگۆڕیت. کەواتە ئەگەر پشوویەکی کورت وەربگریت و پاشان بە هەمان ئۆتۆمبێل بەردەوام بیت، کارتەکە دەبێت لە شوێنی خۆیدا بمێنێتەوە.

تاکۆگرافەکە چوار چالاکی تۆمار دەکات، هەر یەکەیان بە هێمای تایبەتی خۆی (ماددەی 34.5):

• لێخوڕین: ئەو کاتەی کە تۆمار دەکرێت کاتێک ئامرازەکە دەجووڵێت.
• کاری تر (annat arbete): هەموو کارێک جگە لە لێخوڕین، بۆ نموونە بارکردن، داگرتن، تێکردنی سووتەمەنی و کاری کارگێڕی، بۆ هەمان خاوەنکار یان خاوەنکارێکی تر.
• ئامادەباشی (tillgänglighet): ئەو کاتەی بۆ کار ئامادەیت بەڵام کار ناکەیت، بۆ نموونە کاتێک چاوەڕێی بارکردن دەکەیت.
• پشووی کورت یان پشوو: ئەو کاتەی بە ئازادی بەکاری دەهێنیت.

بەرپرسیارێتیی تۆیە کە چالاکیی دروست هەڵبژێردرابێت. ئەگەر بەشێکی ڕێگا لێ بخوڕیت کە لە یاساکانی کاتی لێخوڕین و پشوو بەدەرکراوە و پاشان بە لێخوڕینی ئاسایی بەردەوام بیت، لێخوڕینە بەدەرکراوەکە وەک کاری تر تۆمار دەکرێت.

ئەگەر لە ماوەی پشوویەکدا لەگەڵ ئامرازەکەدا لەسەر کەشتییەکی گواستنەوە یان شەمەندەفەرێک بیت، بۆ ئەو ماوەیە هێمای کەشتی/شەمەندەفەر هەڵدەبژێریت.

کاتێک ڕۆژی کار کۆتایی دێت

ئەو وڵاتەی لێخوڕین تێیدا تەواو دەکەیت تۆمار بکە. تاکۆگرافێکی زیرەک هەروەها شوێنەکە بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی پاشەکەوت دەکات. کاتێک لە سنوورێکی وڵات تێدەپەڕیت، تاکۆگرافێکی زیرەکی وەشانی 2 خۆی تێپەڕینی سنوورەکە تۆمار دەکات. لەگەڵ تاکۆگرافێکی کۆنتردا دەبێت لە یەکەم شوێنی وەستانی گونجاودا کۆدی ئەو وڵاتە تۆمار بکەیت کە دەچیتە ناوی.

نیشاندان لە کاتی پشکنیندا

لە پشکنینێکی سەر ڕێگادا دەبێت بتوانیت زانیاری دەربارەی چالاکییەکانت بۆ ڕۆژی ئێستا و 56 ڕۆژی پێشوو نیشان بدەیت. ئەمە کارتی شوفێر، تۆمارە دەستییەکان و چاپکراوەکان دەگرێتەوە. ئەگەر لەو ماوەیەدا ئامرازێکت بە تاکۆگرافی ئەنالۆگ لێ خوڕیبێت، دەبێت پەڕەکانی هێڵکاری (diagramblad) ـیش لەگەڵ خۆت بێت (ماددەی 36).

ئەگەر کارتەکە کێشەی هەبوو یان ون بوو

ئەگەر کارتی شوفێرەکەت زیانی پێ بگات، لە کار بکەوێت، ون ببێت یان بدزرێت، ئەمانە دەگونجێن:

• لە ماوەی حەوت ڕۆژی ساڵنامەیی دا بە Transportstyrelsen (دەستەی گواستنەوەی سوید) ڕابگەیەنە و داوای کارتێکی جێگرەوە بکە (ماددەی 29.4). دزی دەبێت بە پۆلیسیش ڕابگەیەنرێت.
• دەتوانیت زۆرترین 15 ڕۆژی ساڵنامەیی بێ کارت بەردەوام بیت لە لێخوڕین، یان زیاتر ئەگەر پێویست بێت بۆ گەڕاندنەوەی ئامرازەکە بۆ بنکەی کۆمپانیاکە (ماددەی 29.5).
• لەو ماوەیەدا کاتەکەت بە چاپکراو لە تاکۆگرافەکەوە دەخەیتە ڕوو. کاتێک ڕۆژەکە دەست پێ دەکات، کاتێک کۆتایی دێت و کاتێک ئامراز دەگۆڕیت چاپکراوێک دەربهێنە.
• کارتێکی زیانپێگەیشتوو یان تێکچوو دەبێت بگەڕێنرێتەوە بۆ Transportstyrelsen (ماددەی 29.2).

بەرپرسیارێتیی کۆمپانیای گواستنەوە

زانیارییەکانی ناو تاکۆگرافەکە و سەر کارتی شوفێر دەبێت پاشەکەوت بکرێن. کۆمپانیای گواستنەوە دەبێت کۆپییان بکات (دایانبەزێنێت):

• لە کارتی شوفێر ـەوە لە دوایین کاتدا لە ماوەی 28 ڕۆژ،
• لە یەکەی ئۆتۆمبێل (fordonsenhet) ـەوە لە دوایین کاتدا لە ماوەی 90 ڕۆژ.

کۆمپانیاکە هەروەها دەبێت دڵنیا بێتەوە کە شوفێرەکان ڕاهێنان و ڕێنماییان وەرگرتووە و بە شێوەیەکی ڕێکوپێک بپشکنێت کە کەلوپەلەکە بە دروستی بەکار دەهێنرێت. کۆمپانیاکە نابێت شوفێرەکان هان بدات خراپ تاکۆگرافەکە بەکار بهێنن (ماددەی 33.1).

دەستکاریکردن قەدەغەیە

ساختەکردن، شاردنەوە یان لەناوبردنی زانیارییەکانی ناو تاکۆگرافەکە قەدەغەیە. تەنانەت نابێت ئامێرێک لە ناو ئامرازەکەدا هەبێت کە ئەو جۆرە دەستکارییە مومکین بکات (ماددەی 32.3). ئەمە دەگونجێت جا ئامێرەکە بەکار بهێنرێت یان نا.

لەبیرت بێت

• کارتی شوفێر کەسییە و بۆ پێنج ساڵ کارایە. هەرگیز بە کەسی مەدە.
• کارتەکە لەلایەن ئەوەی لێ دەخوڕێت دەخرێتە کونی کارتی 1 و دەبێت لە ماوەی ڕۆژی کاردا بمێنێتەوە.
• کاتێک ڕۆژەکە دەست پێ دەکات و کۆتایی دێت وڵات تۆمار بکە.
• چوار چالاکی: لێخوڕین، کاری تر، ئامادەباشی و هەروەها پشووی کورت و پشوو.
• لە پشکنیندا: ڕۆژی ئێستا و 56 ڕۆژی پێشوو نیشان بدە.
• کارتی تێکچوو یان ونبوو: لە ماوەی حەوت ڕۆژدا داوای نوێ بکە و زۆرترین 15 ڕۆژ بە چاپکراو لێ بخوڕە.
• کارتی شوفێر لە ماوەی 28 ڕۆژدا و یەکەی ئۆتۆمبێل لە ماوەی 90 ڕۆژدا دادەبەزێنرێن.