جێگیرکردنی بار

بارێک کە دەجووڵێت دەتوانێت ئامرازەکە وەربگەڕێنێت، بچێتە ناو ژووری شوفێرەوە یان لەسەر ڕێگا بکەوێتە خوارەوە. بۆیە جێگیرکردنی بار (lastsäkring) یەکێکە لە گرنگترین ئەرکەکانی شوفێرێکی بارهەڵگر. یاسا بنەڕەتییەکە لە ڕێسانامەی هاتوچۆدا (trafikförordningen) هاتووە، و مەرجە تەکنیکییەکان لە ڕێساکانی Transportstyrelsen (دەستەی گواستنەوەی سوید) TSFS 2017:25 دا هەن.

شوفێر بەرپرسیارە

شوفێرە کە بەرپرسیارە لەوەی بارەکە بە شێوەیەک جێگیر کرابێت کە نەتوانێت مەترسی دروست بکات. ئەمە دەگونجێت تەنانەت کاتێک کەسێکی تر ئۆتۆمبێلەکەی بار کردووە، بۆ نموونە کارمەندانی وێستگەیەک (terminal). بۆیە هەمیشە پێش دەرچوون جێگیرکردنی بارەکە بپشکنە. ئەگەر شتێک بە ڕاستی بە خراپی بڕوات، دەتوانرێت تۆمەتبار بکرێیت، بۆ نموونە بە کەمتەرخەمی لە هاتوچۆدا.

ڕێسانامەی هاتوچۆ دەڵێت بار نابێت بە شێوەیەک ببرێت کە بتوانێت مەترسی دروست بکات، زیان بە موڵک بگەیەنێت، بکەوێتە خوارەوە، بەدوای ئامرازەکەدا ڕابکێشرێت، تۆز یان دەنگی بێزارکەر دروست بکات یان لێخوڕین زەحمەت بکات. بارەکە دەبێت لە کاتی پێویستدا بەسترابێت و داپۆشرابێت (3 kap. 80 §).

ئەو هێزانەی جێگیرکردنەکە دەبێت بەرگەیان بگرێت

کاتێک بریک دەگریت، بارەکە دەیەوێت بەرەو پێشەوە بەردەوام بێت. لە پێچێکدا دەیەوێت بەرەو لا بڕوات، و کاتێک خێرا دەکەیت دەیەوێت بەرەو دواوە بڕوات. TSFS 2017:25 (7 §) دیاری دەکات کە جێگیرکردنی بار بەلایەنی کەمەوە دەبێت بەرگەی چەند هێز بگرێت، وەک بەشێک لە کێشی بارەکە:

ئاراستە	هێز
بەرەو پێشەوە	0,8 × کێشی بارەکە
بەرەو لا	0,5 × کێشی بارەکە
بەرەو دواوە	0,5 × کێشی بارەکە

مەرجەکە بەرەو پێشەوە گەورەترینە چونکە بریکگرتنێکی توند گەورەترین هێزەکان دروست دەکات. کەواتە بارێکی 10 تۆنی دەبێت بتوانرێت بە هێزێک ڕابگیرێت کە بەرامبەر بە 8 تۆن بەرەو پێشەوە بێت.

ئەگەر بارەکە مەترسیی وەرگەڕانی هەبێت، بۆ نموونە پارچە-بارێکی بەرز و باریک، بەپێی ڕێنماییە گشتییەکان (allmänna råd) باشتر وایە بەرەو لا بۆ 0,6 هێندەی کێشی بارەکە جێگیر بکرێت (8 §).

مەرجەکانی 0,8 و 0,5 هەموو ئۆتۆمبێل و پاشکۆکان دەگرنەوە. بۆ بارهەڵگری قورس، پاسی قورس و پاشکۆی سەرووی 3,5 تۆن کە لەلایەن ئەوانەوە ڕادەکێشرێن، جگە لەوەش دەگونجێت کە جێگیرکردنی بار دەبێت پەیڕەوی ئەو ستاندارە ئەورووپییانە بکات کە لە ڕێنمایی یەکێتیی ئەورووپا دەربارەی پشکنینی سەر ڕێگادا دیاری کراون (TSFS 2017:25 4 och 11 §§).

ڕێگا جیاوازەکانی جێگیرکردنی بار

سێ بنەمای بنەڕەتی هەن کە زۆرجار تێکەڵ دەکرێن.

بەربەستکردن (förstängning) (گرتنەوە (blockering)). بارەکە بە نزیکی لە دیواری پێشەوە، لاکان یان بارێکی ترەوە دادەنرێت بۆ ئەوەی نەتوانێت بخلیسکێت. کۆی بۆشاییی ئازاد دەتوانێت زۆرترین 15 سانتیمەتر بێت (TSFS 2017:25 16 §). بۆ باری قورس و پتەو باشتر وایە تا ئەو جێیەی دەکرێت بچووک بێت. بۆشاییەکان دەتوانرێن بۆ نموونە بە کیسەی هەوا یان پاڵێتی بار پڕ بکرێنەوە.

بەستن (surrning). بارەکە بە پشتێنی توندکردن (spännband)، زنجیر یان وایەر ڕادەگیرێت. لە بەستنی سەرەوە (översurrning) دا پشتێنەکان بارەکە بەرەو ڕووی بارهەڵگرەکە دەپەستێنن بۆ ئەوەی لووسی زیاد بکات. لە بەستنی ڕاستەوخۆ (direktsurrning) دا پشتێنەکان ڕاستەوخۆ لە نێوان بارەکە و خاڵەکانی بەستنی ئامرازەکەدا دەڕۆن.

لووسی (friktion). لووسیی نێوان بارەکە و ڕووی بارهەڵگرەکە یارمەتی دەدات بۆ ڕاگرتنی بارەکە لە شوێنی خۆیدا، بەڵام بە دەگمەن بە تەنها بەسە. ئەوەی لووسییەکە چەند گەورەیە بەندە بە کەرەستەکان و بەوەی ڕووەکان چەند پاکن. ئەگەر ڕووەکان لە زەیت، سەهۆڵ، بەفر و شتی هاوشێوە پاک نەبن، یان ئەگەر نەزانیت چ تێکەڵەیەکی کەرەستەیە، دەبێت لە حیسابەکاندا ڕێژەی لووسی (friktionstal) μ = 0,2 بەکار بهێنرێت (TSFS 2017:25 هاوپێچی 1 (bilaga 1)). فەرشی دژە-خلیسکان دەتوانێت لووسی زیاد بکات.

ئامۆژگاریی کرداری

• ناوەندی قورسایی بارەکە تا ئەو جێیەی دەکرێت نزم و نزیک لە هێڵی ناوەڕاستی ئامرازەکە دابنێ.
• بیر لە بارەکانی سەر تەوەرە (axeltryck) بکەرەوە. بارێک کە زۆر لە پێشەوە یان دواوە دانرابێت دەتوانێت زیادە-بار بخاتە سەر تەوەرەیەک، تەنانەت ئەگەر کێشی گشتییەکە دروست بێت.
• دوای ماوەیەک لەسەر ڕێگا پشتێنی توندکردنەکان بپشکنە. بار دەتوانێت بنیشێت و پشتێنەکان دەتوانن شل ببنەوە.
• پشتێنی تەواو و بێ زیان بەکار بهێنە. پشتێنێکی توندکردنی زیانپێگەیشتوو بەرگەی ئەو هێزەی لەسەری نووسراوە ناگرێت.
• دەرگا و دەرچەکان بە باشی قوفڵ بکە و بپشکنە کە چادری داپۆشین (presenning) بە توندی بەسترابێت.

قایش و زنجیری شل

لە کاتی ڕۆیشتندا زنجیر، گوریس، چادری داپۆشین یان ئامرازی تر کە بۆ ڕاگرتنی بارەکە بەکار دەهێنرێن نابێت بە شلی لە دەرەوەی ئامرازەکە هەڵواسرابن یان لەسەر زەوی ڕابکێشرێن (trafikförordningen 3 kap. 81 §). دوای داگرتن پێش بەردەوامبوون ئەمە بپشکنە.

بارێک کە دێتە دەرەوە

ئەگەر بارەکە لە پێشی ئامرازەکەوە بێتە دەرەوە، یان زیاتر لە یەک مەتر لە دواوەی ئامرازەکەوە، دەبێت دوایین بەشی بارەکە بە ڕوونی نیشانە کرابێت (3 kap. 82 §). لە تاریکی یان بینینی خراپدا دەبێت بەم شێوەیە نیشانە بکرێت:

• لە پێشەوە بە ڕووناکیی سپی و ڕووناکیدەرەوەی سپی،
• لە دواوە بە ڕووناکیی سوور و ڕووناکیدەرەوەی سوور.

ڕووناکیدەرەوەکان دەبێت هێندە نزم دانرابن کە لە گڵۆپی نزمی ئامرازەکانی تردا بدرەوشێنەوە.

هەروەها یاساکانی پانی لەبیر بێت. ئەگەر بارەکە زیاتر لە 20 سانتیمەتر بەرەو لا بێتە دەرەوە، ئامرازەکە وەک یاسای سەرەکی تەنها لەسەر ڕێگای تایبەت (enskild väg) دەتوانرێت لێ بخوڕدرێت (4 kap. 15 §).

تۆز و ڕژان

ئەگەر چەو، خیز یان شتی تر دەگوازیتەوە کە دەتوانێت تۆز بکات یان با بیبات، بارەکە دەبێت لە کاتی پێویستدا داپۆشرابێت (3 kap. 80 §). ئەمە هەم بەکارهێنەرانی تری ڕێگا و هەم ژینگە دەپارێزێت. بەردێک لە بارهەڵگرێکی کراوەوە دەتوانێت شووشەی پێشەوەی ئۆتۆمبێلێکی دواوەت بشکێنێت.

لەبیرت بێت

• شوفێر هەمیشە بەرپرسیارە لە جێگیرکردنی بار، تەنانەت ئەگەر کەسێکی تر باری کردبێت.
• جێگیرکردنەکە دەبێت بەرگەی 0,8 هێندەی کێشی بارەکە بەرەو پێشەوە و 0,5 بەرەو دواوە و بەرەو لا بگرێت.
• بارێک کە دەتوانێت وەربگەڕێت باشتر وایە بۆ 0,6 هێندەی کێشەکە بەرەو لا جێگیر بکرێت.
• لە بەربەستکردندا بۆشاییی ئازاد دەتوانێت زۆرترین 15 cm بێت.
• ئەگەر ڕووەکان پیس بن یان کەرەستەکە نەناسراو بێت، ڕێژەی لووسیی 0,2 بەکار بهێنە.
• قایش و زنجیری شل نابێت لە دەرەوەی ئامرازەکە هەڵواسرابن.
• بارێک کە زیاتر لە یەک مەتر بەرەو دواوە دێتە دەرەوە دەبێت نیشانە بکرێت، لە تاریکیدا بە ڕووناکیی سوور و ڕووناکیدەرەوەی سوور.