پاشکۆ و گرێدان (CE)

بە پۆلی CE دەتوانیت یەک یان چەند پاشکۆیەک بێ سنووری کێش لە دواوەی بارهەڵگرێکی قورسەوە ڕابکێشیت. کۆمەڵەیەکی ئۆتۆمبێل (fordonståg) زۆر درێژتر و قورسترە لە بارهەڵگرێکی تەنها، و گرێدانی نێوان ئۆتۆمبێل و پاشکۆ خاڵێکی هەستیارە. ئەگەر بە دروستی نەکرابێت، پاشکۆکە دەتوانێت جیا ببێتەوە. لەم بەشەدا جۆرەکانی پاشکۆ، یاساکانی کۆمەڵەی ئۆتۆمبێل و چۆنیەتی گرێدانی سەلامەت ڕوون دەکەینەوە.

جۆرەکانی پاشکۆ

یاسای پێناسەکانی هاتوچۆی ڕێگا (lagen om vägtrafikdefinitioner) (2 §) جیاوازی دەکات لە نێوان ئامرازە ڕاکێشراوە جیاوازەکاندا:

• پاشکۆ (släpvagn): ئامرازێکی ڕاکێشراوە کە ئامادە کراوە بۆ ئەوەی لەلایەن ئۆتۆمبێلێکی بزوێنەردارەوە ڕابکێشرێت. ئەمە ناوە گشتییەکەیە.
• نیمچە پاشکۆ (påhängsvagn) (تریلەر): بە بزماری گرێدان (tapp) و قورسی سووڕاو (vändskiva) بە ئۆتۆمبێلی ڕاکێشەرەوە دەبەسترێت، بە شێوەیەک کە بەشێک لە گالیسکەکە ڕاستەوخۆ لەسەر ئامرازی ڕاکێشەر دەوەستێت.
• پاشکۆی تەوەرە-ناوەڕاست (släpkärra): دەستەی ڕاکێشانی بێ جومگەی هەیە، و ئەو بارە ستوونییەی دەگوازرێتەوە بۆ ئامرازی ڕاکێشەر نابێت لە 10 لە سەدی کێشی گشتیی پاشکۆکە یان 1 تۆن تێپەڕێت.

لە بواری کاردا هەروەها باس لە پاشکۆ بە دەستەی ڕاکێشانی جومگەدار (släpvagn med ledad dragstång) دەکرێت (زۆرجار پێی دەوترێت dragstångssläp). ئەمە چەمکێکی سەربەخۆ نییە لە یاساکەدا، بەڵکو پاشکۆیەکە کە دەستەی ڕاکێشانەکەی جومگەدارە، بە شێوەیەک کە تەوەرەی پێشەوەی پاشکۆکە لەلایەن دەستەی ڕاکێشانەکەوە ئاراستە دەکرێت و پاشکۆکە لە بنەڕەتدا کێشی خۆی هەڵدەگرێت.

کۆمەڵەیەکی ئۆتۆمبێل ئامرازێکی بزوێنەردارە لەگەڵ یەک یان چەند ئامرازی پێوەبەستراو.

درێژی و کێش بۆ کۆمەڵەی ئۆتۆمبێل

کۆمەڵەیەکی ئۆتۆمبێل دەتوانێت زۆرترین 24,0 مەتر درێژ بێت، یان 25,25 مەتر ئەگەر مەرجەکانی ڕێسانامەی هاتوچۆ (trafikförordningen) 4 kap. 17 § پڕ کرابنەوە. لەسەر ڕێگا بە تایبەتی دیاریکراوەکان دەتوانێت تا 34,5 مەتر بێت (4 kap. 17 f §).

زۆرترین کێشی ڕاستەقینە (bruttovikt) بەندە بە پۆلی بەرگەگرتنی ڕێگاکە (bärighetsklass) و مەودای نێوان یەکەم و دوایین تەوەرەی کۆمەڵەکە. لە BK1 دا سەقفەکە 64 تۆنە و لە BK4 دا 74 تۆن.

مەودای گرێدان (kopplingsavstånd)، واتە مەودای نێوان یەکەم تەوەرەی پاشکۆ و دوایین تەوەرەی ئۆتۆمبێلی ڕاکێشەر، دەبێت بەلایەنی کەمەوە 3 مەتر بێت کاتێک هەردووکیان تەوەرەی تاکن و بەلایەنی کەمەوە 4 مەتر کاتێک هەر یەکەیان بەشێکن لە کۆمەڵە تەوەرەیەکی جووت (boggi). هەندێک تێکەڵە 5 مەتر پێویست دەکەن.

خێرایی لەگەڵ پاشکۆ

لە 1ی دیسەمبەری 2026 ـەوە بەپێی trafikförordningen 4 kap. 20 § (SFS 2026:1052) ئەمانە دەگونجێن:

• ئۆتۆمبێلێکی بزوێنەردار لەگەڵ پاشکۆیەک کە بریکی کاریگەری هەیە و لە بریکی سەرەکییەوە (färdbroms) کار پێ دەکرێت دەتوانێت زۆرترین بە 80 km/h لێ بخوڕدرێت.
• ئۆتۆمبێلێک لەگەڵ گالیسکەی گرێدان (dolly) و نیمچە پاشکۆ بە بریکی دژە-قوفڵبوون دەتوانێت زۆرترین بە 80 km/h لێ بخوڕدرێت.
• پاشکۆیەکی سووکی زۆرترین 750 kg، کە جگە لەوەش زۆرترین نیوەی کێشی کارپێکردنی (tjänstevikt) ئامرازی ڕاکێشەر بکێشێت، دەتوانێت بە 80 km/h ـیش ڕابکێشرێت.
• تێکەڵەکانی تر سنووری نزمتریان هەیە: 50، 40 یان 30 km/h، بەپێی جۆری پاشکۆ و بریک.

سەرنج بدە کە سنووری 90 km/h لەسەر ڕێگای خێرا تەنها بۆ بارهەڵگری قورسی بێ پاشکۆ دەگونجێت. لەگەڵ پاشکۆیەکی قورسدا تەنانەت لەسەر ڕێگای خێراش زۆرترین 80 km/h دەگونجێت.

مەرجەکانی زستان بۆ بارهەڵگر لەگەڵ پاشکۆ

لە ماوەی 10ی نۆڤەمبەر–10ی ئەپریل دا مەرجێکی تایبەت دەگونجێت بۆ بارهەڵگرێکی قورسی دوو تەوەرە، کە یەکێکیان پاڵنەرە، و پاشکۆ ڕادەکێشێت. بەلایەنی کەمەوە 25 لە سەدی کۆی کێشی ڕاستەقینەی کۆمەڵەی ئۆتۆمبێلەکە دەبێت بکەوێتە سەر تەوەرە پاڵنەرەکە. وەک جێگرەوە، کۆی کێشی ڕاستەقینەی پاشکۆکان نابێت زیاتر بێت لە 1,5 هێندەی کێشی ڕاستەقینەی بارهەڵگرەکە (4 kap. 18 e §). بەسە یەکێک لە مەرجەکان پڕ کرابێتەوە. مەبەستەکە ئەوەیە کە تەوەرە پاڵنەرەکە لەسەر ڕێگای خلیسک گرتنی بەسی هەبێت.

چۆن بە سەلامەتی گرێ دەدەیت

ڕێک چۆنیەتی گرێدان بەندە بە ئامرازەکە و جۆری گرێدانەکەوە، بۆیە هەمیشە پەیڕەوی ڕێنماییەکانی بەرهەمهێنەر بکە. لەگەڵ ئەوەشدا هەندێک هەنگاوی بنەڕەتی هاوبەشن.

پێش گرێدان

• بپشکنە کە پاشکۆکە بریکی لێ گیراوە و ناتوانێت بخولێتەوە.
• دڵنیا بەرەوە کە کەس لە نێوان ئۆتۆمبێل و پاشکۆدا نییە کاتێک دواوە دەڕۆیت.
• بپشکنە کە گرێدانەکە و ئەڵقەی ڕاکێشان (dragögla) یان بزماری گرێدان (kopplingstapp) تەواون و بە دروستی ڕێکخراون.
• بەرزییەکە بگونجێنە بۆ ئەوەی گرێدانەکە بە دروستی بەیەک بگات. بۆ نیمچە پاشکۆ قورسە سووڕاوەکە دەبێت بە بەرزیی دروست بچێتە ژێر گالیسکەکەوە.

لە کاتی گرێداندا

• بە هێواشی و ڕاستەوخۆ دواوە بڕۆ.
• بپشکنە کە گرێدانەکە قوفڵ بووە. بەس نییە گوێ لە دەنگی کلیکێک بگریت. سەیری نیشاندەری قوفڵەکە بکە و تاقیکردنەوەیەکی ڕاکێشان بکە بە ئەوەی بە وریایی بەرەو پێشەوە بڕۆیت لە کاتێکدا بریکی پارکی پاشکۆکە گیراوە.

دوای گرێدان

• هێڵەکانی بریک و کێبڵی کارەبا ببەستە. بپشکنە کە نەتوانن بەر شتێک بکەون و بسوێن یان لەسەر زەوی ڕابکێشرێن.
• قاچی پاڵپشت (stödben) ی نیمچە پاشکۆ بە تەواوی بەرز بکەرەوە.
• بریکی پارکی پاشکۆکە بەر بدە.
• پێش دەرچوون ڕووناکی و بریکەکانی پاشکۆکە بپشکنە.

لە جیاکردنەوەدا بە ڕیزبەندیی پێچەوانە کار دەکەیت: بریک لە پاشکۆکە بگرە، قاچی پاڵپشت دابگرە، هێڵەکان جیا بکەرەوە، قوفڵی گرێدانەکە بکەرەوە و بە هێواشی دوور بکەوەرەوە.

گرێدان لە تاقیکردنەوەی لێخوڕینی CE دا

لە تاقیکردنەوەی لێخوڕینی C1E و CE دا دەبێت نیشان بدەیت کە دەتوانیت لە سەرەتای تاقیکردنەوەکەدا پاشکۆکە ببەستیت و لە کۆتاییدا جیای بکەیتەوە (TSFS 2012:47 26 §). پشکنینی سەلامەتی (säkerhetskontroll) دەتوانێت ئامرازی گرێدان و هەروەها پەیوەندییەکانی بریک و کارەبا ی پاشکۆکە بگرێتەوە (29 §). دەبێت بتوانیت ڕوونی بکەیتەوە چی دەپشکنیت، بۆچی، و ئەگەر شتێک هەڵە بێت چی ڕوو دەدات.

لێخوڕین لەگەڵ پاشکۆ

کۆمەڵەیەکی ئۆتۆمبێلی درێژ شوێنی زیاتر و پلاندانانی زیاتری پێویستە:

• پاشکۆکە لە پێچ و پێچکردنەوەکاندا زیاتر لە ئۆتۆمبێلی ڕاکێشەر بەرەو ناوەوە دەبڕێت. پێچەکان فراوان بگرە و ئاوێنەکان بەکار بهێنە.
• لەگەڵ پاشکۆیەکی قورسدا مەودای بریک درێژتر دەبێت.
• پاشکۆیەکی بەتاڵ یان سووک لە دواوەی ئۆتۆمبێلێکی قورسەوە دەتوانێت لە کاتی بریکگرتنی توند و مانۆڕی خۆلاداندا ناجێگیر بێت.
• دواوە ڕۆیشتن لەگەڵ پاشکۆ ڕاهێنانی پێویستە. ئەگەر لە دواوەی ئامرازەکەوە نابینیت یارمەتی لە یاریدەدەرێک وەربگرە. تەنها کاتێک دەتوانیت دواوە بڕۆیت کە بێ مەترسی یان ڕێگری بۆ ئەوانی تر بکرێت (trafikförordningen 3 kap. 46 §).

لەبیرت بێت

• نیمچە پاشکۆ بە بزماری گرێدان و قورسی سووڕاو بە بەشێکی لەسەر ئۆتۆمبێلی ڕاکێشەر دەوەستێت. پاشکۆی تەوەرە-ناوەڕاست دەستەی ڕاکێشانی بێ جومگەی هەیە.
• کۆمەڵەی ئۆتۆمبێل دەتوانێت زۆرترین 24,0 مەتر بێت، 25,25 مەتر لەگەڵ مەرج یان 34,5 مەتر لەسەر ڕێگا دیاریکراوەکان.
• لەگەڵ پاشکۆیەک کە بریکی کاریگەری لە بریکی سەرەکییەوە هەیە زۆرترین 80 km/h دەگونجێت، تەنانەت لەسەر ڕێگای خێراش.
• لە کاتی زستاندا بەلایەنی کەمەوە 25 % ی کێشی ڕاستەقینەی کۆمەڵەکە دەبێت لەسەر تەوەرە پاڵنەرەکە بێت، یان پاشکۆکان دەتوانن زۆرترین 1,5 هێندەی بارهەڵگرەکە بکێشن.
• هەمیشە بپشکنە کە گرێدانەکە قوفڵ بووە، و تاقیکردنەوەی ڕاکێشان بکە.
• پەیوەندییەکانی بریک و کارەبا، قاچی پاڵپشت و بریکی پارکی پاشکۆکە لەبیر مەکە.
• لە تاقیکردنەوەی CE دا لە سەرەتادا دەیبەستیت و لە کۆتاییدا جیای دەکەیتەوە.