زستان و تایە

زستان داواکاریی گەورە لە شوفێرێکی بارهەڵگر دەکات. ئامرازێکی قورس کە دەست بە خلیسکان دەکات بە زەحمەت دەگەڕێنرێتەوە، و کۆمەڵەیەکی ئۆتۆمبێل (fordonståg) دەتوانێت وەک چەقۆی قەڵەمتراش بنووشتێتەوە ئەگەر پاشکۆکە گرتنی ڕێگا لەدەست بدات. بۆیە یاساکانی تایەی زستانە بۆ ئامرازی قورس توندترن لە ئۆتۆمبێلی سەرنشین.

ماوەی تایەی زستانە

بۆ بارهەڵگری قورس، پاسی قورس و ئەو پاشکۆیانەی لەلایەن ئەوانەوە ڕادەکێشرێن دەگونجێت کە دەبێت لە ماوەی 10ی نۆڤەمبەر–10ی ئەپریل دا تایەی زستانە یان کەلوپەلی هاوتایان هەبێت (ڕێسانامەی هاتوچۆ (trafikförordningen) 4 kap. 18 b §).

مەرجەکە بێ گوێدانە باری ڕێگا دەگونجێت. کەواتە گرنگ نییە ئەگەر ڕێگاکە وشک بێت و لە 20ی نۆڤەمبەردا پلەی گەرمی لە سەرووی سفرەوە بێت. لەگەڵ ئەوەشدا بارهەڵگرەکە دەبێت تایەی زستانەی هەبێت.

بۆ ئۆتۆمبێلی سەرنشین، بارهەڵگری سووک و پاسی سووک یاساکە جیاوازە. ئەوان لە ماوەی 1ی دیسەمبەر–31ی مارسدا پێویستیان بە تایەی زستانە هەیە، بەڵام تەنها کاتێک باری زستانەی ڕێگا (vinterväglag) هەیە (4 kap. 18 a §). ئەم دوو یاسایە تێکەڵ مەکە.

بارهەڵگرێکی قورس کە لە کاری بیناسازی یان شتی هاوشێوەدا بەکار دەهێنرێت لەوانەیە لەو مەرجە بەدەرکرابێت.

قووڵایی نەخشی تایە

لە ماوەی 10ی نۆڤەمبەر–10ی ئەپریل دا هەموو تایەکانی بارهەڵگرێکی قورس دەبێت قووڵایی نەخشی تایە (mönsterdjup) یان بەلایەنی کەمەوە 5 میلیمەتر بێت. تایەکانی پاشکۆیەک کە لەلایەن ئەو جۆرە بارهەڵگرەوە ڕادەکێشرێت دەبێت بەلایەنی کەمەوە 1,6 میلیمەتر یان هەبێت.

نەخشێکی قووڵتر بەفری تواوە و ئاو باشتر دوور دەخاتەوە و گرتنی ڕێگای زیاتر دەدات. قووڵایی نەخشی تایە لە چەند شوێنێکی تایەکەدا بپشکنە، چونکە سوانەکە لەوانەیە نایەکسان بێت.

نیشانەکردنی تایەی زستانە

تایەی زستانە لەسەر تەوەرە پاڵنەرەکان و تەوەرەکانی پێشەوە دەبێت بە هێمای لووتکەی شاخ و پەڕەی بەفر (alptopp med snöflinga) نیشانە کرابن، نیشانەی POR (Professional Off Road) یان هەبێت یان بزماردار بن.

لەسەر تەوەرەکانی جگە لە تەوەرە پاڵنەر و پێشەوەکان، لەسەر ئامراز و پاشکۆی کێشی گشتیی سەرووی 3 500 kg، تایەی نیشانەکراو بە M+S بەسە (یان نیشانەکردنی هاوتا وەک M.S، M&S یان Mud and Snow).

تایەی بزماردار

تایەی بزماردار (dubbdäck) دەتوانرێن لە ماوەی 1ی ئۆکتۆبەر–15ی ئەپریل دا بەکار بهێنرێن. هەروەها دەتوانرێن پێش و دوای ئەو ماوەیە بەکار بهێنرێن ئەگەر باری زستانەی ڕێگا هەبێت یان بتوانرێت چاوەڕوان بکرێت.

لەسەر بارهەڵگری قورس و پاس نابێت تایەی بزماردار و بێ بزمار لەسەر هەمان تەوەرە تێکەڵ بکەیت. ئەم مەرجە پاشکۆکانیش دەگرێتەوە کە لەلایەن ئامرازی قورسەوە ڕادەکێشرێن.

تەوەرە پاڵنەرەکە و پاشکۆکە

بارهەڵگرێکی قورسی دوو تەوەرە، کە یەکێکیان پاڵنەرە، و پاشکۆ ڕادەکێشێت دەبێت لە 10ی نۆڤەمبەر–10ی ئەپریل دا یەکێک لە دوو مەرج پڕ بکاتەوە (4 kap. 18 e §):

• بەلایەنی کەمەوە 25 لە سەدی کۆی کێشی ڕاستەقینەی (bruttovikt) کۆمەڵەی ئۆتۆمبێلەکە دەبێت لەسەر تەوەرە پاڵنەرەکە بێت، یان
• کۆی کێشی ڕاستەقینەی پاشکۆکان نابێت زیاتر بێت لە 1,5 هێندەی کێشی ڕاستەقینەی بارهەڵگرەکە.

بارهەڵگرێکی بەتاڵ کە پاشکۆیەکی بە تەواوی بارکراو ڕادەکێشێت ئەگەرنا کێشێکی زۆر کەمی لەسەر تەوەرە پاڵنەرەکە دەبێت. ئەو کاتە دەتوانێت لە سەرەوژوورێکدا گرتنی ڕێگا لەدەست بدات یان بە زەحمەت بریک بگرێت و سوکان بگێڕێت.

لە باری زستانەی ڕێگادا بە سەلامەتی لێ بخوڕە

یاساکانی تایە بنەماکەن. هێندە گرنگە کە چۆن لێ دەخوڕیت.

خێرایی بگونجێنە. دەبێت هەمیشە خێرایی بەپێی باری ڕێگا و بینین بگونجێنیت، تەنانەت ئەگەر تابلۆکە ڕێگەی زیاتر بدات. مەودای بریک لەسەر سەهۆڵ دەتوانێت چەند هێندە درێژتر بێت لە قیرێکی وشک.

مەودای درێژتر بپارێزە. کات بە خۆت بدە بۆ ئەوەی بە نەرمی بریک بگریت. بریکگرتنی توند لەسەر ڕێگای خلیسک دەتوانێت وا بکات پاشکۆکە بەرەو دەرەوە بخلیسکێت.

لەگەڵ بریک بە بزوێنەر و ڕیتاردەر وریا بە. لەسەر ڕێگایەکی زۆر خلیسک بریکێکی بەهێزی بزوێنەر یان بریکی زیادە (ڕیتاردەر) (retarder) دەتوانێت تایە پاڵنەرەکان قوفڵ بکات. زۆر ئامراز سیستەمیان هەیە کە مەترسییەکە کەم دەکاتەوە، بەڵام ئاگادار بە.

بیر لە پرد و بەشە سێبەرەکان بکەرەوە. لەوێ لەوانەیە خلیسک بێت تەنانەت کاتێک بەشەکەی تری ڕێگاکە وشکە.

پلان بۆ سەرەوژوور و سەرەوخوار دابنێ. لە کاتی خۆیدا پێش سەرەوژوورێک خێرایی وەربگرە و خۆت لە وەستان لە ناو سەرەوژوورەکەدا بپارێزە. لە سەرەوخوارێکی لێژدا دەبێت پێش دەستپێکردنی سەرەوخوارەکە گێڕێکی نزم و خێرایییەکی نزمت هەبێت.

ببینە و ببینرێ. پڕۆژێکتەر، گڵۆپەکان، ڕووناکیدەرەوەکان و تابلۆی ژمارە پاک بکەرەوە. بەفر و پیسی لەسەر گڵۆپەکانی دواوە وا دەکات ئەوانی تر نەتبینن.

پشکنین پێش لێخوڕین

لە کاتی زستاندا پشکنینێکی زیاتر ورد بکە:

• قووڵایی نەخشی تایە و زیانەکان لە هەموو تایەکاندا بپشکنە، لەسەر پاشکۆکەش.
• بپشکنە کە تایەکان پەستانی هەوای دروستیان هەیە.
• هەموو ئامرازەکە بتاشە و پاک بکەرەوە، سەربانەکەش. بەفر و سەهۆڵی سەر سەربان دەتوانێت لە کاتی ڕۆیشتندا جیا ببێتەوە و بەر ئۆتۆمبێلەکانی دواوە بکەوێت.
• بپشکنە کە بریکەکان کار دەکەن و سەهۆڵ لە سیستەمی هەوادا نییە.

لەبیرت بێت

• بارهەڵگری قورس، پاس و پاشکۆکانیان دەبێت لە 10ی نۆڤەمبەر–10ی ئەپریل دا تایەی زستانەیان هەبێت، بێ گوێدانە باری ڕێگا.
• قووڵایی نەخشی تایە دەبێت لەسەر بارهەڵگرەکە بەلایەنی کەمەوە 5 mm و لەسەر پاشکۆکە بەلایەنی کەمەوە 1,6 mm بێت.
• تەوەرەی پاڵنەر و تەوەرەی پێشەوە دەبێت هێمای لووتکەی شاخ/پەڕەی بەفر، نیشانەی POR یان بزماریان هەبێت. تەوەرەکانی تری ئامرازی قورس دەتوانن M+S یان هەبێت.
• تایەی بزماردار لە 1ی ئۆکتۆبەر–15ی ئەپریل ڕێگەپێدراون، و تایەی بزماردار و بێ بزمار نابێت لەسەر هەمان تەوەرە تێکەڵ بکرێن.
• لە کاتی زستاندا بەلایەنی کەمەوە 25 % ی کێشی کۆمەڵەکە دەبێت لەسەر تەوەرە پاڵنەرەکە بێت، یان پاشکۆکان دەتوانن زۆرترین 1,5 هێندەی بارهەڵگرەکە بکێشن.
• لەسەر ڕێگای خلیسک خێرایی بگونجێنە و مەودای درێژتر بپارێزە.