سبقت و عبور از کنار ترافیک روبه‌رو

سبقت (omkörning) یکی از پرخطرترین مانورها در ترافیک است، چون برای مدتی در خط عبورِ ترافیک روبه‌رو رانندگی می‌کنید. عبور از کنار وسایل نقلیهٔ روبه‌رو (möte) در راه‌های باریک هم نیاز به برنامه‌ریزی دارد. این فصل قواعد را مرور می‌کند و اینکه چگونه ارزیابی کنید آیا یک سبقت واقعاً به خطرش می‌ارزد.

عبور از کنار ترافیک روبه‌رو

هنگام عبور از کنار وسیلهٔ نقلیهٔ روبه‌رو باید سمت راست بمانید و فاصلهٔ جانبی ایمن با آن وسیلهٔ نقلیه داشته باشید (آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، trafikförordningen 3 kap. 30 §). در راه‌های باریک این اغلب یعنی باید سرعتتان را به‌طور محسوسی کم کنید.

مانع روی راه

اگر مانعی، مثلاً یک خودروی پارک‌شده، وجود داشته باشد، راننده‌ای که مانع در سمت او است باید در صورت لزوم توقف کند تا خودروی روبه‌رو بتواند عبور کند (trafikförordningen 3 kap. 30 §). پس اگر خودرو در سمت شما از راه پارک شده، شما باید منتظر بمانید.

محل‌های عبور هم‌زمان و قطعه‌های باریک

در برخی قطعه‌های باریک، مثلاً پل‌های باریک، تابلوها تعیین می‌کنند چه کسی باید منتظر بماند.

«الزام به دادن حق تقدم به ترافیک روبه‌رو» (Väjningsplikt mot mötande trafik): اگر با ورود به این قطعه مانع ترافیک روبه‌رو شوید، اجازهٔ ورود ندارید.

«ترافیک روبه‌رو الزام به دادن حق تقدم دارد» (Mötande trafik har väjningsplikt): شما حق تقدم دارید، اما آماده باشید اگر خودروی روبه‌رو منتظر نماند.

قطار و تراموا

هنگام عبور از کنار قطار یا تراموا (spårvagn) روی راه باید سمت راست بمانید (trafikförordningen 3 kap. 34 §). سبقت از قطار یا تراموا روی راه از سمت راست انجام می‌شود (trafikförordningen 3 kap. 35 §). جایی که موقعیت ریل‌ها ایجاب کند، می‌توانید سمت چپ بمانید یا از چپ سبقت بگیرید، به شرطی که بدون خطر یا مزاحمت ممکن باشد. در سواره‌روی یک‌طرفه نیز می‌توانید از چپ سبقت بگیرید.

سبقت – قواعد پایه

طبق قاعدهٔ اصلی، سبقت از سمت چپ انجام می‌شود (trafikförordningen 3 kap. 31 §). وقتی رانندهٔ جلویی به چپ می‌پیچد یا آشکارا برای گردش به چپ آماده می‌شود، مثلاً راهنما زده و به سمت وسط راه رفته است، باید از سمت راست سبقت بگیرید.

دوچرخه‌سواران و رانندگان موتور گازی می‌توانند از وسایل نقلیه‌ای غیر از دوچرخه و موتور گازی از سمت راست سبقت بگیرند (trafikförordningen 3 kap. 31 §). در نظر داشته باشید که در صف ممکن است دوچرخه‌سواری از سمت راست شما جلو بیاید.

چه زمانی اجازهٔ سبقت دارید؟

فقط وقتی اجازهٔ سبقت دارید که بدون خطر انجام شود (trafikförordningen 3 kap. 32 §). علاوه بر این، شرایط زیر باید برقرار باشد:

• خط عبوری که می‌خواهید از آن استفاده کنید، در مسافتی به‌اندازهٔ کافی طولانی از ترافیک روبه‌رو خالی باشد (trafikförordningen 3 kap. 36 §)،
• بتوانید بدون خطر برای کسی که از او سبقت می‌گیرید به سمت راست برگردید (trafikförordningen 3 kap. 36 §)،
• کسی پشت سر شما از قبل سبقت گرفتن از شما را شروع نکرده باشد (trafikförordningen 3 kap. 32 §)،
• رانندهٔ جلویی علامت نداده باشد که خودش می‌خواهد سبقت بگیرد یا به چپ بپیچد (trafikförordningen 3 kap. 32 §).

باید با وسیلهٔ نقلیه‌ای که از آن سبقت می‌گیرید فاصلهٔ جانبی اطمینان‌بخش (betryggande avstånd i sidled) داشته باشید (trafikförordningen 3 kap. 33 §). این موضوع به‌ویژه هنگام سبقت از دوچرخه‌سواران و رانندگان موتور گازی اهمیت دارد، چون ممکن است تلوتلو بخورند یا برای دوری از چاله‌های راه کنار بکشند.

وقتی سبقت تمام شد، باید به محض اینکه بدون خطر یا مزاحمت ممکن بود، دوباره به سمت راست برگردید (trafikförordningen 3 kap. 37 §).

جاهایی که سبقت ممنوع است

حتی اگر هیچ تابلوی ممنوعیتی نبینید، سبقت در چند جا ممنوع است.

• کمی پیش از تقاطع یا داخل آن. استثناهایی وجود دارد، مثلاً وقتی تقاطع کنترل‌شده (reglerad) است (trafikförordningen 3 kap. 39 §). با این حال فرض را بر این بگذارید که تقاطع جای مناسبی برای سبقت نیست.
• کمی پیش از گذرگاه هم‌سطح راه‌آهن یا خط تراموا (plankorsning) یا داخل آن، اگر گذرگاه راهبند (bom) یا چراغ راهنمایی نداشته باشد (trafikförordningen 3 kap. 39 §).
• در سرِ سربالایی‌ها و در پیچ‌هایی با دید محدود، مگر اینکه شرایط ویژه‌ای برقرار باشد (trafikförordningen 3 kap. 39 §).
• کمی پیش از گذرگاه عابر پیادهٔ کنترل‌نشده (obevakat övergångsställe) یا روی آن، یا در محل عبور دوچرخهٔ کنترل‌نشده (cykelpassage) یا گذرگاه دوچرخه با حق تقدم (cykelöverfart) (trafikförordningen 3 kap. 40 §).

علاوه بر این، سبقت ممکن است با تابلو ممنوع شده باشد. حتی جایی که سبقت مجاز است، خط ممتد ممکن است مانع رفتنِ شما به خط عبورِ ترافیک روبه‌رو شود.

عبور از کنار خودروها پیش از گذرگاه عابر پیاده

در برخی موارد، عبور از کنار وسایل نقلیه‌ای که در خط عبور دیگری هستند سبقت به حساب نمی‌آید، مثلاً وقتی در همهٔ خطوط عبور صف فشرده است یا وقتی وسایل نقلیه پیش از یک تقاطع در خطوط عبور مختلف قرار گرفته‌اند. اگر در این حالت پیش از گذرگاه عابر پیاده از کنار وسیلهٔ نقلیهٔ دیگری عبور می‌کنید، باید سرعتتان را آن‌قدر پایین نگه دارید که اگر عابری روی گذرگاه بود بتوانید فوراً توقف کنید. همین قاعده برای دوچرخه‌سواران و رانندگان موتور گازی کلاس II روی محل عبور دوچرخه یا گذرگاه دوچرخه با حق تقدم صدق می‌کند (trafikförordningen 3 kap. 41 §). ممکن است خودروی کناری درست به این دلیل ایستاده باشد که به کسی که شما نمی‌بینید اجازهٔ عبور می‌دهد. در موارد دیگر این کار سبقت است، و کمی پیش از گذرگاه عابر پیادهٔ کنترل‌نشده ممنوع است (trafikförordningen 3 kap. 40 §).

وقتی کسی از شما سبقت می‌گیرد

کسی که از او سبقت گرفته می‌شود هم وظایفی دارد. اگر متوجه شدید کسی می‌خواهد از چپ از شما سبقت بگیرد، باید به اندازهٔ لازم به سمت راست بروید. نباید سرعتتان را زیاد کنید یا به هر شکل دیگری سبقت را دشوارتر کنید (trafikförordningen 3 kap. 38 §). اگر به نظر می‌رسد سبقت دارد خراب می‌شود، اغلب ایمن‌ترین کار این است که کمی سرعت را کم کنید تا رانندهٔ دیگر سریع رد شود.

آیا سبقت به آن می‌ارزد؟

سبقت بیش از آنچه بسیاری فکر می‌کنند زمان و مسافت لازم دارد. سرعت حتی هنگام سبقت هم باید با آنچه ایمنی ترافیک ایجاب می‌کند متناسب باشد (trafikförordningen 3 kap. 14 §). پیش از اینکه به خط مقابل بروید، چند پرسش از خودتان بپرسید:

• آیا به‌اندازهٔ کافی جلو را می‌بینم؟ وسیلهٔ نقلیهٔ روبه‌رو با سرعت 90 km/h به همان سرعتی به شما نزدیک می‌شود که شما جلو می‌روید.
• آیا از چند وسیلهٔ نقلیه سبقت می‌گیرم؟ در این صورت باید بتوانم اگر اتفاقی افتاد بین آن‌ها جا بگیرم.
• آیا چیزی به دست می‌آورم؟ در یک سفر معمولی به‌ندرت بیش از یکی دو دقیقه صرفه‌جویی می‌کنید.
• آیا خروجی، حیاط یا تقاطعی هست که کسی از آن بیرون بیاید یا به آن بپیچد؟

اگر کوچک‌ترین تردیدی دارید: سبقت نگیرید. منتظر بمانید تا به قطعه‌ای بدون ترافیک روبه‌رو یا یک مسیر مستقیم با دید خوب برسید.

اتوبوس‌هایی که از ایستگاه حرکت می‌کنند

جایی که حداکثر سرعت مجاز 50 km/h یا کمتر است، باید سرعت را کم کنید و بگذارید اتوبوسی که برای حرکت از ایستگاه راهنما زده، از ایستگاه خارج شود. در صورت لزوم توقف کنید (trafikförordningen 3 kap. 45 §). در همان حال رانندهٔ اتوبوس هم باید محتاط باشد و خطری ایجاد نکند.

همچنین وقتی به اتوبوس، تراموا یا سرویس مدرسه (skolskjuts) که برای سوار و پیاده کردن مسافر ایستاده است نزدیک می‌شوید، باید سرعتتان به‌اندازهٔ کافی پایین باشد (trafikförordningen 3 kap. 15 §). ممکن است کودکان از جلوی اتوبوس بیرون بدوند.

به خاطر بسپارید

• هنگام عبور از کنار ترافیک روبه‌رو سمت راست بمانید. کسی که مانع در سمت اوست باید منتظر بماند.
• سبقت از چپ انجام می‌شود، اما اگر رانندهٔ جلویی آشکارا می‌خواهد به چپ بپیچد، از راست.
• فقط وقتی سبقت بگیرید که خط مقابل به‌اندازهٔ کافی طولانی خالی باشد و بتوانید با ایمنی برگردید.
• سبقت ممنوع: کمی پیش از تقاطع یا داخل آن، گذرگاه هم‌سطح راه‌آهن بدون راهبند یا چراغ، سرِ سربالایی‌ها و پیچ‌های بدون دید، و گذرگاه‌های عابر پیادهٔ کنترل‌نشده.
• کسی که از او سبقت گرفته می‌شود نباید سرعتش را زیاد کند.
• در سرعت 50 km/h یا کمتر باید به اتوبوس فرصت بدهید از ایستگاه خارج شود.