الزام به دادن حق تقدم و تقاطع‌ها

در تقاطع، ترافیک از چند جهت به هم می‌رسد و به همین دلیل همه باید بدانند چه کسی باید به چه کسی اجازهٔ عبور بدهد. قواعد الزام به دادن حق تقدم (väjningsplikt) به همین پرسش پاسخ می‌دهند. این فصل قاعدهٔ اصلی، استثناها و شیوهٔ نشان دادن حق تقدم دادن را مرور می‌کند.

الزام به دادن حق تقدم یعنی چه؟

الزام به دادن حق تقدم یعنی باید بگذارید کاربر دیگر راه اول عبور کند. شما باید با کم کردن سرعت یا توقف به‌موقع، به‌روشنی نشان دهید که قصد دارید حق تقدم بدهید. فقط وقتی اجازه دارید ادامه دهید که این کار با توجه به موقعیت، فاصله و سرعت دیگران بدون خطر یا ایجاد مانع انجام شود (آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، trafikförordningen 3 kap. 5 §).

نشان دادن به‌موقع حق تقدم دادن مهم است. اگر با سرعت زیاد نزدیک شوید و در آخرین لحظه ترمز ناگهانی بگیرید، رانندهٔ دیگر نمی‌داند که آیا قصد توقف دارید یا نه، و در نتیجه بلاتکلیفی پیش می‌آید.

قاعدهٔ راست

قاعدهٔ اصلی ساده است: وقتی مسیر حرکت دو وسیلهٔ نقلیه یکدیگر را قطع می‌کند، راننده باید به وسیلهٔ نقلیه‌ای که از سمت راست می‌آید حق تقدم بدهد (trafikförordningen 3 kap. 18 §). این قاعدهٔ راست (högerregeln) زمانی اعمال می‌شود که چیز دیگری تعیین نشده باشد، یعنی وقتی تابلو، چراغ راهنمایی یا قاعدهٔ ویژه‌ای وجود ندارد که چیز دیگری بگوید.

قاعدهٔ راست در همهٔ تقاطع‌های بدون تابلو، چه در شهر و چه بیرون شهر، اعمال می‌شود. این وضعیت در محله‌های مسکونی رایج است. آنجا به‌ویژه حواستان جمع باشد: ممکن است خودرویی از یک خیابان فرعی کوچک در سمت راست بیاید و آن راننده حق تقدم دارد.

این را هم به خاطر داشته باشید که دستوری که با تابلو یا چراغ داده می‌شود بر قوانین راهنمایی و رانندگی مقدم است (trafikförordningen 2 kap. 2 §). بنابراین قاعدهٔ راست فقط وقتی اعمال می‌شود که چیز دیگری تعیین نشده باشد.

تابلوی «الزام به دادن حق تقدم» و الزام به توقف

تابلوی «الزام به دادن حق تقدم» (väjningsplikt) یعنی باید به ترافیک راهِ متقاطع حق تقدم بدهید، چه از راست بیاید و چه از چپ. اگر راه خالی باشد لازم نیست توقف کنید، اما باید سرعتتان را چنان آشکار کم کنید که دیگران بفهمند حق تقدم می‌دهید.

الزام به توقف (stopplikt) همان الزام به دادن حق تقدم است با یک شرط اضافه: همیشه باید کاملاً توقف کنید، حتی اگر راه خالی باشد. باید پشت خط توقف (stopplinje) بایستید. اگر خط توقف نباشد، درست پیش از ورود به راهِ متقاطع توقف می‌کنید (trafikförordningen 3 kap. 19 §). پس از توقف، دقیقاً مثل تابلوی «الزام به دادن حق تقدم»، باید حق تقدم بدهید.

الزام به توقف در جاهایی به کار می‌رود که دید کم است یا تقاطع به دلیل دیگری به‌طور ویژه خطرناک است.

راه اصلی

راه اصلی (huvudled) راهی است که ترافیک آن بر ترافیکِ راه‌های واردشونده حق تقدم دارد. کسی که از راه دیگری وارد راه اصلیِ بدون خط شتاب‌گیری (accelerationsfält) می‌شود، باید به ترافیک راه اصلی حق تقدم بدهد (trafikförordningen 3 kap. 21 §). همین قاعده هنگام ورود به آزادراه (motorväg) یا جادهٔ ویژهٔ وسایل نقلیهٔ موتوری (motortrafikled) بدون خط شتاب‌گیری نیز صدق می‌کند. اگر بدون نیاز به تغییر خط عبور وارد راه شوید، الزام به دادن حق تقدم وجود ندارد.

پس اگر در راه اصلی رانندگی می‌کنید، در تقاطع‌ها حق تقدم دارید. این به آن معنا نیست که می‌توانید از توجه دست بکشید. پیش می‌آید که کسی فراموش کند حق تقدم بدهد.

وقتی تابلوی «پایان راه اصلی» (huvudled upphör) را می‌بینید، دیگر حق تقدم ندارید. در تقاطع بعدی ممکن است قاعدهٔ راست اعمال شود یا تابلوهای دیگری وجود داشته باشد.

الزام به دادن حق تقدم هنگام خروج

راننده‌ای که به یک راه وارد می‌شود، در این حالت‌ها باید به همهٔ وسایل نقلیه‌ای که مسیرشان با مسیر او تلاقی دارد حق تقدم بدهد (trafikförordningen 3 kap. 21 §):

• هنگام خروج از پارکینگ، ملک، پمپ‌بنزین یا محوطه‌ای مشابه،
• هنگام خروج از کوره‌راه، راه اختصاصی املاک (ägoväg) یا راه خروجیِ مشابه،
• هنگام خروج از مسیر دوچرخه (cykelbana)، خیابان پیاده (gågata)، محدودهٔ سرعت پیاده (gångfartsområde)، خیابان دوچرخه (cykelgata) یا از زمین طبیعی بیرون از راه (terräng)،
• پس از عبور از عرض یک مسیر پیاده یا مسیر دوچرخه.

پس در این حالت‌ها قاعدهٔ راست اعمال نمی‌شود. کسی که از پارکینگ خارج می‌شود حتی باید به ترافیکی که از چپ می‌آید حق تقدم بدهد. یک استثنا برای دوچرخه‌سواران و رانندگان موتور گازی کلاس II (moped klass II) وجود دارد که روی گذرگاه دوچرخه با حق تقدم (cykelöverfart) از عرض سواره‌رو می‌گذرند.

میدان

در میدان (cirkulationsplats، که به آن «فلکه» هم می‌گویند) همهٔ ترافیک خلاف جهت عقربه‌های ساعت دور میدان حرکت می‌کند (trafikförordningen 3 kap. 13 §). کسی که وارد میدان می‌شود باید به هر وسیلهٔ نقلیه‌ای که از قبل در میدان در حال حرکت است حق تقدم بدهد (trafikförordningen 3 kap. 22 §). این قاعده حتی اگر در ورودی هیچ تابلوی «الزام به دادن حق تقدم» نباشد هم صدق می‌کند.

چند توصیهٔ کاربردی:

• به‌موقع سرعت را کم کنید و به چپ نگاه کنید؛ ترافیک داخل میدان از آن سمت می‌آید.
• هنگام ورود الزامی به زدن راهنما نیست، اما وقتی داخل میدان خط عبور را عوض می‌کنید، با راهنما نشان دهید.
• همیشه پیش از خروج راهنمای راست بزنید تا کسانی که در ورودی بعدی منتظرند ببینند قصد دارید چه کنید (trafikförordningen 3 kap. 65 §).

گردش در تقاطع

کسی که می‌خواهد بپیچد، از سواره‌رو خارج شود یا از عرض آن بگذرد، باید مطمئن شود که این کار بدون ایجاد مانع برای ترافیک روبه‌رو یا ترافیکِ راهی که وارد آن می‌شود انجام می‌شود (trafikförordningen 3 kap. 24 §). در عمل یعنی کسی که به چپ می‌پیچد باید بگذارد خودروهای روبه‌رو که مستقیم می‌روند یا به راست می‌پیچند اول عبور کنند.

همچنین وقتی به تقاطع نزدیک می‌شوید، باید طوری رانندگی کنید که اگر مجبور به توقف شدید، داخل تقاطع نمانید و راه ترافیک متقاطع را نبندید (trafikförordningen 3 kap. 20 §). اگر می‌بینید صف آن طرف تقاطع حرکت نمی‌کند، وارد تقاطع نشوید.

وسایل نقلیهٔ امدادی، قطار و تراموا

برخی کاربران راه همیشه حق تقدم دارند، صرف‌نظر از قاعدهٔ راست یا تابلوها:

• باید راه را برای وسایل نقلیهٔ امدادی (utryckningsfordon) با آژیر روشن باز کنید. در صورت لزوم توقف کنید (trafikförordningen 2 kap. 5 §). این کار را آرام و قابل پیش‌بینی انجام دهید، و اگر خطری ایجاد می‌کند، خودرو را با چراغ قرمز به داخل تقاطع نبرید.
• باید راه را برای قطار و تراموا (spårvagn) نیز باز کنید، مگر اینکه رانندهٔ تراموا طبق تابلو الزام به دادن حق تقدم داشته باشد (trafikförordningen 2 kap. 5 §).

یک روش فکر کردن در تقاطع‌ها

هر بار که به تقاطعی نزدیک می‌شوید، همین ترتیب را مرور کنید:

1. آیا پلیس یا چراغ راهنمایی هست؟ در این صورت همان ملاک است.
2. آیا تابلوی «الزام به دادن حق تقدم»، الزام به توقف یا راه اصلی هست؟ در این صورت همان ملاک است.
3. آیا از پارکینگ، ملک یا محوطه‌ای مشابه خارج می‌شوم؟ در این صورت به همه حق تقدم می‌دهم.
4. در غیر این صورت قاعدهٔ راست اعمال می‌شود.

به خاطر بسپارید

• کسی که الزام به دادن حق تقدم دارد باید آن را با کم کردن سرعت یا توقف، به‌روشنی و به‌موقع نشان دهد.
• قاعدهٔ راست وقتی اعمال می‌شود که چیز دیگری تعیین نشده باشد: به وسایل نقلیه‌ای که از راست می‌آیند اجازهٔ عبور بدهید.
• در الزام به توقف همیشه باید کاملاً بایستید؛ اگر خط توقف هست، پشت همان خط.
• اگر وارد راه اصلی می‌شوید، باید به ترافیک راه اصلی حق تقدم بدهید. اگر از پارکینگ، ملک یا مسیر دوچرخه خارج می‌شوید، باید به همهٔ کسانی که مسیرشان را قطع می‌کنید حق تقدم بدهید.
• در میدان، کسی که وارد می‌شود باید به ترافیک داخل میدان حق تقدم بدهد. پیش از خروج راهنمای راست بزنید.
• همیشه باید راه را برای وسایل نقلیهٔ امدادی با آژیر و برای قطار باز کنید. این برای تراموا هم صدق می‌کند، مگر اینکه تابلویی تراموا را ملزم به دادن حق تقدم کرده باشد.