مهار بار

باری که جابه‌جا می‌شود می‌تواند وسیلهٔ نقلیه را واژگون کند، به داخل کابین نفوذ کند یا در راه بیفتد. به همین دلیل مهار بار (lastsäkring) یکی از مهم‌ترین وظایف رانندهٔ کامیون است. قاعدهٔ پایه در آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی (trafikförordningen) آمده است و الزامات فنی در مقررات Transportstyrelsen (ادارهٔ حمل‌ونقل سوئد) با شمارهٔ TSFS 2017:25.

راننده مسئول است

این راننده است که مسئول است بار طوری مهار شده باشد که نتواند خطری ایجاد کند. این مسئولیت حتی زمانی که کس دیگری خودرو را بار زده است، برای نمونه کارکنان یک پایانهٔ بار، برقرار است. بنابراین همیشه پیش از حرکت مهار بار را بررسی کنید. اگر اتفاق واقعاً بدی بیفتد، ممکن است تحت پیگرد قرار بگیرید، برای نمونه به اتهام بی‌احتیاطی در ترافیک (vårdslöshet i trafik).

آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی می‌گوید بار نباید طوری حمل شود که بتواند خطر ایجاد کند، به اموال آسیب برساند، بیفتد، روی زمین کشیده شود، گردوغبار یا سروصدای آزاردهنده ایجاد کند یا رانندگی را دشوار کند. بار باید در صورت نیاز بسته و پوشانده شده باشد (3 kap. 80 §).

نیروهایی که مهار باید تحمل کند

وقتی ترمز می‌کنید، بار می‌خواهد به جلو ادامه دهد. در پیچ می‌خواهد به پهلو برود، و وقتی شتاب می‌گیرید می‌خواهد به عقب برود. TSFS 2017:25 (7 §) تعیین می‌کند مهار بار دست‌کم باید چه نیروهایی را تحمل کند، به‌صورت بخشی از وزن بار:

جهت	نیرو
به جلو	0,8 × وزن بار
به پهلو	0,5 × وزن بار
به عقب	0,5 × وزن بار

الزام به جلو از همه بیشتر است، چون ترمز شدید بیشترین نیروها را ایجاد می‌کند. بنابراین باری به وزن 10 تن باید با نیرویی معادل 8 تن به جلو در جای خود نگه داشته شود.

اگر خطر واژگون شدن بار وجود داشته باشد، برای نمونه بسته‌های بلند و باریک، طبق توصیه‌های عمومی بهتر است بار به پهلو برای 0,6 برابر وزن بار مهار شود (8 §).

الزامات 0,8 و 0,5 برای همهٔ خودروها و یدک‌ها برقرار است. برای کامیون‌های سنگین، اتوبوس‌های سنگین و یدک‌های بالای 3,5 تن که با آن‌ها کشیده می‌شوند، افزون بر این، مهار بار باید از استانداردهای اروپایی‌ای پیروی کند که در دستورالعمل اتحادیهٔ اروپا دربارهٔ کنترل‌های جاده‌ای آمده است (TSFS 2017:25 4 و 11 §§).

روش‌های مختلف مهار بار

سه اصل پایه وجود دارد که اغلب با هم ترکیب می‌شوند.

مهار با تکیه‌گاه (förstängning، blockering). بار طوری قرار داده می‌شود که چسبیده به دیوارهٔ جلویی، کناره‌ها یا بار دیگر باشد تا نتواند بلغزد. مجموع فضای آزاد حداکثر 15 سانتی‌متر می‌تواند باشد (TSFS 2017:25 16 §). برای بارهای سنگین و فشرده این فضا بهتر است تا جای ممکن کم باشد. فضاهای خالی را می‌توان برای نمونه با کیسه‌های هوا یا پالت پر کرد.

بستن با تسمه (surrning). بار با تسمه‌های مهار (spännband)، زنجیر یا سیم‌بکسل نگه داشته می‌شود. در بستن از رو (översurrning) تسمه‌ها بار را به کف بارگیر فشار می‌دهند تا اصطکاک افزایش یابد. در بستن مستقیم (direktsurrning) تسمه‌ها مستقیماً میان بار و نقاط مهار وسیلهٔ نقلیه کشیده می‌شوند.

اصطکاک. اصطکاک میان بار و کف بارگیر به نگه داشتن بار در جای خود کمک می‌کند، اما به‌تنهایی به‌ندرت کافی است. میزان اصطکاک به جنس سطح‌ها و به تمیزی آن‌ها بستگی دارد. اگر سطح‌ها از روغن، یخ، برف و موارد مشابه پاک نباشند، یا ندانید با چه ترکیبی از مواد سروکار دارید، باید ضریب اصطکاک μ = 0,2 را در محاسبات به کار ببرید (TSFS 2017:25 پیوست 1). زیراندازهای ضدلغزش می‌توانند اصطکاک را افزایش دهند.

توصیه‌های عملی

• مرکز ثقل بار را تا جای ممکن پایین و نزدیک به خط میانی وسیلهٔ نقلیه قرار دهید.
• به بارهای محور (axeltryck) فکر کنید. باری که بیش از حد جلو یا عقب قرار گرفته باشد می‌تواند به یک محور اضافه‌بار وارد کند، حتی اگر وزن کل درست باشد.
• پس از مدتی رانندگی، تسمه‌های مهار را بررسی کنید. بار ممکن است جا بیفتد و تسمه‌ها شل شوند.
• از تسمه‌های سالم و بی‌آسیب استفاده کنید. تسمهٔ مهار آسیب‌دیده نیروی درج‌شده روی خود را تحمل نمی‌کند.
• درها و دریچه‌ها را به‌خوبی قفل کنید و بررسی کنید که برزنت محکم بسته شده باشد.

تسمه‌ها و زنجیرهای آویزان

در حین حرکت، زنجیرها، طناب‌ها، برزنت‌ها یا دیگر وسایلی که برای نگه داشتن بار به کار می‌روند نباید شل از وسیلهٔ نقلیه آویزان باشند یا روی زمین کشیده شوند (trafikförordningen 3 kap. 81 §). این را پس از تخلیهٔ بار، پیش از ادامهٔ مسیر، بررسی کنید.

باری که بیرون زده است

اگر بار از جلوی وسیلهٔ نقلیه، یا بیش از یک متر از عقب آن بیرون زده باشد، بیرونی‌ترین بخش بار باید به‌روشنی علامت‌گذاری شود (3 kap. 82 §). در تاریکی یا دید ضعیف باید این‌گونه علامت‌گذاری شود:

• در جلو با نور سفید و شبرنگ سفید،
• در عقب با نور قرمز و شبرنگ قرمز.

شبرنگ‌ها باید آن‌قدر پایین نصب شوند که در نور پایین (halvljus) وسایل نقلیهٔ دیگر بدرخشند.

قواعد پهنا را نیز به یاد داشته باشید. اگر بار بیش از 20 سانتی‌متر به پهلو بیرون بزند، وسیلهٔ نقلیه به‌عنوان قاعدهٔ اصلی فقط در راه خصوصی (enskild väg) می‌تواند رانده شود (4 kap. 15 §).

گردوغبار و ریزش بار

اگر شن، ماسه یا چیز دیگری حمل می‌کنید که ممکن است گردوغبار ایجاد کند یا باد آن را ببرد، بار باید در صورت نیاز پوشانده شود (3 kap. 80 §). این کار هم از دیگر کاربران راه و هم از محیط زیست محافظت می‌کند. سنگی که از یک بارگیر باز بیفتد می‌تواند شیشهٔ جلوی خودروی پشت سر شما را بشکند.

به خاطر بسپارید

• راننده همیشه مسئول مهار بار است، حتی اگر کس دیگری بار زده باشد.
• مهار باید 0,8 برابر وزن بار را به جلو و 0,5 برابر را به عقب و به پهلو تحمل کند.
• باری که ممکن است واژگون شود بهتر است به پهلو برای 0,6 برابر وزن مهار شود.
• در مهار با تکیه‌گاه، فضای آزاد حداکثر 15 سانتی‌متر می‌تواند باشد.
• اگر سطح‌ها کثیف‌اند یا جنس مواد را نمی‌دانید، ضریب اصطکاک را 0,2 حساب کنید.
• تسمه‌ها و زنجیرهای شل نباید از وسیلهٔ نقلیه آویزان باشند.
• باری که بیش از یک متر از عقب بیرون زده باشد باید علامت‌گذاری شود؛ در تاریکی با نور قرمز و شبرنگ قرمز.