Gaariga: taayirada, bareegyada, kormeerka, xamuulka iyo gaari-jiidka

Adigoo darawal ah, waxaad mas'uul ka tahay in gaarigu ku jiro xaalad badbaado taraafiko leh marka aad waddo. Uma baahnid inaad farsamayaqaan noqoto, laakiin waa inaad samayn kartaa hubin fudud oo aad ogaataa xeerarka khuseeya taayirada, kormeerka, xamuulka iyo gaari-jiidka.

Taayirada

Taayiradu waa xiriirka keliya ee gaarigu la leeyahay waddada. Taayir kastaa wuxuu leeyahay meel taabasho oo qiyaas ahaan le'eg calaacal, dhammaan qabsashada marka bareegga la qabanayo iyo marka la haggaajinayana waxay sii marta iyaga.

Qoto-dheerida naqshadda taayirka

• Xaaladda waddada ee xagaaga, taayiradu waa inay leeyihiin qoto-dheerida naqshadda taayirka (mönsterdjup) oo ugu yaraan ah 1,6 mm.
• Taayirada jiilaalka waa inay leeyihiin qoto-dheerida naqshadda oo ugu yaraan ah 3 mm muddada 1 December–31 March.

Kuwani waa heerarka ugu hooseeya ee la oggol yahay. Taayir naqshad badan leh si fiican ayuu biyaha uga leexiyaa wuxuuna yareeyaa khatarta biyo-ku-simbiriirixashada (vattenplaning).

Taayirada jiilaalka

Muddada 1 December–31 March gaadiidka rakaabku waa inay lahaadaan taayiro jiilaal ama qalab u dhigma marka ay jirto xaaladda waddada ee jiilaalka (vinterväglag) (xeer-nidaamiyaha taraafikada – trafikförordningen 4 kap. 18 a §). Xaaladda waddada ee jiilaalku waa marka uu jiro baraf, baraf adag, baraf-dhoobo ama dhaxan qayb kasta oo waddada ah. Booliska ayaa go'aamiya in xaaladda waddada ee jiilaalku ka jirto meesha.

Taayirada musmaarada leh

Taayirada musmaarada leh (dubbdäck) waa la oggol yahay 1 October–15 April. Muddadaas dibaddeeda waad isticmaali kartaa haddii ay jirto ama laga cabsi qabo inay dhalato xaaladda waddada ee jiilaalka. Xeerar kale:

• Gaari rakaab ma lahaan karo taayiro musmaar leh iyo kuwo aan musmaar lahayn isku mar.
• Haddii gaarigu leeyahay taayiro musmaar leh, gaari-jiidkuna waa inuu lahaadaa taayiro musmaar leh. Lidkeedu ma khuseeyo: gaari aan musmaar lahayn wuxuu jiidi karaa gaari-jiid leh taayiro musmaar leh.

Cadaadiska hawada

Cadaadis hawo oo khaldan wuxuu xumeeyaa xasilloonida waddada, wuxuu kordhiyaa isticmaalka shidaalka wuxuuna duugaa taayirada. Cadaadiska saxda ah ee gaarigaaga wuxuu ku qoran yahay buugga tilmaamaha. Inta badan hubi cadaadiska, tusaale ahaan mar kasta oo labaad oo aad shidaal qaadato.

Bareegyada, haggaajinta iyo nidaamyada badbaadada

Haddii cagta bareeggu dareemayso jilicsanaan, ay ka hoos dhacdo sidii caadiga ahayd ama haddii gaarigu dhinac u jiido marka aad bareegga qabato, waa inaad garaash ka hubisaa bareegyada ka hor intaadan sii wadin. Isla sidaas ayaa khuseysa haddii nal digniin oo bareegyada ah shidan yahay.

Gaadiidka casriga ahi waxay leeyihiin nidaamyo caawin oo elektaroonig ah:

• ABS waxay ka hortagtaa in taayiradu xirmaan marka aad bareegga si adag u qabato, si aad isla markaas u haggaajin karto.
• ESC (nidaamka ka-hortagga simbiriirixashada – antisladdsystem) wuxuu bareegga ku qabtaa taayirro gaar ah si gaariga loogu hayo jihada saxda ah haddii uu bilaabo inuu simbiriirixdo.

Nidaamyadu way caawiyaan, laakiin ma beddeli karaan fiisigiska. Barafka dushiisa masaafada joogsigu weli way dheer tahay.

Nalalka

Nalalka iyo laambadaha hore ee gaariga loogu talagalay waa inay shidan yihiin marka aad waddo (trafikförordningen 3 kap. 68 §). Laambad jaban sidaas darteed waa in la beddelaa ka hor intaadan wadin. Si joogto ah u hubi:

• nalka hoose iyo nalka sare,
• nalalka dambe iyo nalalka bareegga,
• iftiinka jihada (körriktningsvisare),
• iftiinka taarikada.

Hab fudud waa inaad gaariga ku wareegto adigoo nalalku shidan yihiin, ama qof ka codso inuu fiiriyo marka aad bareegga qabanayso iyo siganaal bixinayso.

Kormeerka xilliyeedka

Gaadiidka rakaabka waa in si joogto ah loo sameeyaa kormeerka xilliyeedka (kontrollbesiktning):

• Markii ugu horreysay ugu dambeyn 36 bilood kadib bisha gaariga la geliyey taraafikada.
• Markii labaad ugu dambeyn 24 bilood kadib bisha kormeerkii ugu horreeyey la sameeyey.
• Intaas kadib ugu dambeyn 14 bilood kadib bisha kormeerkii hore la sameeyey.

Waad horey u kormeersiin kartaa haddii aad rabto. Taariikhda ugu dambeysa ee xigta waxaa markaas laga tiriyaa bisha kormeerka dhab ahaan la sameeyey.

Mamnuucidda wadista

• Haddii gaariga aan waqtigiisa la kormeerin, wuxuu si otomaatig ah u helayaa mamnuucidda wadista (körförbud). Markaas waxaad wadi kartaa oo keliya jidka ugu gaaban ee ku habboon ee garaash loogu dayactiro ama shirkad kormeer.
• Haddii gaarigu leeyahay cillado ka dhigaya inaan la oggolaan karin, waa inaad hagaajisaa oo aad u soo noqotaa dib-u-kormeer (efterkontroll) muddo go'an gudaheed. Haddii aad seegto, gaarigu wuxuu helayaa mamnuucidda wadista.
• Haddii gaarigu ku jiro xaalad aad u xun oo aan la isticmaali karin iyadoon khatar cad oo ku aaddan badbaadada taraafikada jirin, kormeerku isla markiiba wuxuu bixiyaa mamnuucidda wadista. Mamnuucidda wadistu waxay khuseysaa ilaa gaariga la oggolaado kormeer xilliyeed oo cusub. Markaas waxaad wadi kartaa oo keliya jidka ugu gaaban ee ku habboon ee hay'adda kormeerka (besiktningsorgan), ma aha garaash. Garaashka sidaas darteed gaariga waa in loo jiidaa ama la qaadaa (xeer-nidaamiyaha gaadiidka – fordonsförordningen 6 kap. 16 och 21 §§).

Suunka iyo carruurta

Qof kasta oo ku jira gaari suumman leh waa inuu ku fadhiistaa meel suun leh oo isticmaalaa (trafikförordningen 4 kap. 10 §). Adigoo darawal ah, waa inaad hubisaa in rakaabka ka yar 15 sano ay isticmaalaan suun ama qalab ilaalin oo kale (trafikförordningen 4 kap. 10 c §).

Carruurta ka gaaban 135 cm waa inay isticmaalaan kursiga carruurta (bilbarnstol), barkinta kor-u-qaadka (bälteskudde) ama qalab ilaalin oo kale oo gaar u ah carruurta (trafikförordningen 4 kap. 10 §). Weligaa ha dhigin kursi carruur oo gadaal u jeeda hortiisa barkin hawo (krockkudde) oo shaqeynaysa. Barkinta hawadu xoog weyn ayay ku furantaa waxayna si culus u dhaawici kartaa ilmaha.

Suunka looma baahna in la xirto marka gaarigu taagan yahay ama marka aad dib u socod samaynayso (trafikförordningen 4 kap. 10 d §).

Xamuulka iyo rakaabka

• Ma qaadi kartid rakaab ka badan inta gaariga loo diiwaangeliyey (trafikförordningen 4 kap. 6 §).
• Xamuulka looma dhigi karo si uu qof u dhaawici karo, khatar u abuuri karo, dhulka ugu jiidmi karo ama u dhici karo (trafikförordningen 3 kap. 80 §). Xamuulka xir.
• Alaabta dabacsan ee qolka rakaabka waxay noqonayaan walxo khatar ah oo duulaya marka bareegga si xoog leh loo qabto. Alaabta culus dhig meesha shandadaha.
• Xamuul culus ama gaari-jiid, gaarigu si kale ayuu u dhaqmi karaa. Masaafada joogsigu way dheeraanaysaa, gaariguna wuxuu noqon karaa mid u nugul dabaysha dhinaca ka timaadda.

Maxaad ku jiidi kartaa shatiga B?

Heerka B waxaad ku wadi kartaa gaari rakaab ama baabuur xamuul fudud oo leh miisaan guud (totalvikt) oo ugu badnaan ah 3 500 kg, waxaadna jiidi kartaa gaari-jiid fudud (sharciga shatiga darawalnimada – körkortslagen 2 kap. 5 §).

Gaari-jiid waxaa loo tiriyaa mid fudud haddii:

• miisaanka guud ee gaari-jiidku uu ugu badnaan yahay 750 kg, ama
• gaari-jiidku ka culus yahay, laakiin miisaanka guud ee wadajirka ah ee gaariga iyo gaari-jiidku uu ugu badnaan yahay 3 500 kg.

Haddii aad rabto inaad jiido wax ka culus, waxaa jira laba jid:

• B la ballaariyey (B96): miisaanka guud ee wadajirka ah ee gaariga iyo gaari-jiidku wuxuu noqon karaa ugu badnaan 4 250 kg. Waxaad u baahan tahay inaad ku guuleysato imtixaan wadis oo gaar ah (körkortslagen 2 kap. 7 a §).
• BE: isku-xirka ka culus intaas.

Akhri shahaadada diiwaangelinta

• Miisaanka guud (totalvikt) waa miisaanka ugu sarreeya ee gaariga loo dhisay. Miisaanka guud ayaa go'aamiya shatiga aad u baahan tahay.
• Miisaanka dhabta ah (bruttovikt) waa waxa gaarigu hadda dhab ahaan culus yahay, xamuul leh.
• Miisaanka ugu badan ee gaari-jiidka wuxuu muujinayaa inta uu le'eg yahay gaari-jiidka uu gaarigu jiidi karo, bareeg leh iyo bareeg la'aan.
• Miisaanka ugu badan ee isku-xirka gaadiidka (tågvikt) wuxuu muujinayaa inta gaariga iyo gaari-jiidku wadajir u culeysan karaan.

Shatiga iyo xadadka gaariga labaduba waa inay waafaqaan. In shatigu oggol yahay gaari-jiid macnaheedu ma aha in gaarigaaga gaar ahaan uu jiidi karo.

Gaari-jiid waxaa khuseeya xawaarayaal ka hooseeya. Eeg cutubka xawaaraha iyo masaafada.

Xusuuso

• Qoto-dheerida naqshadda ugu yaraan 1,6 mm xaaladda waddada ee xagaaga iyo 3 mm taayirada jiilaalka 1 December–31 March.
• Taayiro jiilaal waa qasab 1 December–31 March marka ay jirto xaaladda waddada ee jiilaalka. Taayirada musmaarada leh waa la oggol yahay 1 October–15 April.
• Kormeerka xilliyeedka: ugu dambeyn 36 bilood kadib, kadib 24 bilood, intaas kadib 14-kii biloodba mar.
• Kormeer la seegay wuxuu si otomaatig ah u keenaa mamnuucidda wadista.
• Carruurta ka gaaban 135 cm waa inay lahaadaan kursiga carruurta ama barkinta kor-u-qaadka. Kursi gadaal u jeeda ha dhigin barkin hawo oo shaqeynaysa hortiisa.
• B: gaari ugu badnaan 3 500 kg iyo gaari-jiid fudud. B96 ilaa 4 250 kg wadajir, haddii kale BE.