Calaamadaha waddada

Calaamadaha waddada (vägmärken) waxay kuu sheegaan waxa khuseeya meesha saxda ah ee aad ku socoto. Waxay digi karaan, mamnuuci karaan, waajibin karaan ama bixin karaan macluumaad. Uma baahnid inaad calaamad kasta xifdiso si aad u fahanto. Haddii aad ogtahay kooxda ay calaamad ka tirsan tahay, horey ayaad u ogtahay qiyaas ahaan waxa ay doonayso inay sheegto.

Calaamaduhu waxay ka horreeyaan xeerarka taraafikada

Tilmaanta calaamadda waddada, calaamadeynta waddada ama nalka taraafikadu waxay ka horreysaa xeerarka guud ee taraafikada marka ay kala duwan yihiin (xeer-nidaamiyaha taraafikada – trafikförordningen 2 kap. 2 §). Tusaale: xeerka midigta (högerregeln) ayaa isgoys ka khuseeya, laakiin haddii ay taagan tahay calaamadda jid-siinta (väjningsplikt), calaamaddaas ayaa go'aamisa.

Tilmaanta booliska ayaa iyaduna ka horreysa xeerarka taraafikada iyo calaamadaha waddadaba (trafikförordningen 2 kap. 3 §).

Kooxaha

Calaamadaha waddada waxaa loo kala qaybiyey kooxo xarfo leh (xeer-nidaamiyaha calaamadaha waddada – vägmärkesförordningen 2 kap. 1 §). Kuwa ugu muhiimsan adiga oo ah darawal gaari waa:

Kooxda	Magaca	Waxa ay qabtaan
A	Calaamadaha digniinta (varningsmärken)	Waxay ka digaan khatar hore ku jirta
B	Calaamadaha jid-siinta (väjningspliktsmärken)	Waxay muujiyaan cidda mudnaanta leh
C	Calaamadaha mamnuucidda (förbudsmärken)	Waxay kuu sheegaan waxa aan laguu oggolayn
D	Calaamadaha waajibinta (påbudsmärken)	Waxay kuu sheegaan waxa ay waajib kugu tahay
E	Calaamadaha tilmaamaha (anvisningsmärken)	Waxay bixiyaan macluumaad ku saabsan waxa meesha khuseeya
F–I	Calaamadaha goobaha (lokaliseringsmärken)	Hagidda jidka iyo macluumaadka goobaha iyo adeegyada
J	Calaamadaha macluumaadka (upplysningsmärken)	Macluumaad kale

Calaamadaha waxaa sii dheer looxyada dheeraadka ah (tilläggstavlor), kuwaas oo hoos yaal calaamad oo dhammaystira.

Calaamadaha digniinta (A)

Calaamadaha digniintu waxay ka digaan khatar, waxayna sheegaan nooca khatarta ay tahay (vägmärkesförordningen 2 kap. 4 §). Waa saddex-xagal oo caarada kor u jeedo. Calaamadda waxaa la dhigaa masaafada khatarta ka jirta ee ay ugu faa'iido badan tahay, si aad u hesho waqti aad ku waafajiso xawaaraha.

Tusaalooyin calaamadaha digniinta:

• qalloocyo, buuro-dheer oo janjeera iyo cidhiidhiga waddada,
• goobta ka-gudubka lugaynta (övergångsställe), nal taraafiko iyo xawaare-dhimeyaal,
• isgoys iyo wareeg (cirkulationsplats),
• isgoyska tareenka,
• khatar kale, oo leh loox dheeraad ah oo sharxaya waxa ay khuseyso.

Calaamadda digniintu ma aha amar, laakiin waa calaamad cad oo ah inaad hoos u dhigto xawaaraha oo aad diyaar ahaato. Haddii aad si dhakhso badan u dhaafto calaamad digniin oo aadan kadib maarayn karin qallooca, waxaad jebisay shuruudda ah inaad waafajiso xawaaraha (trafikförordningen 3 kap. 14 §).

Calaamadaha jid-siinta (B)

Calaamadaha jid-siintu waxay muujiyaan cidda ay tahay inay cid kale jid siiso. Waxaa ka mid ah "Jid-siin", waajibka joogsiga (stopplikt), waddada mudnaanta leh (huvudled) iyo dhammaadka waddada mudnaanta leh. Kuwaas waxaan ku eegnaa cutubka waajibka jid-siinta iyo isgoysyada.

Laba calaamadood oo kooxdan ka tirsan waxay khuseeyaan is-dhaafka meelaha cidhiidhiga ah, tusaale ahaan buundo cidhiidhi ah ama cidhiidhiga waddada:

"Jid-sii gaadiidka kaa soo horjeeda" (väjningsplikt mot mötande trafik): uma oggolid inaad gasho qaybta haddii aad caqabad ku noqonayso gaari kaa soo horjeeda. U oggolow kan kaa soo horjeeda inuu horta maro.

"Gaadiidka kaa soo horjeeda ayaa leh waajibka jid-siinta" (mötande trafik har väjningsplikt): adiga ayaa mudnaan leh, kan kaa soo horjeedana waa inuu sugaa. Hase yeeshee diyaar u ahow inaad istaagto haddii darawalka kale uusan sidaas samayn.

Calaamadaha mamnuucidda (C)

Calaamadaha mamnuucidda inta badan waa wareeg leh geeso cas. Waxay sheegaan waxa mamnuuc ah, tusaale ahaan:

• mamnuuc gelitaanka gaadiidka,
• mamnuuc socodka gaadiidka,
• mamnuuc ka-dhaafidda (omkörning),
• mamnuuc leexashada bidix ama midig, ama U-leexashada,
• xaddidaad dherer sare, ballac, dherer ama miisaan,
• xawaaraha ugu sarreeya ee la oggol yahay.

Xaddidaadda xawaaraha waxay khuseysaa ilaa calaamad cusub ay sheegto xawaare kale (vägmärkesförordningen 2 kap. 8 §). Calaamadda looma baahna in lagu celiyo isgoys kasta kadib.

Mamnuucidda baarkin dhigidda ama joojinta iyo baarkin dhigidda waxay khuseysaa laga bilaabo calaamadda ilaa isgoyska xiga, oo keliya dhinaca waddada ee calaamaddu taagan tahay (vägmärkesförordningen 2 kap. 8 §). Mamnuucidda waxay sidoo kale dhammaan kartaa ka hor intaas, calaamad leh loox dheeraad ah oo fallaar hoos u jeedda leh.

Calaamadaha waajibinta (D)

Calaamadaha waajibintu waa wareeg buluug ah. Waxay sheegaan waxa ay waajib kugu tahay inaad samayso, tusaale ahaan inaad u socoto jiho gaar ah ama aad caqabad ka dhaafto dhinac gaar ah. Calaamadda "Jihada socodka ee waajibka ah" (påbjuden körriktning) ee wareegga waxay muujinaysaa in gaadiidku ay u wareegaan lidka saacadda.

Calaamadaha tilmaamaha (E)

Calaamadaha tilmaamuhu waxay sheegaan waxa khuseeya meel ama waddo. Inta badan waxaa la socda xeerar ay tahay inaad adigu ogaato, maadaama aysan looxa ku qornayn. Tusaalooyin:

• Waddada xawaaraha sare (motorväg) iyo waddada gaadiidka matoorka (motortrafikled): xeerar gaar ah ayaa khuseeya, eeg cutubka waddada xawaaraha sare.
• Hal jiho (enkelriktat): dhammaan gaadiidku isku jiho ayay u socdaan.
• Waddo aan dhammaad lahayn (återvändsgata): waddadu way dhammaanaysaa lagamana dhex mari karo.
• Goobta ka-gudubka lugaynta: calaamaddu waxay muujinaysaa meesha goobta ka-gudubku ku taal.
• Baarkin (parkering): halkan waxaad dhigan kartaa baarkin, inta badan leh looxyo dheeraad ah oo ku saabsan waqtiga iyo lacagta.

Looxyada dheeraadka ah

Looxa dheeraadka ahi wuxuu bixiyaa tilmaan dhammaystir ah oo ku saabsan calaamadda ka sarreysa (vägmärkesförordningen 2 kap. 29 §). Haddii looxyo badan ay calaamad hoos yaallaan, mid kastaa wuu khuseeyaa. Looxyo caadi ah qaarkood:

• Masaafada waxay sheegaysaa inta u jirta meesha calaamaddu khuseyso, tusaale ahaan khatarta hore ku jirta.
• Fidsanaanta waxay sheegaysaa dhererka qaybta calaamaddu khuseyso.
• Looxa astaanta wuxuu calaamadda ku xaddidaa nooc gaari gaar ah ama koox isticmaale waddo oo gaar ah.
• Tilmaanta waqtiga waxay sheegaysaa goorta calaamaddu khuseyso.

Akhriska tilmaamaha waqtiga

Tilmaamaha waqtigu waxay raacaan nidaam go'an (vägmärkesförordningen 2 kap. 30 §):

• Tirooyinka aan qaws ku jirin waxay khuseeyaan maalmaha shaqada, marka laga reebo maalin shaqo oo ka horreysa Axad ama fasax.
• Tirooyinka qawsaska ku jira waxay khuseeyaan maalin shaqo oo ka horreysa Axad ama fasax, tusaale ahaan Sabti caadi ah.
• Tirooyinka cas waxay khuseeyaan Axadaha iyo fasaxyada.

Tusaale: "8–18 (8–14)" oo hoos yaal mamnuucidda baarkinka waxay ka dhigan tahay in mamnuucidu khuseyso Isniin–Jimce 8–18 iyo Sabti 8–14. Axadaha gabi ahaanba ma khuseyso, sababtoo ah ma jiraan tirooyin cas. Haddii aysan jirin tilmaan waqti, calaamadda mamnuucidda waxay khuseysaa habeen iyo maalin.

Calaamadeynta waddada ee jaallaha ah

Calaamadeynta waddadu (vägmarkeringar) waa cad haddii aan wax kale la sheegin (vägmärkesförordningen 4 kap. 3 §). Calaamadeynta jaallaha ahi waxay u kala baxdaa laba nooc:

• Calaamadeyn jaalle ah oo ku-meel-gaar ah, tusaale ahaan meelaha shaqada waddada. Waxay khuseeyaan halkii calaamadeynta cad ee caadiga ahayd inta ay jiraan (vägmärkesförordningen 4 kap. 3 §).
• Mamnuucidda joojinta iyo baarkinka geeska qaybta gaadiidku maraan (körbana). Xariiq jaalle ah oo joogto ah (M21) waxay ka dhigan tahay mamnuuc joojinta iyo baarkin dhigidda, xariiq jaalle ah oo go'go'an (M22) waxay ka dhigan tahay mamnuuc baarkin dhigidda. M22 waxaa sidoo kale loo isticmaalaa in lagu muujiyo inta ay fidsan tahay boosteejada baska. Wax badan oo iyaga ku saabsan waxaa ku jira cutubka calaamadeynta waddada.

Xusuuso

• Calaamadaha waddadu waxay ka horreeyaan xeerarka taraafikada, tilmaamaha booliskuna waxay ka horreeyaan calaamadaha waddada.
• Calaamadaha digniintu waxay ka digaan khatar hore ku jirta. Hoos u dhig xawaaraha oo diyaar ahow.
• Xaddidaadda xawaaraha waxay khuseysaa ilaa calaamad xawaare oo cusub ay timaaddo.
• Mamnuucidda baarkin dhigidda ama joojinta waxay khuseysaa ilaa isgoyska xiga, oo keliya dhinaca calaamaddu taagan tahay.
• Tilmaamaha waqtiga: aan qaws lahayn maalmaha shaqada, qaws ku jira maalinta ka horreysa fasaxa, tirooyin cas Axad iyo fasax.
• Looxyada dheeraadka ahi waxay dhammaystiraan calaamadda ka sarreysa, tusaale ahaan masaafo, waqti ama nooc gaari.