Jiilaalka iyo taayirada

Jiilaalku shuruudo waaweyn ayuu saaraa darawalka baabuurka xamuulka. Gaari culus oo bilaabay inuu simbiriirixdo way adag tahay in dib loo soo celiyo, isku-xirka gaadiiduna (fordonståg) wuu isku laaban karaa haddii gaari-jiidku lumiyo qabsashada. Sidaas darteed xeerarka taayirada jiilaalku way ka adag yihiin gaadiidka culus marka loo eego gaadiidka rakaabka.

Muddada taayirada jiilaalka

Baabuurta xamuulka culus, basaska culus iyo gaari-jiidyada ay jiidaan waa inay lahaadaan taayiro jiilaal ama qalab u dhigma muddada 10 November–10 April (xeer-nidaamiyaha taraafikada – trafikförordningen 4 kap. 18 b §).

Shuruuddu waxay khuseysaa iyadoon loo eegin xaaladda waddada. Sidaas darteed muhiim ma aha in waddadu qalalan tahay oo heerkulku ka sarreeyo eber 20 November. Baabuurka xamuulku weli waa inuu lahaadaa taayiro jiilaal.

Gaadiidka rakaabka, baabuurta xamuulka fudud iyo basaska fudud xeerku si kale ayuu u yahay. Waxay u baahan yihiin taayiro jiilaal muddada 1 December–31 March, laakiin oo keliya marka ay jirto xaaladda waddada ee jiilaalka (vinterväglag) (4 kap. 18 a §). Ha isku qasin labada xeer.

Baabuur xamuul culus oo loo isticmaalo shaqo dhismo ama wax la mid ah waa laga reebi karaa shuruudda.

Qoto-dheerida naqshadda taayirka

Muddada 10 November–10 April dhammaan taayirada baabuur xamuul culus waa inay lahaadaan qoto-dheerida naqshadda taayirka (mönsterdjup) oo ugu yaraan ah 5 milimitir. Taayirada gaari-jiid ay jiidaan baabuurtaas waa inay lahaadaan ugu yaraan 1,6 milimitir.

Naqshad qoto dheer ayaa si fiican uga leexisa baraf-dhoobada iyo biyaha waxayna siisaa qabsasho badan. Hubi qoto-dheerida naqshadda meelo badan oo taayirka ah, sababtoo ah duuggu wuxuu noqon karaa mid aan sinnayn.

Calaamadeynta taayirada jiilaalka

Taayirada jiilaalka ee dhidibyada wada iyo dhidibyada hore waa inay ku calaamadeysan yihiin astaanta buurta/barafka (alptopp med snöflinga), ku calaamadeysan yihiin POR (Professional Off Road) ama leeyihiin musmaar.

Dhidibyada aan ahayn dhidibyada wada iyo dhidibyada hore, gaadiidka iyo gaari-jiidyada leh miisaan guud oo ka badan 3 500 kg, waxaa ku filan taayiro lagu calaamadeeyey M+S (ama calaamadeyn u dhigma sida M.S, M&S ama Mud and Snow).

Taayirada musmaarada leh

Taayirada musmaarada leh (dubbdäck) waxaa la isticmaali karaa muddada 1 October–15 April. Sidoo kale waxaa la isticmaali karaa ka hor iyo kadib muddadaas haddii ay jirto ama la filan karo inay dhalato xaaladda waddada ee jiilaalka.

Baabuurta xamuulka culus iyo basaska ma isku dari kartid taayiro musmaar leh iyo kuwo aan musmaar lahayn isku dhidib. Shuruuddu waxay sidoo kale khuseysaa gaari-jiidyada ay jiidaan gaadiidka culus.

Dhidibka wada iyo gaari-jiidka

Baabuur xamuul culus oo leh laba dhidib, mid ka mid ahna wado, oo jiidaya gaari-jiid waa inuu muddada 10 November–10 April buuxiyaa mid ka mid ah laba shuruudood (4 kap. 18 e §):

• ugu yaraan 25 boqolkiiba miisaanka dhabta ah (bruttovikt) ee wadarta ah ee isku-xirka gaadiidka waa inuu saarnaadaa dhidibka wada, ama
• miisaanka dhabta ah ee wadarta ah ee gaari-jiidyadu ma dhaafi karo 1,5 jibbaar miisaanka dhabta ah ee baabuurka xamuulka.

Baabuur xamuul madhan oo jiidaya gaari-jiid si buuxda u raran haddii kale wuxuu dhidibka wada ku helayaa miisaan aad u yar. Markaas wuxuu lumin karaa qabsashada buur kor u kac ah ama ay ku adkaan karto inuu bareegga qabto oo haggaajiyo.

Si badbaado leh ugu wad xaaladda waddada ee jiilaalka

Xeerarka taayiradu waa aasaaska. Sida aad u waddo ayaa si la mid ah muhiim u ah.

Waafaji xawaaraha. Mar walba waa inaad xawaaraha waafajisaa xaaladda waddada iyo muuqaalka, xitaa haddii looxu oggol yahay wax ka badan. Masaafada bareegga barafka dushiisa waxay noqon kartaa dhowr jibbaar ka dheer laamiga qalalan.

Hayso masaafo dheer. Naftaada sii waqti aad si jilicsan bareegga ugu qabato. Bareeg ka qabasho adag oo waddo sibiibix ah ayaa ka dhigi karta gaari-jiidka inuu dibadda u simbiriirixdo.

Ka taxaddar bareegga matoorka iyo retarder-ka. Waddo aad u sibiibix badan, bareeg matoor oo xoog leh ama bareegga dheeraadka (retarder) wuxuu xiri karaa taayirada wada. Gaadiid badan ayaa leh nidaamyo yareeya khatarta, laakiin feejignow.

Ka fikir buundooyinka iyo qaybaha hooska leh. Halkaas waxay noqon karaan sibiibix xitaa marka inta kale ee waddadu qalalan tahay.

Qorshee buuraha. Waqti ku filan dardar qaado ka hor buur kor u kac ah oo iska ilaali inaad buurta dhexdeeda ku istaagto. Buur hoos u dhac ah oo janjeerta, waa inaad haysataa gear hooseeya iyo xawaare hooseeya ka hor intaan buurtu bilaabmin.

Wax arag oo la arko. Nadiifi nalalka hore, nalalka, iftiin-celiyeyaasha iyo taarikada diiwaangelinta. Baraf iyo wasakh saaran nalalka dambe waxay keenaan in dadka kale aysan ku arkin.

Hubinta ka hor wadista

Xilliga jiilaalka samee hubin si gaar ah u faahfaahsan:

• Hubi qoto-dheerida naqshadda iyo dhaawacyada dhammaan taayirada, xitaa kuwa gaari-jiidka.
• Hubi in taayiradu leeyihiin cadaadis hawo oo sax ah.
• Xoq oo xaaq gaariga oo dhan, xitaa saqafka. Baraf iyo baraf adag oo saqafka ka yimaada ayaa furmi kara inta la socdo oo ku dhici kara gaadiidka gadaal jira.
• Hubi in bareegyadu shaqeeyaan iyo in aysan baraf ku jirin nidaamka hawada.

Xusuuso

• Baabuurta xamuulka culus, basaska iyo gaari-jiidyadooda waa inay lahaadaan taayiro jiilaal 10 November–10 April, iyadoon loo eegin xaaladda waddada.
• Qoto-dheerida naqshaddu waa inay ugu yaraan ahaataa 5 mm baabuurka xamuulka iyo ugu yaraan 1,6 mm gaari-jiidka.
• Dhidibka wada iyo dhidibka hore waa inay lahaadaan astaanta buurta/barafka, calaamadda POR ama musmaar. Dhidibyada kale ee gaadiidka culus waxay lahaan karaan M+S.
• Taayirada musmaarada leh waa la oggol yahay 1 October–15 April, taayiro musmaar leh iyo kuwo aan lahaynna isku dhidib laguma dari karo.
• Xilliga jiilaalka ugu yaraan 25 % miisaanka isku-xirka waa inuu saarnaadaa dhidibka wada, ama gaari-jiidyadu waxay culeysan karaan ugu badnaan 1,5 jibbaar baabuurka xamuulka.
• Waafaji xawaaraha oo hayso masaafo dheer waddo sibiibix ah.