Yük emniyeti

Hareket eden bir yük aracı devirebilir, kabine girebilir veya yola düşebilir. Bu nedenle yük emniyeti (lastsäkring) bir kamyon sürücüsünün en önemli görevlerinden biridir. Temel kural Trafik Yönetmeliği'nde (trafikförordningen), teknik şartlar ise Transportstyrelsen'in (İsveç Ulaştırma Kurumu) TSFS 2017:25 sayılı düzenlemelerinde yer alır.

Sorumlu olan sürücüdür

Yükün tehlikeye yol açamayacak şekilde sabitlenmesinden sürücü sorumludur. Bu, aracı başka biri, örneğin bir terminalin personeli yüklemiş olsa bile geçerlidir. Bu nedenle yola çıkmadan önce yük emniyetini her zaman kontrol edin. Bir şey gerçekten kötü giderse, örneğin trafikte dikkatsizlikten (vårdslöshet i trafik) yargılanabilirsiniz.

Trafik Yönetmeliği, yükün tehlikeye yol açabilecek, mala zarar verebilecek, düşebilecek, arkadan sürüklenebilecek, rahatsız edici toz veya gürültüye neden olabilecek ya da sürüşü zorlaştırabilecek şekilde taşınamayacağını söyler. Yük gerektiğinde sabitlenmeli ve üzeri örtülmelidir (3 kap. 80 §).

Emniyetin dayanması gereken kuvvetler

Fren yaptığınızda yük ileri doğru gitmeye devam etmek ister. Bir virajda yana, hızlandığınızda ise geriye doğru gitmek ister. TSFS 2017:25 (7 §), yük emniyetinin en az ne kadar büyük kuvvetlere dayanması gerektiğini yükün ağırlığının bir oranı olarak belirtir:

Yön	Kuvvet
İleri	0,8 × yükün ağırlığı
Yana	0,5 × yükün ağırlığı
Geri	0,5 × yükün ağırlığı

Sert bir frenleme en büyük kuvvetleri ürettiği için şart en çok ileri yönde büyüktür. Yani 10 tonluk bir yük, ileri yönde 8 tona karşılık gelen bir kuvvetle yerinde tutulabilmelidir.

Yük devrilme riski taşıyorsa, örneğin yüksek ve dar koliler, genel tavsiyelere göre yana doğru yükün ağırlığının 0,6 katı için sabitlenmelidir (8 §).

0,8 ve 0,5 şartları tüm araçlar ve römorklar için geçerlidir. Ağır kamyonlar, ağır otobüsler ve bunlar tarafından çekilen 3,5 tonun üzerindeki römorklar için ayrıca yük emniyetinin, AB'nin yol denetimleri direktifinde belirtilen Avrupa standartlarına uygun olması gerekir (TSFS 2017:25 4 och 11 §§).

Yükü sabitlemenin farklı yolları

Çoğu zaman birlikte kullanılan üç temel ilke vardır.

Dayama (förstängning, blockering). Yük, kaymaması için ön panele, yanlara veya diğer yüklere sıkıca yaslanarak yerleştirilir. Toplam boş alan en fazla 15 santimetre olabilir (TSFS 2017:25 16 §). Ağır ve kompakt yükler için mümkün olduğunca küçük olmalıdır. Boşluklar örneğin hava yastıkları veya paletlerle doldurulabilir.

Bağlama (surrning). Yük spanzetler, zincirler veya çelik halatlarla sabitlenir. Üstten bağlamada (översurrning) kayışlar, sürtünmeyi artırmak için yükü kasaya bastırır. Doğrudan bağlamada (direktsurrning) kayışlar doğrudan yük ile aracın bağlama noktaları arasından geçer.

Sürtünme. Yük ile kasa arasındaki sürtünme yükün yerinde kalmasına yardımcı olur, ancak tek başına nadiren yeterlidir. Sürtünmenin ne kadar büyük olduğu malzemelere ve yüzeylerin ne kadar temiz olduğuna bağlıdır. Yüzeyler yağdan, buzdan, kardan ve benzerlerinden arınmış değilse veya hangi malzeme kombinasyonu olduğunu bilmiyorsanız, hesaplamalarda μ = 0,2 sürtünme katsayısı (friktionstal) kullanılmalıdır (TSFS 2017:25 bilaga 1). Kaymaz paspaslar sürtünmeyi artırabilir.

Pratik öneriler

• Yükün ağırlık merkezini mümkün olduğunca alçağa ve aracın orta çizgisine yakın yerleştirin.
• Dingil yüklerini düşünün. Çok önde veya çok arkada duran bir yük, toplam ağırlık doğru olsa bile bir dingile aşırı yük bindirebilir.
• Yolda bir süre gittikten sonra spanzetleri kontrol edin. Yük oturabilir ve kayışlar gevşeyebilir.
• Sağlam ve hasarsız kayışlar kullanın. Hasarlı bir spanzet üzerinde yazan kuvvete dayanamaz.
• Kapıları ve kapakları iyice kilitleyin ve brandanın (presenning) sağlam bağlandığını kontrol edin.

Gevşek kayışlar ve zincirler

Seyir sırasında yükü sabitlemek için kullanılan zincirler, halatlar, brandalar veya diğer düzenekler aracın dışında gevşek şekilde sarkamaz veya yerde sürüklenemez (trafikförordningen 3 kap. 81 §). Boşaltmadan sonra yola devam etmeden önce bunu kontrol edin.

Dışarı taşan yük

Yük aracın önünden dışarı taşıyorsa veya arkasından bir metreden fazla taşıyorsa, yükün en uç kısmı açıkça işaretlenmelidir (3 kap. 82 §). Karanlıkta veya kötü görüşte şu şekilde işaretlenmelidir:

• önde beyaz ışık ve beyaz reflektörle,
• arkada kırmızı ışık ve kırmızı reflektörle.

Reflektörler, diğer araçların kısa farlarında parlayacak kadar alçakta olmalıdır.

Genişlik kurallarını da unutmayın. Yük yana doğru 20 santimetreden fazla taşarsa, araç temel kural olarak yalnızca özel yolda (enskild väg) sürülebilir (4 kap. 15 §).

Toz ve dökülme

Çakıl, kum veya tozlanabilecek ya da uçabilecek başka bir şey taşıyorsanız, gerekirse yükün üzeri örtülmelidir (3 kap. 80 §). Bu hem diğer yol kullanıcılarını hem de çevreyi korur. Açık bir kasadan düşen bir taş arkanızdaki bir ön camı kırabilir.

Unutmayın

• Yükü başka biri yüklemiş olsa bile yük emniyetinden her zaman sürücü sorumludur.
• Emniyet, ileri yönde yükün ağırlığının 0,8 katına, geri ve yana 0,5 katına dayanmalıdır.
• Devrilebilecek yük yana doğru ağırlığın 0,6 katı için sabitlenmelidir.
• Dayamada boş alan en fazla 15 cm olabilir.
• Yüzeyler kirliyse veya malzeme bilinmiyorsa 0,2 sürtünme katsayısıyla hesaplayın.
• Gevşek kayışlar ve zincirler aracın dışında sarkamaz.
• Arkaya bir metreden fazla taşan yük işaretlenmelidir; karanlıkta kırmızı ışık ve kırmızı reflektörle.