پیادە، پاسکیلسواران و بەکارهێنەرانی تری بێ پارێزراو

پیادە، پاسکیلسواران، مۆپێدسواران و ئەسپسواران هیچ لاشەیەکیان نییە کە بیانپارێزێت. ئەگەر شتێک بە هەڵە بڕوات، نزیکەی هەمیشە ئەوانن کە بریندار دەبن. بۆیە وەک شوفێری ئۆتۆمبێل بەرپرسیارێتییەکی تایبەتت هەیە، و یاساکانی هاتوچۆ لە زۆر بارودۆخدا پێشینەیان پێ دەدەن.

پەڕینەوەی پیادە

پەڕینەوەی پیادەی بێ ڕێکخستن

پەڕینەوەی پیادەی بێ ڕێکخستن (obevakat övergångsställe) گڵۆپی هاتوچۆ و پۆلیسی نییە. لەوێ ئەرکی ڕێدانت (väjningsplikt) هەیە بەرامبەر ئەو پیادانەی چوونەتە سەر پەڕینەوەکە یان تازە خەریکن دەچنە سەری (ڕێسانامەی هاتوچۆ (trafikförordningen) 3 kap. 61 §). کەواتە پێویست ناکات چاوەڕێ بکەیت تا کەسەکە لەسەر ڕێگاکە دەوەستێت. ئەگەر کەسێک ببینیت کە بە ڕوونی خەریکە دەچێتە سەری، دەبێت بوەستیت.

پەڕینەوەی پیادەی بە گڵۆپ ڕێکخراو

پەڕینەوەی پیادەی بە گڵۆپ ڕێکخراو (bevakat övergångsställe) بە گڵۆپی هاتوچۆ یان پۆلیس ڕێک دەخرێت. پەیڕەوی گڵۆپەکە بکە، بەڵام ئەگەر پیادەیەک بە شێوەی دروست چووبێتە سەر پەڕینەوەکە دەبێت دەرفەتی پێ بدەیت تێپەڕێت (trafikförordningen 3 kap. 60 §). ئەگەر لە یەکتربڕینێکدا پێچت کردبێتەوە و دەبێت لە پەڕینەوەیەکی پیادەی بە گڵۆپ ڕێکخراو تێپەڕیت، دەبێت بە خێرایی نزم لێ بخوڕیت و ئەرکی ڕێدانت هەیە بەرامبەر ئەو پیادانەی دەپەڕنەوە (trafikförordningen 3 kap. 60 §). کەواتە گڵۆپی سەوز بۆ تۆ لەوانەیە واتای سەوز بێت بۆ ئەو پیادانەش کە دەبێت بە لایاندا بپێچیتەوە.

کاتێک نزیک دەبیتەوە

دەبێت شێوەی لێخوڕینەکەت بە شێوەیەک بگونجێنیت کە ناچار نەبیت لەسەر پەڕینەوەی پیادە، شوێنی تێپەڕینی پاسکیل یان پەڕینەوەی پاسکیل بوەستیت (trafikförordningen 3 kap. 62 §). مەچۆ سەر پەڕینەوەی پیادە ئەگەر ڕیزەکەی پێشەوە وەستاوە.

تێپەڕاندن کەمێک پێش یان لەسەر پەڕینەوەیەکی پیادەی بێ ڕێکخستن قەدەغەیە (trafikförordningen 3 kap. 40 §). هەندێک جار تێپەڕین بە لای ئۆتۆمبێلێکدا لە ڕێڕەوی تەنیشتدا وەک تێپەڕاندن هەژمار ناکرێت، بۆ نموونە لە ڕیزی چڕدا لە هەموو ڕێڕەوەکاندا. ئەگەر ئەو کاتە پێش پەڕینەوەیەکی پیادە بە لای ئامرازێکی تردا تێپەڕیت، دەبێت خێرایی هێندە نزم بێت کە بتوانیت دەستبەجێ بوەستیت ئەگەر پیادەیەک لەسەر پەڕینەوەکە بێت (trafikförordningen 3 kap. 41 §).

نە دەتوانیت لەسەر پەڕینەوەی پیادە بوەستیت و نە پارک بکەیت و نە لە ماوەی 10 مەتر پێشی (trafikförordningen 3 kap. 53 §). ئۆتۆمبێلێکی پارککراو لەوێ بینین بەرەو پیادەکان دەشارێتەوە.

پاسکیلسواران و مۆپێدسواران

پەڕینەوەی پاسکیل و شوێنی تێپەڕینی پاسکیل

پەڕینەوەی پاسکیل (cykelöverfart) شوێنێکی نیشانەکراوە کە پاسکیلسواران تێیدا ڕێگا دەبڕن. لە پەڕینەوەی پاسکیلدا ئەرکی ڕێدانت هەیە بەرامبەر پاسکیلسواران و شوفێرانی مۆپێدی پۆلی II کە لەسەر پەڕینەوەکەن یان تازە خەریکن دەچنە سەری (trafikförordningen 3 kap. 61 a §). لە شوێنی تێپەڕینی پاسکیل (cykelpassage) دا پاسکیلسواران هەمان پێشینەیان نییە، بەڵام دەبێت خێرایی بە شێوەیەک بگونجێنیت کە مەترسی بۆ ئەوانەی لەسەر شوێنی تێپەڕینەکەن دروست نەبێت. ئەگەر لە یەکتربڕینێکدا پێچت کردبێتەوە یان لە فلکەیەک دەردەچیت و دەبێت لە شوێنێکی تێپەڕینی پاسکیلی بێ ڕێکخستن تێپەڕیت، دەبێت بە خێرایی نزم لێ بخوڕیت و ڕێ بدەیت بەو پاسکیلسوار و مۆپێدسوارانەی لەسەرین یان تازە خەریکن دەچنە سەری تێپەڕن (trafikförordningen 3 kap. 61 §).

ئەرکی ڕێدان لە دەرچەدا بۆ ئەو پاسکیلسوار و مۆپێدسوارانەی پۆلی II ناگونجێت کە لەسەر پەڕینەوەی پاسکیل بەشی هاتوچۆی ئۆتۆمبێل دەبڕن (trafikförordningen 3 kap. 21 §). کەواتە لەوێ ئەوانن کە پێشینەیان هەیە.

ڕێگای پاسکیل

پاسکیلسواران و مۆپێدسوارانی پۆلی II وەک یاسای سەرەکی دەبێت ڕێگای پاسکیل (cykelbana) بەکار بهێنن ئەگەر هەبێت (trafikförordningen 3 kap. 6 §). لە هەندێک حاڵەتدا پاسکیلسوارێک لەگەڵ ئەوەشدا دەتوانێت لەسەر بەشی هاتوچۆی ئۆتۆمبێل (körbana) پاسکیل لێ بخوڕێت، بۆ نموونە لەسەر شەقامی سنووری خێرایی نزم کاتێک بۆ گەشتەکەی باشترە. کەواتە وا دابنێ کە پاسکیلسوار لەسەر بەشی هاتوچۆی ئۆتۆمبێل هەن تەنانەت لەو شوێنانەی ڕێگای پاسکیل هەیە. لەسەر ڕێگای پاسکیل دەبێت شوفێرانی تر پێشینەیان پێ بدەن (trafikförordningen 3 kap. 59 §). ئەمە بۆ نموونە دەگونجێت کاتێک ڕێگایەکی پاسکیل دەبڕیت بۆ چوونە ناو زەوییەکەوە.

تێپەڕاندنی پاسکیلسوارێک

کاتێک تێدەپەڕێنیت دەبێت مەودای سەلامەتی لاتەنیشت (betryggande avstånd i sidled) بهێڵیتەوە (trafikförordningen 3 kap. 33 §). پاسکیلسوارێک لەوانەیە پێویستی بێت خۆی لە چاڵێک، لقێک یان بایەکی لەناکاو لابدات. ئەگەر نەتوانیت مەودایەکی باش بپارێزیت، دەبێت لە دواوە چاوەڕێ بکەیت تا دەکرێت.

پاسکیلسواران لە یەکتربڕینەکاندا

پاسکیلسواران دەتوانن پێش یەکتربڕینێک لە لای ڕاست بمێننەوە تەنانەت کاتێک دەیانەوێت بەرەو چەپ بپێچنەوە. یەکتربڕینەکە دەبڕن و تەنها کاتێک دەپێچنەوە کە سەلامەت بێت (trafikförordningen 3 kap. 28 §). هەروەها دەتوانن ئۆتۆمبێلەکان لە لای ڕاستەوە تێپەڕێنن (trafikförordningen 3 kap. 31 §). کاتێک دەتەوێت بەرەو ڕاست بپێچیتەوە: ئاوێنەی ڕاست و گۆشەی کوێر (döda vinkeln) بپشکنە، بۆ ئەوەی بەسەر پاسکیلسوارێکدا نەڕۆیت کە ڕاستەوخۆ بەرەو پێشەوە دەڕوات.

دەرگاکە

پێش کردنەوەی دەرگای ئۆتۆمبێل سەیری ئاوێنە و بە سەر شانتدا بکە. پاسکیلسوارێک کە بەر دەرگایەکی کراوە دەکەوێت لەوانەیە فڕێ بدرێتە ناو بەشی هاتوچۆی ئۆتۆمبێلەوە.

شەقامی پیادە، ناوچەی خێرایی پیادە و شەقامی پاسکیل

ناوچەگەلێک هەن کە بێ پارێزراوەکان پێشینەیان هەیە و ئۆتۆمبێل میوانە.

• شەقامی پیادە (gågata): تەنها بۆ بڕینی شەقامەکە دەتوانیت ئامرازی بزوێنەردار لەوێ لێ بخوڕیت، یان لە هەندێک حاڵەتدا، بۆ نموونە بۆ گەیاندنی کاڵا، گواستنەوەی دانیشتووان یان میوانی هۆتێل و گواستنەوەی نەخۆش یان کەسی خاوەن کەمئەندامیی جووڵە (rörelsehindrade). نابێت خێراتر لە خێرایی پیادە (gångfart) لێ بخوڕیت، ئەرکی ڕێدانت بەرامبەر پیادە هەیە و نابێت لە دەرەوەی ئەو شوێنانەی بە تایبەتی بۆ پارککردن ئامادە کراون پارک بکەیت.
• ناوچەی خێرایی پیادە (gångfartsområde): دەتوانیت لەوێ لێ بخوڕیت، بەڵام نەک خێراتر لە خێرایی پیادە. ئەرکی ڕێدانت بەرامبەر پیادە هەیە و لێرەش نابێت لە دەرەوەی شوێنە تایبەت ئامادەکراوەکان پارک بکەیت.
• شەقامی پاسکیل (cykelgata): زۆرترین 30 km/h، و وەک شوفێری ئۆتۆمبێل دەبێت خێرایی لەگەڵ پاسکیلسوارەکاندا بگونجێنیت. ئەوەی دەچێتە ناو شەقامێکی پاسکیلەوە ئەرکی ڕێدانی هەیە بەرامبەر ئەو ئامرازانەی پێشتر لەسەر شەقامی پاسکیلەکەن. پارککردن تەنها لە شوێنە تایبەت ئامادەکراوەکاندا ڕێگەپێدراوە.

یاساکانی شەقامی پیادە، ناوچەی خێرایی پیادە و شەقامی پاسکیل لە trafikförordningen 8 kap. 1 och 1 a §§ دا هەن. ئەرکی ڕێدان بەرامبەر پیادە هەروەها لەسەر ڕێگای پیادە (gångbana) و ڕێگاکانی پیادە دەگونجێت، و کاتێک لە دەرچەی موڵکێکەوە دەچیتە سەر ڕێگا (trafikförordningen 3 kap. 58 §). کاتێک لە شەقامی پیادە، ناوچەی خێرایی پیادە یان شەقامی پاسکیل دەردەچیت، ئەرکی ڕێدانت هەیە بەرامبەر هاتوچۆی ئەو ڕێگایەی دەچیتە سەری (trafikförordningen 3 kap. 21 §).

منداڵان

منداڵ بە زەحمەت دەبینرێن و بە زەحمەت پێشبینی دەکرێن. زۆرجار خێرایی و مەودا خراپتر لە گەورەکان هەڵدەسەنگێنن و دەتوانن لەناکاو بەدوای تۆپێک یان هاوڕێیەکدا ڕابکەنە دەرەوە. کاتێک لە منداڵ نزیک دەبیتەوە لەسەر یان لە تەنیشت ڕێگا، دەبێت خێرایی نزم بێت (trafikförordningen 3 kap. 15 §).

هەمان شت دەگونجێت کاتێک لە پاسێک یان گواستنەوەی قوتابیان (skolskjuts) نزیک دەبیتەوە کە وەستاوە بۆ دابەزاندن یان سوارکردنی سەرنشینان. منداڵ لەوانەیە لە پێش یان لە دواوەی پاسەکەوە دەربکەون.

بەساڵاچووان و کەسانی خاوەن کەمئەندامی

کەسێکی بەساڵاچوو لەوانەیە پێویستی بە کاتی زیاتر بێت بۆ پەڕینەوە لە ڕێگا. کەسێک کە بینین یان بیستنی لاوازە لەوانەیە ئۆتۆمبێلەکەت هەست پێ نەکات. پشوودرێژ بە، و هۆڕن لێ مەدە بۆ پەلەپێکردنی کەسێک کە دەپەڕێتەوە.

تاریکی بێ پارێزراوەکان نادیار دەکات

Trafikverket (بەڕێوەبەرایەتی گواستنەوەی سوید) دەڵێت پیادەیەک بە جلی تۆخ و بێ ڕووناکیدەرەوە (reflex) بۆ شوفێرێک بە گڵۆپی نزم (halvljus) تەنها لە مەودای 20–30 مەتر ـەوە دەبینرێت. بە جلی کاڵ لە نزیکەی 60 مەتر ـەوە دەبینرێت، و بە ڕووناکیدەرەوە لە نزیکەی 125 مەتر ـەوە. بەراوردی بکە لەگەڵ مەودای وەستان، کە لە 70 km/h دا نزیکەی 56 مەترە. کەواتە لە تاریکیدا دەبێت وا دابنێیت کە لەوانەیە خەڵکێک لەسەر ڕێگاکە بن کە تا درەنگ نەبێت نایانبینیت، ئەگەر خێرایی نەگونجێنیت.

ئاژەڵ و ئەسپسواران

کاتێک لە ئاژەڵی ماڵی لەسەر ڕێگا نزیک دەبیتەوە خێرایی نزم بێت (trafikförordningen 3 kap. 15 §). ئەسپ لەوانەیە بە دەنگ و جووڵەی لەناکاو بترسێن. لە کاتی خۆیدا خێرایی کەم بکەرەوە، بە مەودایەکی گەورە تێپەڕە و خۆت لە هۆڕنلێدان یان گازدانی توندی بزوێنەر بپارێزە.

لەبیرت بێت

• لە پەڕینەوەی پیادەی بێ ڕێکخستندا ڕێ دەدەیت بەو پیادانەی خەریکن دەچنە سەری، نەک تەنها ئەوانەی پێشتر لەسەرین.
• هیچ تێپەڕاندنێک نییە کەمێک پێش یان لەسەر پەڕینەوەیەکی پیادەی بێ ڕێکخستن، و هیچ وەستانێک نییە لە ماوەی 10 مەتر پێشی.
• لە پەڕینەوەی پاسکیلدا ئەرکی ڕێدانت هەیە بەرامبەر ئەو پاسکیلسوار و مۆپێدسوارانەی پۆلی II کە لەسەرین یان تازە خەریکن دەچنە سەری.
• کاتێک پاسکیلسواران تێدەپەڕێنیت مەودایەکی باشی لاتەنیشت بهێڵەرەوە.
• لەسەر شەقامی پیادە و لە ناوچەی خێرایی پیادەدا خێرایی پیادە و ئەرکی ڕێدان بەرامبەر پیادە دەگونجێن.
• لە تاریکیدا پیادەیەکی جل-تۆخ تەنها لە 20–30 مەترەوە دەبینرێت. خێرایی بگونجێنە.