جای‌گیری، خطوط عبور و گردش

بخش بزرگی از رانندگی به این برمی‌گردد که در زمان درست در جای درست راه باشید. جای‌گیری خوب شما را برای دیگران قابل پیش‌بینی می‌کند و به خودتان دید بهتر و زمان بیشتری می‌دهد. در اینجا قواعد جای‌گیری، خطوط عبور و گردش‌ها را مرور می‌کنیم.

قاعدهٔ اصلی: سمت راست بمانید

وسایل نقلیه باید روی سواره‌رو (körbana) رانده شوند (آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، trafikförordningen 3 kap. 6 §). اگر چند خط عبور (körfält) در یک جهت وجود داشته باشد، طبق قاعدهٔ اصلی باید در خطی رانندگی کنید که از همه راست‌تر است (trafikförordningen 3 kap. 7 §). خط عبورِ چپ برای سبقت یا وقتی است که می‌خواهید به چپ بپیچید.

یک استثنای مهم وجود دارد. در راه‌هایی که حداکثر سرعت مجاز در آن‌ها 70 km/h یا کمتر است و دست‌کم دو خط عبور در یک جهت دارند، می‌توانید خطی را انتخاب کنید که با توجه به ادامهٔ مسیرتان مناسب‌تر است (trafikförordningen 3 kap. 7 §). پس در شهر می‌توانید اگر جلوتر قرار است به چپ بپیچید، به‌موقع به خط عبور چپ بروید.

اگر سواره‌رو برای ترافیکِ هر دو جهت روی هم چهار خط عبور یا بیشتر داشته باشد، اجازه ندارید در خطوطی که سمت چپِ وسط راه هستند رانندگی کنید (trafikförordningen 3 kap. 8 §)، حتی اگر هیچ خطی روی راه مانع شما نباشد.

شانهٔ راه

شانهٔ راه (vägren) یک خط عبورِ اضافه برای خودروها نیست. از جمله دوچرخه‌سواران در جایی که مسیر دوچرخه نیست، موتورهای گازی کلاس I و وسایل نقلیه‌ای که اجازهٔ حرکت با سرعتی بیش از 40 km/h را ندارند باید از آن استفاده کنند. وسایل نقلیهٔ دیگر می‌توانند اگر برای راحت‌تر کردن عبور ترافیک دیگر لازم باشد، به‌طور موقت از شانهٔ راه استفاده کنند (trafikförordningen 3 kap. 12 §)، مثلاً برای اینکه بگذارید خودرویی که می‌خواهد در یک جادهٔ باریک بیرون شهر سبقت بگیرد رد شود. در آن صورت مراقب دوچرخه‌سواران و عابران پیاده باشید.

تغییر خط عبور

تغییر خط عبور فقط در صورتی مجاز است که بدون خطر یا ایجاد مانع غیرضروری برای دیگران انجام شود (trafikförordningen 3 kap. 43 §). به این ترتیب عمل کنید:

1. به آینهٔ داخلی و آینهٔ بغل نگاه کنید.
2. به‌موقع راهنما بزنید (trafikförordningen 3 kap. 65 §).
3. با نگاهی سریع از روی شانه، نقطهٔ کور را بررسی کنید.
4. نرم و بدون کم کردن بی‌دلیلِ سرعت، خط عبور را عوض کنید.
5. راهنما را خاموش کنید.

اگر خط ممتد خطوط عبور را از هم جدا کند، اصلاً اجازهٔ تغییر خط عبور ندارید (trafikförordningen 3 kap. 9 §).

وقتی خطوط عبور یکی می‌شوند

وقتی دو خط عبور به یک خط تبدیل می‌شوند، رانندگان باید با ملاحظهٔ متقابل خود را با وضعیت جدید هماهنگ کنند (trafikförordningen 3 kap. 44 §). در عمل این کار بهتر از همه مثل یک زیپ انجام می‌شود: خودروها به نوبت در جایی که خطوط به هم می‌رسند وارد می‌شوند. هیچ‌کس حق تقدم مطلق ندارد و همه باید همکاری کنند.

جای‌گیری پیش از تقاطع

اگر سواره‌رو پیش از یک تقاطع دو خط عبور یا بیشتر در یک جهت داشته باشد، باید به‌موقع در خط درست قرار بگیرید (trafikförordningen 3 kap. 25 §):

• خط عبور راست اگر می‌خواهید به راست بپیچید.
• خط عبور چپ اگر می‌خواهید به چپ بپیچید.
• مناسب‌ترین خط عبور اگر می‌خواهید مستقیم بروید.

به پیکان‌های روی سطح راه و تابلوهای بالای راه توجه کنید. آن‌ها نشان می‌دهند هر خط عبور به کجا می‌رود.

گردش

فقط در صورتی اجازهٔ گردش دارید که بدون خطر یا ایجاد مانع غیرضروری برای دیگران انجام شود، و باید به‌ویژه حواستان به ترافیکِ پشت سرتان باشد (trafikförordningen 3 kap. 26 §).

گردش به راست

هنگام گردش به راست باید تا جایی که به‌طور مناسب ممکن است به لبهٔ راستِ سواره‌رو نزدیک بمانید (trafikförordningen 3 kap. 26 §). مراقب دوچرخه‌سواران و رانندگان موتور گازی باشید که ممکن است از سمت راست شما جلو بیایند، به‌ویژه اگر خودروی بزرگی می‌رانید یا یدک (släpvagn) می‌کشید. پیش از گردش به آینهٔ بغلِ راست و از روی شانه نگاه کنید.

گردش به چپ

هنگام گردش به چپ باید تا جای ممکن به وسطِ سواره‌رو نزدیک بمانید. در سواره‌روی یک‌طرفه، به جای آن تا جای ممکن به لبهٔ چپ نزدیک می‌شوید (trafikförordningen 3 kap. 26 §). پیش از گردش باید بگذارید ترافیک روبه‌رو عبور کند (trafikförordningen 3 kap. 24 §).

پس از گردش

گردش باید طوری انجام شود که وقتی از تقاطع خارج می‌شوید، در سمت راستِ سواره‌رویی باشید که واردش می‌شوید (trafikförordningen 3 kap. 26 §). اگر وارد سواره‌رویی با چند خط عبور می‌شوید، می‌توانید خطی را انتخاب کنید که با توجه به ترافیک اطرافتان و ادامهٔ مسیرتان مناسب‌تر است (trafikförordningen 3 kap. 27 §).

دو گردش به چپ از روبه‌رو

وقتی دو وسیلهٔ نقلیه از جهت‌های مخالف در یک تقاطع به چپ می‌پیچند، می‌توانند هنگام رسیدن به هم سمت چپ یکدیگر حرکت کنند، یعنی از جلوی یکدیگر بپیچند، به شرطی که بدون خطر یا مزاحمت ممکن باشد (trafikförordningen 3 kap. 27 §). این کار مجاز است اما الزامی نیست. معمولاً این روش دید بهتری به بقیهٔ ترافیک می‌دهد تا اینکه از پشت یکدیگر دور بزنید.

دوچرخه‌سواران در تقاطع‌ها

دوچرخه‌سواران و رانندگان موتور گازی کلاس II می‌توانند پیش از تقاطع حتی وقتی می‌خواهند به چپ بپیچند، سمت راست بمانند. در این حالت آن‌ها از تقاطع عبور می‌کنند و فقط وقتی که ایمن باشد می‌پیچند (trafikförordningen 3 kap. 28 §). بنابراین در نظر داشته باشید که دوچرخه‌سواری که سمت راست شماست ممکن است قصد رفتن به چپ را داشته باشد.

حرکت از کنار راه

وقتی از کنار راه حرکت می‌کنید، باید راهنما بزنید و مطمئن شوید که این کار بدون خطر یا ایجاد مانع غیرضروری برای دیگران انجام می‌شود (trafikförordningen 3 kap. 43 och 65 §§). پیش از حرکت از روی شانهٔ چپ نگاه کنید. ممکن است دوچرخه‌سواری در نقطهٔ کور باشد.

دور زدن و دنده‌عقب

فقط وقتی اجازهٔ دور زدن یا دنده‌عقب رفتن دارید که این کار بدون خطر یا ایجاد مانع برای دیگر کاربران راه انجام شود (trafikförordningen 3 kap. 46 §). چند توصیه:

• جایی را انتخاب کنید که به همهٔ جهت‌ها دید خوبی دارد و ترافیک کمی دارد.
• آهسته دنده‌عقب بروید و به عقب نگاه کنید، نه فقط به دوربین دنده‌عقب.
• دیدن کودکان پشت خودرو ممکن است دشوار باشد. بهتر است پیش از دنده‌عقب بیرون آمدن از ورودی خانه، یک دور دور خودرو بزنید.
• اگر دید کم است، از کسی بخواهید شما را راهنمایی کند.

در آزادراه (motorväg) و جادهٔ ویژهٔ وسایل نقلیهٔ موتوری (motortrafikled) دور زدن و دنده‌عقب رفتن کاملاً ممنوع است. این موضوع را در فصل آزادراه بررسی می‌کنیم.

به خاطر بسپارید

• اگر چند خط عبور وجود دارد، در خط راست رانندگی کنید. در سرعت 70 km/h یا کمتر می‌توانید خطی را انتخاب کنید که با ادامهٔ مسیرتان جور است.
• پیش از تقاطع به‌موقع در خط درست قرار بگیرید: راست برای گردش به راست، چپ برای گردش به چپ.
• آینه، راهنما، نقطهٔ کور. راهنما حق تقدم نمی‌دهد.
• هنگام گردش به چپ: نزدیک وسط، یا در راه یک‌طرفه نزدیک لبهٔ چپ. بگذارید ترافیک روبه‌رو عبور کند.
• وقتی خطوط عبور یکی می‌شوند، ملاحظهٔ متقابل لازم است، مثل یک زیپ.
• فقط وقتی دور بزنید یا دنده‌عقب بروید که بدون خطر یا ایجاد مانع برای دیگران باشد.