خط‌کشی‌های راه و چراغ‌های راهنمایی

خطوط روی راه و نورهای چراغ راهنمایی به همان اندازهٔ تابلوها ترافیک را هدایت می‌کنند. در این فصل رایج‌ترین خط‌کشی‌ها، معنای رنگ‌های چراغ راهنمایی و شیوهٔ نشان دادن قصدتان به دیگران را مرور می‌کنیم.

خط‌کشی‌های سفید و زرد

خط‌کشی‌های راه (vägmarkeringar) سفیدند، مگر اینکه چیز دیگری مشخص شده باشد (آیین‌نامهٔ علائم راهنمایی و رانندگی، vägmärkesförordningen 4 kap. 3 §). خط‌کشی‌های زرد دو نوع‌اند.

خط‌کشی‌های زرد موقت هنگام نیاز موقت به کار می‌روند، مثلاً در محل کارهای راه‌سازی، و در آن صورت به جای خط‌کشی‌های معمول معتبرند (vägmärkesförordningen 4 kap. 3 §). اگر هم خط سفید و هم خط زرد وجود داشته باشد، خطوط زرد معتبرند.

خطوط زرد در لبهٔ سواره‌رو (körbana) دائمی‌اند و ممنوعیت توقف یا پارک را نشان می‌دهند:

• خط زرد ممتد (M21): توقف و پارک ممنوع.
• خط زرد خط‌چین (M22): پارک ممنوع. این خط‌کشی همچنین برای نشان دادن طول ایستگاه اتوبوس به کار می‌رود.
• M23 برای تقویت ممنوعیتی به کار می‌رود که M21 یا M22 نشان می‌دهد.

رنگ این خط‌کشی‌ها را نباید تغییر داد.

خطوط طولی

خط وسط و خط جداکنندهٔ خطوط عبور

خط وسط (mittlinje) خطوط عبورِ ترافیکِ دو جهت مخالف را از هم جدا می‌کند. خط جداکنندهٔ خطوط عبور (körfältslinje) خطوط عبورِ ترافیکِ هم‌جهت را از هم جدا می‌کند (vägmärkesförordningen 4 kap. 4 §). هر دو معمولاً خط‌چین (streckad) هستند، یعنی وقتی ایمن باشد می‌توانید از رویشان عبور کنید، مثلاً هنگام سبقت یا تغییر خط عبور.

خط کناره

خط کناره (kantlinje) نشان می‌دهد سواره‌رو (körbana) کجا تمام می‌شود (vägmärkesförordningen 4 kap. 4 §). بیرون از خط کناره، شانهٔ راه (vägren) قرار دارد.

خط هشدار

خط هشدار (varningslinje) خط‌های بلندتر و فاصله‌های کوتاه‌تری از خط وسطِ معمولی دارد. معنایش این است که عبور از روی این خط از نظر ایمنی ترافیک مناسب نیست (vägmärkesförordningen 4 kap. 4 §)، مثلاً چون دید در جلوتر محدود است. پس این خط یک هشدار است، نه ممنوعیت. اگر خط هشدار می‌بینید، باید فرض کنید که سبقت به احتمال زیاد ایمن نیست.

خط ممتد

خط ممتد (heldragen linje) به جای خط‌چین در جاهایی به کار می‌رود که به دلایل ایمنی عبور از روی آن، تغییر خط عبور یا رفتن به شانهٔ راه مجاز نیست (vägmärkesförordningen 4 kap. 6 §). قواعد آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی (trafikförordningen) روشن‌اند:

• اگر خط ممتد خطوط عبور را از هم جدا کند، اجازهٔ تغییر خط عبور ندارید (trafikförordningen 3 kap. 9 §).
• هیچ چرخی نباید از روی خط ممتد عبور کند یا وارد محدودهٔ ممنوعهٔ خط‌کشی‌شده شود (trafikförordningen 3 kap. 11 §). استثناهایی وجود دارد، مثلاً وقتی مجبورید از کنار مانعی روی راه بگذرید، اما در آن صورت باید به‌ویژه محتاط باشید.

گاهی یک خط ممتد و یک خط‌چین کنار هم هستند. در این حالت خطی معتبر است که به شما نزدیک‌تر است. اگر خط‌چین در سمت شماست می‌توانید عبور کنید؛ اگر خط ممتد در سمت شماست اجازه ندارید.

محدودهٔ ممنوعهٔ خط‌کشی‌شده

محدودهٔ ممنوعهٔ خط‌کشی‌شده (spärrområde) سطحی با خطوط مورب است، اغلب جایی که خطوط عبور از هم جدا می‌شوند یا کنار جزیرهٔ میانی (refug). هیچ وسیلهٔ نقلیه‌ای نباید روی آن رانده شود (vägmärkesförordningen 4 kap. 6 §).

خطوط عرضی

• خط توقف (stopplinje): یک خط عرضی ممتد که نشان می‌دهد هنگام الزام به توقف (stopplikt) یا چراغ قرمز کجا باید بایستید (vägmärkesförordningen 4 kap. 8 §).
• خط حق تقدم (väjningslinje): یک خط عرضی خط‌چین، اغلب با مثلث‌هایی (به سوئدی «hajtänder»، یعنی «دندان کوسه»)، که خطی را نشان می‌دهد که هنگام دادن حق تقدم بهتر است از آن جلوتر نروید (vägmärkesförordningen 4 kap. 8 §).

چراغ‌های راهنمایی

چراغ راهنمایی (trafiksignal) ترافیک را با نورهای رنگی هدایت می‌کند. معنای آن‌ها تعیین شده است (vägmärkesförordningen 3 kap. 6 §):

چراغ	معنا
قرمز	توقف. نباید از خط توقف، یا اگر خط توقف نیست، از خود چراغ جلوتر بروید.
قرمز و زرد	به‌زودی سبز می‌شود. در بقیهٔ موارد مثل قرمز است، پس هنوز اجازهٔ حرکت ندارید.
سبز	اجازهٔ حرکت دارید. با این حال ممکن است الزام به دادن حق تقدم برقرار باشد، مثلاً هنگام گردش به عابران پیاده.
زرد	توقف. فقط اگر آن‌قدر نزدیک باشید که نتوانید با ایمنی بایستید، اجازهٔ ادامهٔ حرکت دارید.
پیکان سبز	اجازه دارید به سمتی که پیکان نشان می‌دهد حرکت کنید، حتی اگر هم‌زمان چراغ دیگری روشن باشد.
زرد چشمک‌زن	با احتیاط ویژه رانندگی کنید.

چراغ زرد به معنای «عجله کن» نیست

زرد یعنی توقف. استثنا فقط وقتی است که آن‌قدر نزدیک شده‌اید که ترمز شدید خطرناک خواهد بود. بنابراین وقتی به چراغی نزدیک می‌شوید که مدتی طولانی سبز بوده است، باید سرعتتان را طوری تنظیم کنید که اگر چراغ عوض شد بتوانید آرام بایستید.

چراغ و تابلو با هم

نور ثابت چراغ راهنمایی بر الزام به توقف یا الزام به دادن حق تقدم (väjningsplikt) که با تابلو تعیین شده مقدم است (trafikförordningen 2 kap. 2 §). پس اگر چراغ به‌طور عادی کار می‌کند، از چراغ پیروی می‌کنید. اگر چراغ خاموش است یا فقط زرد چشمک می‌زند، تابلوها، یا در نبود آن‌ها قاعدهٔ راست (högerregeln)، تعیین می‌کنند چه کسی حق تقدم دارد.

چراغ‌های ویژهٔ برخی کاربران راه

چراغ‌های ویژه‌ای برای مثلاً دوچرخه‌سواران، عابران پیاده و حمل‌ونقل عمومی وجود دارد. دستور ویژه‌ای که برای دوچرخه‌سواران، رانندگان موتور گازی کلاس II یا عابران پیاده داده می‌شود، برای آن‌ها بر دستورهای دیگر مقدم است (trafikförordningen 2 kap. 2 §). شما به‌عنوان رانندهٔ خودرو باید از چراغی پیروی کنید که برای شما در نظر گرفته شده است.

پلیس و مأمور راهنما

باید از دستور پلیس برای هدایت ترافیک پیروی کنید. دستور پلیس بر قوانین راهنمایی و رانندگی و بر چراغ‌ها، تابلوها و خط‌کشی‌ها مقدم است (trafikförordningen 2 kap. 3 §). پس اگر پلیس با دست به شما اشاره کند که با وجود چراغ قرمز حرکت کنید، باید حرکت کنید.

در محل کارهای راه‌سازی ممکن است یک مأمور راهنما (vakt) ترافیک را هدایت کند. علامت توقفِ این مأمور برای کاربری که مأمور رو به او ایستاده یعنی توقف، و علامت «حرکت کن» یعنی اجازهٔ ادامه دارید (vägmärkesförordningen 5 kap. 2 §).

علامت دادن خودتان

دیگران نمی‌توانند فکر شما را بخوانند. بنابراین وقتی قصد دارید از کنار راه حرکت کنید، بپیچید، خط عبور را عوض کنید، دور بزنید یا به هر شکل دیگری به پهلو جابه‌جا شوید، باید با راهنما (körriktningsvisare) علامت بدهید. علامت باید به‌موقع داده شود، به‌خوبی دیده شود و قابل سوءبرداشت نباشد. وقتی مانور تمام شد، راهنما باید خاموش شود (trafikförordningen 3 kap. 65 §).

چراغ ترمز هم یک علامت است. کسی که قصد دارد بایستد یا سرعتش را به‌سرعت کم کند، باید آن را با چراغ ترمز نشان دهد (trafikförordningen 3 kap. 65 §).

زدن راهنما هیچ حقی برای حرکت به شما نمی‌دهد. باز هم باید مطمئن شوید که مانور بدون خطر یا ایجاد مانع غیرضروری برای دیگران انجام می‌شود (trafikförordningen 3 kap. 66 och 43 §§). پیش از تغییر خط عبور یا حرکت از کنار راه، آینه‌ها و نقطهٔ کور را بررسی کنید.

علامت صوتی و نوری

وقتی برای پیشگیری از خطر یا دفع آن لازم باشد، باید علامت صوتی یا نوری بدهید، مثلاً بوق بزنید یا با نور بالا چراغ بزنید، یا به شیوهٔ مناسب دیگری توجه دیگران را به خود جلب کنید. این علامت نباید بیش از حد لازم طول بکشد (trafikförordningen 3 kap. 64 §). پس بوق و چراغ زدن برای هشدار دادن است، نه برای دعوا کردن با دیگران.

به خاطر بسپارید

• وقتی ایمن باشد می‌توان از روی خط‌چین عبور کرد. از روی خط ممتد و محدودهٔ ممنوعهٔ خط‌کشی‌شده نمی‌توان عبور کرد، مگر در موارد خاص مثل وقتی که مجبورید از کنار مانعی بگذرید.
• خط هشدار یعنی عبور از آن مناسب نیست، معمولاً به دلیل دید کم.
• خط‌کشی‌های زرد موقت بر سفیدها مقدم‌اند. خط زرد در لبهٔ راه یعنی توقف ممنوع (ممتد) یا پارک ممنوع (خط‌چین).
• چراغ زرد یعنی توقف، مگر وقتی که آن‌قدر نزدیک باشید که نتوانید با ایمنی بایستید.
• دستور پلیس بر چراغ‌ها، تابلوها و قوانین راهنمایی و رانندگی مقدم است.
• به‌موقع راهنما بزنید، اما همیشه بررسی کنید که مانور ایمن است. راهنما حق تقدم نمی‌دهد.